Ұлттық ойындарды бала тәрбиесінде қолдану жолдары

«Ұлттық ойындарды бала тәрбиесінде ұтымды пайдалана білу жолдары»

Ойын-бала әрекетінің негізгі түрі.Ойын арқылы балалар қоғамдық тәжірибені меңгереді,өзінің психологиялық ерекшеліктерін қалыптастырады.Мәселен,кез-келген бала еш уақытта жалғыз ойнамайды,өз құрбыларымен бірлесіп ойнайды,сол арқылы бір-бірімен өзара қарым-қатынас жасайды.Ойын балалар үшін айналадағыны танып,білу тәсілі. А.С.Макаренко былай деп жазған: «Бала ойында қалай болса,өскен соң жұмыста да көп жағынан ұқсас болады».Сондықтан келешек қайраткер азаматты тәрбиелеу алдымен ойыннан басталады.Ұлы ғалым философ Әбу Насыр әл Фараби: «Адамға ең бірінші білім емес,тәрбие керек,тәрбиесіз берілген білім-адамзаттың қас жауы,ол келешекте оның өміріне қауіп әкеледі»-деген екен.Олай болса,балабақша болашақта бүлдіршіндерді ата дәстүрін сақтайтын,инабатты да ибалы,үлкен –кішіні сыйлай білуге үйрететін тәрбие орталығы.Баланың өмірге қадам басардағы алғашқы қимыл әрекеті ойын,сондықтан оның мәні ерекше.Қазақ халқының ұлы ойшылы Абай Құнанбаев «Ойын ойнап,ән салмай,өсер бала бола ма?»- деп айтқандай баланың өмірінде ойын ерекше орын алатыны белгілі.Ойын баланың жеке басының дамуына ықпал ететін тәрбие құралы десек те болады. Сонымен бірге баланың барлық қабілетінің дамуына айналасындағы дүние жа

Қызықтырған есепшіні,ойлыны,

Бабалардың бұл ежелгі ойыны.

Екі адамға тең бөлінген мал жайы,

Ойнау үшін тақтасы бар арнайы.

Қызықтырған бүгіндерде ойлыны,

Міне,осындай бабалардың ойыны.

Сонымен бірге: асық,құмалақ түйенің,қойдың бес тас,доп т.б балалар еңбегінің құралдары болады.Бізге жеткен ойындарымыз:тоғызқұмалақ,қуыршақ,асық ойындары.Қазақтың көне жыр-дастандарында ұлттық ойындар балаларды тәрбиелеуде ерекше орын алғандығы айқын көрінеді.Мәселен «Қобыланды», «Алпамыс», «Ер Тарғын»сияқты эпостық жырларда елін сүйген батырлардың,жұртшылық сүйіспеншілігіне бөленген ер жігіттердің ең алдымен ұлттық ойындарда сайысқа түсіп,одан кейін көп кісі қатысқан ойын-сауықтарда өздерінің мергендік,палуандық,шабандоздық шеберліктерін көрсеткендері айтылады. «Домбырамен күй шерту», «Аттың құлағында ойнау», «Аударыспақ», «Күлкі ойыны», «Балалар ойыны», «Ақсүйек», «Тоғызқұмалақ», «Жұмбақ айтыс», «Асық ойнау» өте ерте заманда пайда болған.Мұның өзі біздің ата-бабаларымыздың ұлттық ойындарының ғасырлар бойы өмір сүргендігін айқын көрсетеді. Балалардың жиі ойнайтын «Ақсүйек» ойыны байқағыштыққа,қырағылыққа,батылдыққа,ерлікке,шапшаңдыққа баулиды. Баланың ақыл-ойын дамытатын тәжірибелік маңызы зор тағы бір ойынның түрі- «Он бір қара жұмбақ ».Оның басты ерекшелігі есеп сұрақтарын қою арқылы баланың ойлау қабілетін дамытады.Бөбектерді тәрбиелеуде де ұлттық ойындардың берері мол. «Санама