Сақ тайпаларының қоныстануы Қазақстан тарихы материалы

Ұзақ мерзімді жоспардың тарауы

бөлім

Мектебі:

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні:

Сынып: 6

Қатысқандар:

Қатыспаған-дар:

Сабақтың тақырыбы

Сақ тайпаларының қоныстануы.

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу

мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

Cақ тайпаларының қоныстануын (тиграхауда, парадарайя, хаумаварга сақтары) сипаттау

Сабақтың мақсаттары

Барлық оқушылар:

Қазақстанның ертедегі сақ тұрғындарының қоныстарын біледі.

Оқушылардың басым бөлігі:

Сақ тайпалары мен тайпа одақтары негізгі 3 топқа бөлінгенін талқылайды

Кейбір оқушылар:

Қазақстанның ертедегі сақ тұрғындарының қоныстануы жайлы пікірлесе алады

Бағалау критерийі

Қазақстан аумағындағы сақтар қоныстарын біледі.

Тілдік мақсаттар

Оқушылар орындай алады:

Пәнге қатысты сөздік қор мен терминдер

Тиграхауда, парадарайя, хаомаварга, дайлар, массагеттер, исседондар,аргиппейлер, аримаспылар

Сыныптағы диалог\жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер

Құндылықтарға баулу

Сын тұрғысынан ойлау, топтық, жұптық жұмыста ынтымақтасу, бір- біріне құрметпен қарау,жауапкершілікті ұғыну, білім алуға дайын болу

Пәнаралық байланыс

Дүниежүзі тарихы, әдебиет

Алдыңғы оқу

Сақтар туралы мәліметтер қоры бар

Сабақтың барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері

Ресурстар

Сабақтың басы 8мин

Сабақтың ортасы

30 мин

Сабақтың соңы

Ұйымдастыру кезеңі :

Оқушылар бір – біріне жылы лебіздерін білдіреді. Оқушылар санамалау арқылы топқа бөлінеді. ( I. II. III )

2.АКТны пайдалану арқылы мәтінді тыңдайды.

Сақ тайпаларының қоныстануы. Ғалымдар Қазақстан жерін мекендеген сақтардың қоныстанған жерлерін анықтады. Сақ тайпалары мен тайпа одақтары негізгі 3 топқа бөлінеді. Олардың бір тобы Жетісуда, Тянь-Шань тауларында, Сырдария өзенінің орта ағысында тұрған. Сақтардың бұл түрі шошақ бөрікті сақтар (тиграхауда) деп аталады. Олардың суреті Персеполдағы Ксеркс сарайының қабырғаларында кездеседі. Олардың бет әлпеті монғолоидтық нәсіл тектес. Осыған қарап ғалымдар Жетісу аймағы монғолоидтық нәсіл тараған орталықтардың бірі деп топшылайды. Жетісу алқабы «шошақ бөрікті сақтардың» жиі қоныстанған орталығы болған. Күні кешеге дейін қазақ халқы өздерін «шошақ бөрікті қазақпыз» деп атап келген. Сақ тайпалардың екінші бір тобы Арал теңізінің маңында, Сырдария мен Әмударияның төменгі ағысын мекен еткен. Парсылар оларды теңіздің арғы жағындағы сақтар (парадарайа) деп атаған. Сақтардың үшінші тобы Мұрғаб өзенінің аңғарында өмір сүрген. Оларды хаома сусынын дайындайтын сақтар (хаомаварга) деп атаған. Олар жылқының сүтінен ашытып хаома атты ерекше сусын дайындай білген.

Арал теңізінің аумағын мекендеген сақ тайпаларын жазба деректерде апасиак, дай, массагет жәнекаспилер деп атайды. Сонымен қатар Сарыарқаның солтүстік-батысын– аргиппейлер, орталығын исседондар мекендеген. Сарыарқаның шығысында, Алтай тауының маңында «алтынды қызғыштай қорушылар» деген атпен белгілі…