Шәкәрім мұрасы халық қазынасы, ғылыми жұмыс

ШӘКӘРІМ МҰРАСЫ- ХАЛЫҚ ҚАЗЫНАСЫ

Өзектілігі:Шәкәрім Құдайбердіұлының поэзия тарихындағы орны ерекше және ақынның әдеби мұрасы соңғы жылдарда әр қырынан талданып зерделенуде.Дегенмен Шәкәрім Құдайбердіұлының поэзиялық шығармашылығына қажетті деңгейде барынша назар аудару, зерттеу, тексеру-қазіргі әдебиеттану ғылымының өзекті мәселесі.

Нысаны: Шәкәрім Құдайбердіұлының сөз қолданыстағы көркемдік шеберлігін зерттеу.

Ғылыми болжам:

Шәкәрімнің шығармаларының мәнін толық меңгергенде, төмендегідей нәтижеге қол жеткізуге болады:

Дүниетанымдары жетілген тұлғалық қасиеттері дамиды;

Адамды құрметтеу, оны бағалау сезімдері артады;

Адамзат баласын құрметтеу, ізгілік пен имандылықты өмірінің мақсаты ете білетін әділ, «халық» деп соққан жүрегі бар жан-жақты тұлға қалыптастыруға қол жеткізуге болады;

Ұлтымыздың ең басты құндылығы – қазақ тілін сүйетін, қастерлейтін, тіл байлықтары жетік тұлға қалыптастыруға болады.

Зерттеу нәтижелері :

Шәкәрім шығармалары көркемдік-жанрлық, эстетикалық қуаты жағынан қазақ әдебиетінен, жалпы халық мәдениетінен ерекше орын алатын ұлттық құндылық болып табылады;

Шәкәрім шығармаларындағы ең басты тақырып – адамдық тақырыбы, адамгершілік мұраты;

Шәкәрім – поэзия әлеміне сезім күйін шертер, ой танымын тереңдетер ойшыл-сыршыл із қалдырған суреткер;

Жарты ғасырдан астам еріксіз үзілістен соң халық алдына қайта шыққан тұлғаларымыздың бірі- Шәкәрімнің қазақ халқының рухани мәдениетінің тарихында алатын орны ерекше. Шәкәрім – қазақ мәдениеті тарихында орны зор, еңсесі биік ерекше тұлға. Ол – заманның озық ойлы демократы, ірі ағартушысы,терең ойшылы, қоғам қайраткері, қазақ әдебиетін жаңа белеске көтерген, қазақ халқының көркемдік ойының үздік үлгілерін туғызған, қазақ өлеңдерін түрлендіре түскен, қазақ тілінің мол мүмкіндіктерін бұрынғыдан әрмен танытқан бірегей қаламгер еді. Қилы заманда оққа ұшқан ақынның есімі де жұртшылық санасынан аласталмақ болған еді. Бірақ «Жақсының аты өлмейді, ғалымның хаты өлмейді» демекші өзі өлсе де аты өшпеген Шәкәрім атамыздың шығармалары әлі де жас ұрпақты білім нәрімен сусындатып келеді. Ол мұраны сақтау,тәрбие алу біздің міндетіміз. Ақынның әдеби мұрасы әр қырынан қарастырылып,зерттелу үстінде.Бұл орайда М.Әуезов, М.Бөжеев, З.Ахметов, Н.Ғабдуллин, З.Қабдолов, М.Мағауин т.б зерттеулер еңбегі ерекше елеулі.Қазақ поэзиясының асқар шыңы Абай қалдырған шығармашылық дәстүрді жалғастыра отырып, өз жаңалықтарымен байытып өрнектеген Шәкәрім Құдайбердіұлының көркем мұрасы-әдебиетіміздің асыл қазынасы. «Ғы

Адамдық борышың –

Халыққа еңбек қыл.

Ақ жолдан айнымай,

Ар сақта, оны біл, – деп, «Адамдық борышың» өлеңінде адал еңбек, ақ пейіл, мейірім бар жерде ғана таза ақыл болады яғни адал ниетпен ақылға билетіп, ешкімге қиянат қылмай істелген іс адамды мұратқа және бақытқа жеткізеді деп насихаттаған.

Шәкәрімнің реалистік лирикасындағы өзекті тақырыптың бірі – махаббат лирикасы «Жастық туралы», «Шын сырым», «Ақыл құсы адаспай аспандаса», «Анық асық – әулие» атты өлеңдерінде көрініс тапқан. Абай сөзін, Абай идеясын өзіне мұрат тұтқан Шәкәрім «Ақындарға», «Ескі ақындық», «Бұл ән – бұрынғы әннен өзгерек» деген өлеңдерінде ақынның қоғамдағы орны, ақындық өнер, сөз тазалығы туралы ой түйген. «Бұл ән – бұрынғы әннен өзгерек» өлеңінде: