Саңырауқұлақтар тірі ағзалардың ерекше патшалығы, 7 сынып

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні: Иманкалиева Алияш

Сынып: 8

Қатысқандар:

Қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы

Саңырауқұлақтар- тірі ағзалардың ерекше патшалығы

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

8.1.1.2 саңырауқұлақтардың негізгі белгілерін сипаттау

Сабақтың мақсаты

Барлық оқушылар:

саңырауқұлақтар, олардың түрлері және таралу аймағы туралы түсінік беру.

Оқушылардың басым бөлігі:

Саңырауқұлақтардың құрылысымен, түрлерімен және тіршілік ортасы туралы түсінік қалыптастыру

Кейбір оқушылар:

Саңырауқұлақтар мен өсімдіктер патшалықтарының ортақ белгілерін анықтау.

Бағалау критерийі

- Негізгі жүйелік топтарды және оларға тән белгілерді анықтайды

саңырауқұлақтар туралы толық мәлімет алады

Өсімдіктер мен жануарлардың негізгі жүйелік топтары: Патшалықтар. Типтер. Кластар. Өсімдіктер мен жануарларды жүйелеудің маңызы.

- Жүйелеудің маңызын түсіндіреді

Тілдік мақсаттар

Пəнге қатысты сөздік қор мен терминдер:

Таксон, бинарлы номенклатура, класс, тип, тармақтар, жүйелеу.

Оқытудың тілдік мақсаты:

Терминдік сөздерге анықтама береді.

Жазылым дағдысы:

Терминдік сөздердің анықтамаларын жазып алады.

Құндылықтарға баулу

4) Индустрияландыру мен инновацияларға негізделген экономикалық өсу- біздің басты міндетіміз – өндірісті, білім мен ғылымды біріктіру, инновациялық-индустриялық кластерлерді дамыту. Сондықтан елімізде ғылым саласының шешуші реформалары, білім беру жүйесін жаңғырту жүргізілуде, техникалық және кәсіби мамандарды даярлаудың жаңа тиімді жүйесі жасалды.

Пәнаралық байланыс

География - саңырауқұлақтар мен өсімдіктердің өзара ерекшеліктері.

Химия- өсімдіктер және жануарлар жасушасының құрылымы.

Ағылшын, орыс тілдерінде терминдік сөздерді кіргізу.

Алдыңғы білім

Жергілікті өңірдің ҚР Қызыл кітабына енгізілген жануарлары мен өсімдіктеріне мысалдар келтіру.

Сабақ барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері

Ресурстар

Сабақтың басы

2 минут

Үй тапсырмасы

8 минут

а) оқушыларды түгендеу

Тж. Ынтымақтастықты қалыптастыру «Көңілді күн» оқушыларды шеңберге шақырып күн сәулелерін алуды ұсынамын. гүл бейнесінесіндегі сандарға қарай қарай топқа бөлемін. Қолдарындағы күн сәулелерін әр топтағы дайын текшеге жабыстырып күннің бейнесін жасайды.

Үй тапсырмасын тексеру.

Ж. «Пошташы» стратегиясын пайдаланып, пошташының қоржынындағы сұрақтарға оқушылар кезектесіп жауап беріп шығады.

Үй тапсырмасын куннің күлтелерін беру арқылы бағалаймын.

"Биологиялық диктант"

Тірі табиғатта прокариоттар дүние тармағы екі бөлімге бөлінеді......бактерия және цианобактерия........................................

Микробиология ......көзге көрінбейтін ұсақ тірі ағзалардың құрылысын, қасиеттерін, пайдасы мен зиянын зерттейтін ғылым............

Бактериялардың пішіндері......таяқша, шар, үтір, оралма...... тәрізді болады

Тіршілікке қолайсыз жағдайларда бактериялар ......спора........түзеді

Тығыз қабықпен қапталған ерекше жасуша .....спора..........................

Өлі ағзалардың денесінде қоректеніп тіршілік ететіндер ......сапрофит............

Прокариоттардың фотосинтез процесі жүретін көк-жасыл түсті өкілдерін.....цианобактерия........ деп атайды

Күн бейнесі, гүл күлтелері

Сұрақтар жазылған парақшалар

Сабақтың ортасы

12 минут

«Ойлан, жұптас, бөліс» әдісі

(Бұл әдісте оқушылардың жеке, жұппен, топпен жұмыс істеу дағдылары, айтылым, жазылым, ойлау, іздену дағдылары қалыптасады)

«Маған көрсет» ойыны

8 минут

Дәптермен жұмыс

3 минут

«Ойлан, жұптас, бөліс» әдісі.

Жаңа сабақты бастамас бұрын, Ағзаларды жүйелеу туралы бейне жазба көрсетіп аламын. Бейне жазбаны көріп болғаннан соң, алдарына таратпа тарқатамын да, «Индустрияландыру мен инновацияларға негізделген экономикалық өсу» құндылығын байланыстырып, сабағымның тақырыбын ашамын. Тарқатылған таратпа материалын топта оқи отырып, берілген тапсырмаларды орындайды.

Саңырауқұлақ-тірі ағзалардың ерекше бір түрі. Көп жылдар бойы өсімдіктер қатарына жатқызып келген. Өсімдікке ұқсас болғанымен нағыз жапырағы , сабағы, тамыры жоқ. Өсімдіктер сияқты бүкіл денесімен қорегін сорады. Симбиоз -арқылы өмір сүреді.

Хлорофил пигменті болмағандықтан фотосинтез жүрмейді, сондықтан оларға жарық қажет емес.

Саңырауқұлақтар жер бетінің барлық жерінде кездеседі: топырақта, суда, ағаш діңінде, тірі және өлі ағзада. Қазіргі кезде 70 мыңнан астам түрі белгілі. Саңырауқұлақтардың негізінен 2 ірі топқа бөлінеді: қалпақшалы саңырауқұлақтар, зең саңырауқұлақтар .

Қалпақшалы саңырауқұлақтардың түрлері: Терекқұлақ, Шыбынжұт, Боз арамқұлақ, түлкіжем, ойысқұлақ , Оқжаңбырық, Арыш, Ақ саңырауқұлақ т.б

Зең және ашытқы саңырауқұлақтар: Бұларды тек микроскоппен көруге болады. шаруашылықта дәрі -дәрмек, дәрумен, қышқыл сүт өнімдерін, сыр және т.б. заттар алуға пайдаланады.

Табиғатта жеуге жарамды және жеуге жарамсыз саңырауқұлақтар кездеседі.

Жеуге жарамды : Терекқұлақ, Шыбынжұт, түлкіжем, ойысқұлақ , Оқжаңбырық, Арыш, Ақ саңырауқұлақ т.б.

Жеуге жарамсыз : Шыбынжұт, Боз арамқұлақ.

Пайдалы жағы:

1.Саңырауқұлақтар табиғаттағы зат алмасуға да қатысады.

2. Адамдар мен жануарлардың (бұлан, тиін, кірпі, тышқандардың ) қорегі.

3. Адамадар мен үй жануарларын әр түрлі аурулардан сақтайтын қасиеті бар. Бағалы дәрі жасалынады. (Мысалға: пеницилиннен медицинада антибиотик жасалынады).

Есте сақта:

Саңырауқұлақ теруге барғанда ең басты ереже олардың қайсысы жеуге жарамды екенін бірінші кезекте білу керек. Егер білмесең, оларды кеспеу керек.

Саңырауқұлақтармен жануарлар қоректенеді.

Орманда саңырауқұлақтарды топырағымен жұлып алмай, пышақпен төменгі тамыршаларына зақым келтірмей кесіп алу керек.

Ескі және құрты бар саңырауқұлақтарды теруге болмайды, себебі ол улы болуы мүмкін.

5. Жол жиегіндегі саңырауқұлақтарды да теруге болмайды, себебі, автомобиль газдары мен шаң тозаңдар көп қонады

Тж.Тапсырма 1

А)Тірі ағзаларды жүйелеудің маңызын, жүйелеуде бинарлық номенклатураның маңызын түсіндіріңіз.

B) Жануарларды жүйелеуде қолданатын ең ірі таксондық бірліктен бастап ретімен жазыңыз.

С) Өсімдіктерді жүйелеуде қолданатын ең ірі таксондық бірліктен бастап ретімен жазыңыз.

Ментальды картамен жұмыс.

І топ: Саңырауқұлақтың құрлысы.

ІІ топ: Саңырауқұлақ түрлері, кездесетін орны.

ІІІ топ. Жеуге жарамды, жеуге жарамсыз саңырауқұлақ түрлері

Дескриптор

1. Жүйелеудің маңызын түсіндіреді

2. Таксондық бірліктердің атауын ретімен жазады.

3. Жүйелеуде бинарлық номенклатураның маңызын түсіндіреді

4. Саңырауқұлақтар және өсімдіктер патшалықтарының ортақ белгілерін анықтайды.

Ж. Тапсырма 2

«Маған көрсет» ойыны арқылы 2 тапсырманы орындайды. Яғни қолдарына парақ пен маркер алып, тақтада берілген саңырауқұлаққа тән белгілерді өсімдікке немесе жануарға жататынын белгілеп отырады. Ойынды қорытындылау үшін, мұғалімнің тақтада шығарған дұрыс жауабына қарап қателерін тексеріп шығады.

1 топ: Жеуге жарамды саңырауқұлақтар 2 топ: Жеуге жарамсыз саңырауқұлақтар 1 тапсырма. Тобы туралы мағлұмат беру Жеуге жарамды саңырауқұлақтар – қозықұйрық( шампиньон) құрамында қарашiрiгi мол, ылғалды топырақта өседi, орманда, шалғындықта, бақша өсiмдiктерiнiң арасында кездеседi. Сондықтан оның кәдiмгi қозықұйрық, шалғындық қозықұйрық, орман қозықұйрығы деген түрлерi…