Саңырауқұлақтардың көптүрлілігі бойынша 7 сынып сабағы

Сабақтың тақырыбы: Саңырауқұлақтардың көптүрлілігі: Сабақтың мақсаты: Білімділік: 1. Оқушылардың саңырауқұлақтар дүниесі бойынша алған білімдерін саралай отырып, бір жүйеге келтіру. Дамытушылық: 2. Оқушылардың тірі табиғат туралы алған білімдерін одан әрі дамыту. Оқушылардың сабаққа деген белсенділігін арттыру, кітап оқуға деген қызығушылығынарттыру, тақырыптағы негізгі ұғымды тауып, сызбанұсқаны толтыруға машықтандыру , білімді нақтылау және қисынды ойлауын дамыту. Тәрбиелік: 3. Оқушыларды өз бетінше ізденуге, шығармашылықтарын дамытуға, еңбектенуге, өзара білімдерін тексеріп бағалауға, адамгершілікпен ұжымдық қарым-қатынас жасауға тәрбиелеу.

Сабақтың түрi: аралас сабақ Көрнекті құралдар: 6-сынып оқулығы, плакаттар, суреттер, интерактивтi тақта,

Сабақтың түрi: аралас сабақ Көрнекті құралдар: 6-сынып оқулығы, плакаттар, суреттер, Пәнаралық байланыс: География Сабақтың барысы: I. Ұйымдастыру кезеңi II. Үй тапсырмасын тексеру І. «Кім тапқыр» ойыны 1. Тағамдарды бүлдіретін қандай зең саңырауқұлақтары бар? 2. Зең саңырауқұлақтарының қандай түрлері бар? Олардың бірінен-бірінің айырмашылығы неде? 3. Мукордың пеницилиннен айырмашылығы қандай? 4. Зең саңырауқұлақтарының табиғатта және шаруашылықта қандай маңызы бар? 5. Зең саңырауқұлақтарыныан қалай сақтануға болады? 6. 1929 ж. табиғи пеницилин бөліп алған ғалым кім? Үш топқа оқушыларды бөлемiз: І топ: Жеуге жарамды саңырауқұлақтар ІІ топ: Улы саңырауқұлақтар ІІІ топ: Паразит саңырауқұлағы Бүгінгі сабағымыздың тақырыбы: Саңырауқұлақтар дүниесі тарауын қорытындылау (мақсатымен таныстыру). Кiрiспе Мұғалiм : Оқушылар бүгін сабақ қортындылау сабағы.

Табиғат – Ананы қолымыздан келгенше аялап, сақтау болашағымыздың үлкен келешегi деп түсiнiп, бүгiнгi сабағымызды бастаймыз. Жеуге жарамды саңырауқұлақтар – қозықұйрық( шампиньон) құрамында қарашiрiгi мол, ылғалды топырақта өседi, орманда, шалғындықта, бақша өсiмдiктерiнiң арасында кездеседi. Сондықтан оның кәдiмгi қозықұйрық, шалғындық қозықұйрық, орман қозықұйрығы деген түрлерi бар. Қалпағының үстiңгi бетi ақ, астыңғы жағы қатпарлы, қызғылт түстi. Қалпағының диаметрi 15 см, дiңгегiнiң ұзындығы 10 см, енi 2-2,5 см-ге жетедi. Құрамында 20-30% нәруыз, май, минералды заттар, дәрумендер, микроэлементтерден – темiр, кальций, мырыш, йод, калий, фосфор бар, сондықтан жеуге жарамды саңырауқұлақтардың 300-ге жуық түрлерi белгiлi.

Ақ саңырауқұлақ қайың, емен, шырша, қарағай, шамшат, қарағаш, шаған ағаштарының астында өседi. Қайың маңында өскен саңырауқұлақ қалпағының үстiңгi бетiақшыл- сұрғылт, астыңғы жағы –ақ, хош иiстi. өсiп тұрған жерiне қарай түстерiде құбылмалы. Дiңгегiнiң ұзындығы 10 см, қалпағының диаметрi 20 см.

Қайың саңырауқұлағы – қайыңды орманда топырақтың жылылығы 10 – 16 0 С-да, ылғалдылығы 53 – 98 % - ға жеткенде дами бастайды. Дiңгегiнiң биiктiгi 4 -15 см, жуандығы 1-3 см, қалпағының диаметрi 5 -15 см, 10 күн iшiнде терiп алмаса жеуге жарамсыз болып қалады. Қайынның тамырымен селбесiп микроза түзедi, ағашқа пайда келтiредi. Кептiрiлген саңырауқұлақтың қуаттылығы баклажан мен қарабидай нанының қуаттылығымен тең түседi. Қайың саңырауқұлағын кептiргенде қараяды.

Күзгi түбiртек ( осенний опенок) - өте тез өседi, құрамында су – 91,4 % , нәруыз -2,6 %, крахмал, қант-3,8 %, май-0,4%, тұз – 0,8%, жасунық -0,9%. Түбiртегiнде ақтүстi жарғақты белдеушесi бар. Қуаттылығы сәбiз, орамжапырақ, қияр, қызаннан әлдеқайда жоғары саналады, ол айранның қуаттылығымен парапар келедi. Жеуге жарамсыз улы саңырауқұлақтар – Улы саңырауқұлақтарға шыбынжұт ( мухомор), боз арамқұлақ ( поганка), жалған түбiртек ( ложный опенок), жалған түкiжем ) ложная лисичка) және т.б. Шыбынжұттың түрлерi: қызыл шыбынжұт, сұрғылт- қоңыр шыбынжұт, порфир шыбынжұты, ақ қалпақшалы сасық шыбынжұт, бозғылт – сары шыбынжұт және т.б.

Шыбынжұт саңырауқұлағының құрамында шыбынды өлтiретiн улы зат « мускарин» алкалоиды болатынын анықталды. Көбiнесе шырша, қарағай, балқарағай ормандары