Сақтар туралы тарихи деректер Қазақстан тарихы 5 сынып

Сабақтың басы

10 минут

Қызығушылықты ояту кезеңі

«Ой қозғау»

Бейнематериалда Сақ жайында зерттеген деректер. Тақырыпты болжау үшін беріледі.

Мағынаны тану кезеңі

Сабақтың ортасы

10-18 мин

Ұйымдастыру кезеңі: Сыныпта жағымды психологиялық аухал туғызу.

Мен өзімді..... жұлдызға теңеймін себебі жұлдыз сияқты жарқырап жүргім келеді...!!!

Оқушыларды төрт топқа бөлу:

І-топ. Тарихшылар

ІІ-топ. Археолгтар

ІІІ-топ. Географтар

ІҮ-топ. Саясатшылар

БЫМ. Бастапқы ынталандырушы материал ретінде презентацияның слайдын көрсету арқылы сақ тайпалары туралы қандай дереккөздер бар? екінші слайд арқылы сақтар туралы мәлімет дереккөзін анықтайды:

1. Б.з.д І мыңжылдықта Қазақстан аумағында қандай атауымен белгілі болған тайпалар өмір сүрген?

2. Неліктен грек, рим, парсы деректерінде сақтар туралы мәліметтер кездеседі?

3. Ежелгі тарихшылар сақтарды қалай сипаттаған?

4. Сақтар негізгі қандай шаруашылық пен айналысқан?

Б.Бейнематериал «Ерден атаның әңгімелері». тарихи анимациялық бағдарлама.Сақтар туралы.

М.Ойланып көріңіз, сабақтың тақырыбы қандай болмақ? Болжам жасаңыз.

-2-3 оқушыны тыңдау

-тақырыпқа шығу

М Сабақтың тақырыбы, оқу мақсаттарымен бағалау критерийлерімен таныстыру

Тапсырма-1.

Тарихшылар: Б. «Сурет бойынша әнгіме құрастыру». Сақтардың тарихы туралы мәліметтер беру.

Тапсырма-2.

Археологтар:

Ж. Мәтінмен жұмыс. Қосымша 1.

Сақтар туралы археологиялық мәліметтер.

Тапсырма-3.

Географтар: Картамен жұмыс

Сақтардың мекендеген территория аумағын карта арқылы сипаттау.

Тапсырма-4.

Саясатшылар:

Кеспе қағаздардағы мәліметтерді пайдалана отырып, көрші елдермен қарым-қатынасы, елінің тәуелсіздігі үшін күресу жолдары.

Әр топ өз жұмыстарын орындап, таныстырған соң топтар өзара бағалау жүргізеді.

Критерийлері:

Тапсырманың мазмұнын ашу

Образды ашуда таңдалған сақ түрлерінің атрибутын көрсету

Креативті таныстыру,жеткізу

Презентация,слайд 1

Презентация,слайд 2

Презентация,слайд 3

https://www.youtube.com/watch?v=xJH_Boye4p8

«Ерден атаның әңгімелері».Тарихи анимациялық бағдарлама.Сақтар туралы,(1.26-минуттан бастау)

Презентация,слайд 4.5

Мәтінмен жұмыс.

Қосымша1

Бағалау: 3 шапалақ арқылы топ бірін-бірі бағалайды.

Презентация 6

Кеспе қағаздармен жұмыс.

Презентация 7

2минут

Т.Тапсырма- жеке жұмыс 1: суретке қарап, сақ қоғамын сипаттау.

Қазақстан аумағындағы тайпалық одақтар.

Т.Тапсырма-2. кестемен жұмыс

Т.Тапсырма-3. «Ойлан тап»

Презентация,слайд 5

Презентация,слайд 6

https://www.youtube.com/watch?v=e8pskSiTx2M

Презентация,слайд 7

Сабақтың соңы

5 минут

1)Рефлексия:

Жалғастырыңыз:

Маған ... қызықты болды

Бұл ... қиындық туғызды

Осы ... мені ойландырды

2)Оқушылардың материалдарын меңгеру «Білімге сапар сәтті болды», «Жанар май қажет» әдісі арқылы (мұғалімге қажет оқушылардың қиналған тапсырмалары және жеке жетістіктерін қадағалау)

Презентация,слайд 8

Саралау–оқушыларға қалай көбірек қолдау көрсетуді жоспарлайсыз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндет қоюды жоспарлап отырсыз?

Бағалау оқушылардың материалды меңгеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлайсыз?

Денсаулық және қауіпсіздік техникасының сақталуы

Қорытындылау мақсатында оқушылардың қабілетіне қарай жеке тапсырмалар ұсыну, оқушылардың өздеріне таңдауға беру

Өзіндік рефлексия бірінші ұсынылған форматта немесе екінші форматта жүргізу мүмкіншілігі бар(мұғалімге қажет ақпарат оқушылардың қиналғантапсырмалары және жеке жетістіктері)

АКТ-ның пайдалану уақыты шектеулі,сергіту тапсырмалары

Сабақ бойынша рефлексия

Сабақ мақсаттары / оқу мақсаттары дұрыс қойылған ба? Оқушылардың барлығы ОМ қол жеткізді ме?

Жеткізбесе, неліктен?

Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме?

Сабақтың уақыттық кезеңдері сақталды ма?

Сабақ жоспарынан қандай ауытқулар болды ма, неліктен?

Бұл бөлімді сабақ туралы өз пікіріңізді білдіру үшін пайдаланыңыз. Өз сабағыңыз туралы сол жақ бағанда берілген сұрақтарға жауап беріңіз.

Сабақ мақсаттары,ОМ қол жеткізу,саралау тапсырмаларын талдау мүмкіндігі.

Сабақтың жақсы өткен екі аспектісі (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?

Сабақты жақсартуға не ықпал ете алады (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?

Сабақ барысында сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістік /қиындықтары туралы нені білдім, келесі сабақтарда неге көңіл бөлу қажет?

Ұзақмерзімдіжоспарбөлімі:

5.2В. Сақтар

Мектеп:

НЗМ ХББ Павлодар қаласы

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні: Тулебаева Б.Т

Сынып: 5

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

Қандай дереккөздер сақтар туралы мәлімет береді?

Сабақтың түрі

Жаңа тақырыпты меңгеру

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары

(оқу бағдарламасына сілтеме)

5.3.1.1 – картадан тайпалық одақтардың орналасуын көрсету;

5.3.1.2 – ежелгі мемлекеттік бірлестіктердің құрылуын білу

Сабақ мақсаттары

Білімділік:

Сақ тайпаларының мекендеген жерлері және қандай дереккөздері сақтар туралы мәлімет беретінін барлығына толық түсіндіру.

Дамытушылық:

Оқушылардың көпшілігінің сақтар туралы алған білімдерін одан әрі жетілдіріп, кейбіреуінің зерттеушілік дағдыларын дамыту.

Тәрбиелік:

Сақтарды ержүрек халық ретінде сипаттай отырып, оқушылардың көпшілігін отаншылдыкқа, ерлікке, батырлыққа тәрбиелеу.

Бағалау критерийлері

Картадан тайпалық одақтардың орналасуын көрсетеді;

Сақ тайпаларының шығу тегін біледі;

Қазақстан аумағындағы сақтар тұрақтарын зерттейді;

Сақтар туралы дереккөздер, мәліметтерді талдайды.

Тілдік мақсаттар

Пәндік лексика және терминология: сақ сөзінің мағынасы, тиграхауда, парадарайа, хаумаварга,исседон, аргипей, аримаспа,дайлар

Оқытудың тілдік мақсаты: сақтар туралы әңгімелейді (айтылым дағдысы); сақтар кестесін толтырады (жазылым дағдысы);тақырып бойынша мәтінмен жұмыс жасайды (оқылым дағдысы).

Диалог құруға /жазылымға қажетті сөздер топтамасы:

Қазақстан аумағындағы тайпалық одақтар...

Біздің анықтағанымыз... деректерде....

Сақтардың мекендеген жерлері...

Қорытындысында...

Құндылықтарды

дарыту

-Өткен тарихына құрметпен қара еліне деген мақтаныш сезімін қалыптастыру.

-Оқушылардың бойына жауапкершілік, ынтымақтастық орта құру, ашықтық, сыйластық, патриоттық қасиеттерді қалыптастыру

АКТ қолдану дағдылары

https://www.youtube.com/watch?v=e8pskSiTx2M - Сақ тайпалары

https://www.youtube.com/watch?v=xJH_Boye4p8

«Ерден атаның әңгімелері» тарихи анимациялық бағдарлама.Сақтар туралы

Презентация сабақтың қосымша материалы ретінде оқу мақсаттарын,жетістік критерийлерін,тапсырмаларды орындауда көрнекілік қызметін атқарады

Бастапқы білім

Қазақстан аумағындағы тайпалық одақтар мен мемлекеттер.Сақ тайпалық одақтары бөлімінің бірінші тақырыбы.

Сақтардың қоғамы 3 топқа болінген

Сақ жауынгерлері- қызыл және сары-қызыл,

Абыздар- ақ,

Малшылар мен егіншілер- сары мен көк түсті киімдер киген.

Сақ тайпаларының атауы

гректер

Азиялық скифтер

парсылар

Құдіретті еркектер

ирандықтар

Жүйрік атты турлар

Авторлар

Деректер көзі

Грек тарихшылары

“Сақтар әлемдегі ең шыншыл, ең әділ халық”

Ктесий

“Сақ әйелдері ержүрек келеді, соғыс қаупі төнгенде ерлеріне көмек көрсетіп, ұрысқа араласады.”

Страбон

“Сақтар - жақсы шабандоздар. Олар садақпен, қылышпен және қола балталармен қаруланған, сауыт киген.”

Герадот -ежелгі грек тарихшысы

“Киімі мен өмір сүру дағдысы скифтерге ұқсас. Олардың барлық бұйымдары алтын мен мыстан жасалған.Олар егін екпейді, үй малдарымен балықтарды азық етеді.Сүт ішеді.

1. Б.з.д І мыңжылдықта Қазақстан аумағында қандай атауымен белгілі болған тайпалар өмір сүрген?

- сақтар

2. Неліктен грек, рим, парсы дереккөздерінде сақтар туралы мәліметтер көптеп кездеседі?

- Сақтардың өмірі, тұрмыс-тірішілігі, көрші елдермен қарым-қатынасы тарихта есімі ерекше қалған парсы-гректердің атақты патшалары: КИР, І Дарий, А.Македонский жорықтарына қарсы тұрып елінің тәеулсіздігі үшін қайтпас ерлік көрсетіп, күрес жүргізген маңызды тарихи оқиғаларда елеулі рөл атқарған.

3. Ежелгі тарихшылар сақтарды қалай сипаттаған?

- “Сақтар әлемдегі ең шыншыл, ең әділ халық”

- "Сақтар дұшпанға қатал, досқа адал "болған деген

- Сақтар жаяу және ат үстінде де соғыса алады. Найза , қылышпен қаруланады, садақты жақсы атады. Жауынгерлердің бәрі мереген.

4. Сақтар негізгі қандай шаруашылық пен айналысқан?

- Көшпелі мал-шаруашылығымен айналысқан. Сақтар мал шаруашылығының 3 түрін өсірді.

1. Көшпелі мал щаруашылығы- Батыс және Оңтүстік Қазақстанның шөлейтті аймақтары

2. Жартылай көшпелі мал шаруашылығы- Орталық , Шығыс Қазақстан және Жетсу аймақтары

3. Отырықшы мал шаруашылығы- Оңтүстік Қазақстан ,Талас, Шу, сырдария өзендерінің бойы.

Сақ тарихы

Сақтар (сақалар) — б.з.б. 1-мыңжылдықта Орта Азия мен Қазақстан, Шығыс Түркістан аумағын мекен еткен ежелгі тайпа.

Олар қуатты тайпалық одақтары массагеттер, исседондар, аландар, каспийлер, сарматтардан тұрған

Бұл халық өзін өзі сақа, сақ деп атаған,

Оларды көне гректер скифтер (гр. skythai) деп атаған. Ол туралы грек тарихшысы Геродот өзінің «Тарих» деген еңбегінде, 5 томында, жағырапияшы Страбон «Жағырапиясында» жазып қалдырған.

Бұларды грек тарихшысы Страбон «азиялық скифтер» деп жазды. Рим жазушысы үлкен Плиний де осылай деген. Оның жазуынша скифтерді парсылар «саға» («сақа», «сақ» аты осыдан шыққан) дейді

Тарихтың атасы Геродот сақтар туралы: "Киімі мен өмір сүру дағдысы скифтерге ұқсас. Олар егін екпейді, үй малдары мен өзеннен аулайтын балықтарды азық етеді. Сүт ішеді." деп жазған. Сақтардың көпшілігі көшпелі мал шаруашылығымен айналысқан. Сақтар екі, төрт, алты доңғалақты арбаларға екі, үш жұп өгіз немесе ат, түйе жегіп, көшіп қонған. Ер азаматтар ат үстінде, ал әйелдер мен балалар және қарт адамдар кигізбен жабылған ат арбада отырған. Сақтар аңшылыққа және соғысқа арнап арбалар да жасаған. Олар екі доңғалақты және доңғалақтары құрылысының әртүрлі болуымен ерекшеленеді. Соғыс арбаларына көбіне ат жегілген. Ал жүк арбаларын қос ат немесе түйе сүйрейтін Сақтардың негізгі шаруашылығы мал шаруашылығы болып, жылқы, қой, түйе, сиыр өсірген. Олар бұл малдардың етімен, сүтімен тамақтанып, терісі мен жүнін күнделікті тұрмыста пайдаланған. Табынның негізі жыл бойы өрісте жайылып, тебіндеуге бейімделген, төзімді жылқы…