Сәкен ағамыздың алып бейнесі туралы мақала

Сәкен - жырдың тұнғиық алыбы,

Алашқа біткен айбыны

(Ұлы Дала жетістіктерін зерделеудегі Алаштың рухани мұрасының орны)

Сәкен Сейфуллин алашқа біткен дара ұл. Ақын жаның табиғатқа деген шынайы сезімің бір ғана еңбегінен көріп-ақ мойындай аламыз. Бабамыз салған ұлағатты даңғыл жол бар. Ол – жазба және ауыз әдебиетіміздің тамыры тереңінен осы күнге дейін жетуі. Ұрпақтар тоғысы, ұрпақтар сабақтастығы әдебиетпен және тарихпен жалғанары сөзсіз. Ал осы бір тарих пен әдебиетті, сұлулық пен эстетикалық талғамды ерекше дәріптей білген Сәкен ағамыз еліміздің бірден бір биік шоқтығы. Ғасырлар қойнауы өзінің уақытын алса да адамның еңбегі еш өшпейтін қасиетті құндылық болып табылады. Сәкен ұлт зиялысы, қоғам патриоты, асқан ағартушы, шебер ақын, ұстамды жазушы бола білді. Қазақтың құмға қапталған санасын ашып, сауаттылыққа баулыды. Әсем табиғаттың сырласы, сырлы жүректің үнің қозғайтын талай өлеңнің тұсауын кесті, халық жүрегіне жеткізе білді.

Сәкен Сейфуллиннің Көкшетауға арналған поэмалары күллі алашқа танылған кең еңбегі. Осы бір поэмада Қазақстан табиғаты соның ішінде Көкше тауларын неліктен қазақтың Швейцариясы санайтыныңа көз жеткіземіз. Асқан ептілікпен, шынайы рухани құндылықтармен жазылған бұл еңбек алашың бір ғана өлеңмен талай маманның жұмысын айқын танытады. Мысалы, табиғат әсемдеуде өлеңді оқи отырып, көз алдымызға сұлу табиғи бейне келеді, бұл суретшінің бүтін еңбегі, ал көркемдік тіл – лингвист, филолог маманның құзіретінде дүние тәрізді, аңыз әңгіме кейіпкерлер тағдыры драматургтің жұмысы тәрізді шебер ой, қанық бояу, мағыналы сөз саптаулар тереңінен үңілдіре түсетіндей. Ғасырлар қойнауынан жеткен бұл рухани дүние айқын ырғақ, терең дем, саф ой, тұңғиық денеңді тереңінен баурап әкетердей. Білгенге маржан, білмеске арзан болып көрінетін бұл поэма бірнеше бөлімнен құралған. Табиғаттан тысқары тарих, әдебиет және шынайы махаббат бейнеленген. Бұл өзі бірнеше кейіпті бір ғана поэмаға қалай сыйдырған деген ой келеді. Яғни қозғар ойы күрделі, берер түсінігі мол, қозғар мағынасы терең болып табылады. Ақын болып туа жазушы бола алмау қате шығар?! Сәкен де жыр мен жазушылық өнерді қатар ұстана білді. «Көкшетау» поэ

Көкпеңбек шың басынан мұнар кетпес,

Басына атсаң-дағы оғың жетпес.

Бір жұтсаң Көкшетаудың жұпарынан

Өлгенше көкірегіңнен құмар кетпес, - деп жыр арқауы Көкшетауды саф ауасын осыншалықты жұпарлығын айшықтап тұр.

Көкшенің биік құзың күнге балап,

Көңілдің жібін үзіп, жырға санап.

Әйтеуір тура келед ертегіге,

Табиғат үзіктерің айға балап, - деп өз ойыммен жалғай түсуді жөн санаймын. Оқып отырған оқырманға бұл поэманың тілі жеңіл, ұйқасы қанық, мағынасы айшықты болып табылады. Жұмбақтастың жұмбағы әлі күнге беймәлім. Жұмбақтастың жұмбақ сыры талай аңызды сыйдырған. Сол аңызды жүрек сырыңа балай білетін, талай ұғымды түсінік беретіндей құдіретті сырды аша білді. Беймәлім жұмбақтың бірнеше балама аңызы бар екенің барлығымыз білеміз. Бұл өзі сонау ғасырлар тұсында болып, ел мен жердің арасындағы тарих беттерінен орын алдырған аңыз түсінік. Қазіргі таңда уақыт кемесі әркезде әрқилы толықтыруларға толып келеді.…