Шайбалы хоккейдегі жарақаттар туралы ғылыми жұмыс

Батыс Қазақстан инновациялық-технологиялық университеті

Жаратылыстану-ғылыми пәндер кафедрасы

Тақырыбы: Шайбалы хоккей ойынындағы жарақаттар және адам физиологиясына әсер етуі

Орындаған: ДШжС білім беру бағдарламасының 3 курс студенті Салимов Эльдар

Тексерген: PhD, қауымдастырылған профессор Меңдіғалиева Аягөз Сәрсенбайқызы

Орал, 2022 ж.

Жоспар

1) Кіріспе.................................................................................................3

2) Негізгі бөлім.......................................................................................3

2.1) Шайбалы хоккей ойынының шығу тарихы........................4

2.2) Шайбалы хоккей ойынының ережелері...............................4

2.3) Шайбалы хоккей ойыны Қазақстанда..................................5

3) БҚО шеберлері..................................................................................6

4) Шайбалы хоккей ойынының адам ақыл-ойына әсері..............6

5) Ең жиі кездесетін хоккейшінің жарақаттары.............................7

6) Қорытынды........................................................................................8

7) Пайдаланылған әдебиеттер.............................................................9

Кіріспе

Шайбалы хоккей (ағылнышнша ice hockey,франц.Hockey sur glace) – конькидегі екі команданың қарсыласуынан тұратын,шайбаны таяқпен беріп,оны қарсылас қақпасына лақтыруға ұмтылатын мұз үстіндегі командалық спорттық ойын.

Хоккей-әлемнің көптеген елдерінде кеңінен танымал олимпиадалық спорт түрлерінің бірі. Оның танымалдығы мен тартымдылығы үлкен ойын-сауықпен, қарсылас командалардың күресінің динамизмімен, эмоционалды бай ойын эпизодтары мен жағдайларының тез өзгеруімен, күш жекпе-жектерінің көптігімен, хоккейшілердің шабуыл мен қорғаныстағы, соның ішінде төтенше жағдайларда күрделі техникалық және тактикалық әрекеттердің үлкен арсеналын көрсетумен байланысты.

Хоккей - дене тәрбиесінің тиімді құралы.

Хоккей сабақтары хоккейші ағзасының органдары мен жүйелеріне жан-жақты кешенді әсер етуге ықпал етеді, олардың жұмыс істеу деңгейін нығайтады және арттырады, физикалық қасиеттердің (күш, жылдамдық, төзімділік, ептілік және икемділік) тиімді дамуын және қозғалыс дағдыларын қалыптастыруды қамтамасыз етеді.

Негізгі бөлім

2.1 Хоккей ойынының шығу тарихы

Хоккей — қақпалар орнатылған арнайы алаңда таяқпен, доп не шайбамен ойналатын командалық спорт түрі. Хоккей алаңының ұзындығы – 61 м, ені – 30,5 м болады және алаң жан-жағынан 1,1-ден 1,2 метр биіктігі бар дуалмен қоршалады. Қақпасының ені − 1,83 м, биіктігі − 1,22 м болады, қызылмен сырланады.

Алғашқы кәсіби хоккей командасы Канадада 1904 жылы құрылды. Сол жылы командалар алты ойыншыға дейін қысқарды. Сайттың стандартты өлшемі орнатылды-56 × 26 м, содан бері аз өзгерді. Ойыншыларды ауыстыру тек жарақат салдарынан ғана мүмкін болмады. Алғашқы ресми матч 1875 жылы 3 наурызда Монреаль қаласындағы «Виктория» мұз айдынында өткізілді. Ол кездегі хоккейді бүгінгі күнгі ойынның ережелерімен салыстыруға мүлдем келмейді. Ол кезде әр командада 9 ойыншыдан топтастырылған еді. Ал, бүгін де әр құрамаға кем дегенде 18 ойыншыдан келеді. [1]

XIX ғасырдың 70 жылдары Канадада хоккей қысқы олимпиада ойындары бағдарламаларына енгізілді. Оның алғашқы шарттарын Монреалдағы университеттердің бірінде білім алып жүрген студенттер қауымы жасады. 1899 жылы Монреалда жасанды мұз айдынында ірі хоккей жарысы болып өтті. 1914 жылы хоккейде кәсіби клубтар Ұлттық Хоккей Лигасына топтастырылған. [2]

Ойын талаптары жиі жаңаланып тұрды. 1900 жылы хоккей алаңы (61х30 м) болады деген ортақ шешім шығарылды. Ойын үш кезеңнен тұрады, әр кезең 20 минуттан деп есептелінді. Қақпашылар 1929 жылға дейін арнайы қорғанбаған еді. Сол жылы Канаданың клубы «Монреаль Канадиенстің» намысын қорғаған Клинт Бенедикт алғаш болып мұз айдынына маскамен шықты. Осы уақытқа дейін барлық матчтар ашық далада өткізілген. 1870 пен 90 жылдары жабық мұз айдыны жасақталды. Әлемде қолдан жасалған мұз айдыны 1903 жылы Лондонда жасалды.

Хоккей шайбасы қалың резеңкеден жасалады, оның диаметрі − 7,62 см, қалыңдығы − 2,54 см. Әдетте шайбы бастапқы қалпын ұзақ сақтауы үшін ойын басталғанға дейін оны мұзға қатырып ұстайды. Алаңдағы ойыншылардың доп таяғының ұзындығы сабының түбінен бастап сірілігіне дейін 1,35 м. Ілмегінің ұзындығы − 37 см, ені − 7,5 см. Қақпашының доп таяғы ауырлау болып келеді. Оның ілмегінің жалпақтығы сабының жалпайыңқырап келетін тұсынан санағанда 9 см. Таяқ доп әдетте синтетикалық материал қосылған ағаштан жасалады. [3]

2.2 Хоккей ойынының ережелері

Қазіргі заманғы шайбалы хоккей ережелерінде келесі маңызды мәселелер анықталған: шайбалы хоккейдегі матч үш кезеңнен тұрады, әр кезең 20 минутқа созылады; әр кезең шайба лақтырудан басталып, судьяның ысқырығымен аяқталады; шайба лақтыруды судья жүргізеді; кезеңдер арасында 15 минуттық үзілістер қарастырылған, олар Қақпаның өзгеруімен бірге жүреді; бір уақытта алаңда алты ойыншы болуы мүмкін, толық хоккей командасы 20-25 адамнан тұрады; ойыншыларды ауыстыру үзілістерде де, ойын кезінде де жүреді; хоккейде күштік күреске рұқсат етіледі; күштік күресте тыйым салынады: аяқ киім, қарсыласты кешіктіру, соққылар локте, сондай-ақ шайбасы жоқ ойыншының шабуылы; ойынның негізгі уақыты тең аяқталуы мүмкін және қосымша уақыт тағайындалады, содан кейін бірқатар буллиттер болуы мүмкін; бұзушылықтар үшін спортшылар айыппұл орындықтарына барады. Хоккей алаңдарының өлшемдері Қағидаларға (НХЛ немесе ИИХФ) байланысты әр түрлі болады. IIHF нұсқасы бойынша сайттың өлшемдері ұзындығы 56 – 60 метрден және ені 26 – 30 метрден өзгеруі мүмкін. ҰХЛ-да алаңның өлшемдері Динаға 60,96 метр және ені 25,90 метр қатаң бекітілген. Кішігірім ойын алаңы түрлі-түсті ойынға, атап айтқанда күш күресіне, қақпаға лақтыруғ

1-сурет. Хоккей ойыны барысы

2.3 Шайбалы хоккей ойыны Қазақстанда

1957 жылдың қаңтарында Алматыда өткен шайбалы хоккейден Қазақ КСР-ның бірінші чемпионаты қазақстандық хоккейдің дамуындағы маңызды тарихи кезең болды. Оған 6 команда қатысты. Қазақ КСР чемпионаттары тарихындағы алғашқы матч 1957 жылы 12 қаңтарда өтті. "Спартак" және "Динамо"командалары мұзға шықты. Қазақ КСР чемпионаттары тарихындағы алғашқы жеңісті Алматыдан келген…