Шертпекүй алыбы Төлеген Момбеков туралы материал

Сынып 4Күні:

Қатысқаны:12Қатыспағаны:0Сабақтың тақырыбы:Шертпекүй алыбы Төлеген Момбеков.Сабақтың мақсаты мен осы сабақтағы негізгі мақсаттары:Қаратау күй өнері тарихын оқып үйрену. Төлеген Момбеков шығармашылығымен, өмірімен таныстыру. Өнерлі болуға, жан- жақты болуға үйрету.Ұлттық өнерді дәріптеуМіндеті:Жаңа материалды түсіндіруКүтілетін нәтиже:Қаратау күйшілік өнерін дамытушы Төлеген Момбеков туралы біледі.Негізгі идеялар:Сүгір Әлиұлының шығармашылығын жалғастырушы Төлеген Момбеков туралыСабақтағы музыкалар:Саз теориясы. Әдебиеттікоқу, бейнелеу,географияМузыка сауаты:Гамма: До, Ре.... синтезатор аспабыменсүйемелдеу. Алдыңғысабақтағыбілімдітексеру:Талқылауғаарналғансұрақтар (семантикалық карта)Ресурстар: ноутбук АКТСабақтың басы5 мІ Ұйымдастыру кезеңі: Психологиялық дайындық.

Мұғалім: Сәламатсыздармаба,балалар! Здраствуйте ребята! Hello ! Психологиялықтренингі:АйдайарайлаймызКүндейкүлімдеймізЖұлдыздайжарқыраймызСабақтыендібастаймызҚР мемлекеттік әнұранын орындау

Сабақтағы оқушыларды түгелдеу ,журналға жазу

1 .Семантикалық карта арқылы өткен тақырыпқа шолу жасау

2 .Жаттауға берілген әнді тақпақ ретінде сұрау

ІІ Жаңа тақырыпты меңгерту.Жаңа материалды игеру кезеңі. Жаңа сабақты түсіндіру , әңгімелеу, шығармашылыққа баулу . Жаңа тақырыпты меңгерту, әңгіме әдісі арқылы. АКТ(Т МОМБЕКОВ,С ӘЛИҰЛЫ,Ы.ДҮКЕНҰЛЫ суреттері)

Төлеген Момбеков (1918, Созақ ауданы, Сызған ауылы.Қаратау баурайындағы Қозмолдақ деген ауылда туып-өскен) — күйші. ҚазКСР-нің еңбек сіңірген мәдениет қызметкері. 1943 жылдан мәдениет саласында қызмет еткен. Алғашқы ұстазы — өз атасы Бапыш Қожамжарұлы. Қаратау, Қара жорға, Ыңғай төкпе, т.б. күйлерін атасынан үйренеді. Кейін күйші Сүгір Әлиевтен тәлім алады. Момбеков тартатын күйлердің дені Орталық Қазақстан, Оңтүстік Қазақстан өлкесіне кең тараған шертпе күйлер. Ол Сүгірден үйренген Телқоңыр, Боз інгеннің бүлкілі, Бес жорға, Шалқыма, Жолаушының жолды коңыры секілді күйлерін орындады. Оның Қосбасар, Мешін, Салтанат, Қат-қабат, Мың жылқы, Ел жаңа, Асу, Анама, Қоштасу, Қаратаудың шертпесі т.б. күйлері грампластинкаға түсірілді. Момбеков туындылары фольклорлық-этнографиялық Отырар сазы оркестрінің репертуарында орындалды. Киелі өнердің бастауы арғы аталарынан басталады. Арғы атасы Қожамжар мен Назар әділ билік айтқан шешен болса, Қайдау атасы бүкіл Орта жүзге әйгілі айтыскер ақын, ал Бапыш атасы - аң аулап, құс салып, серілік құрумен бірге, асқан күйші болған адам. Төлегеннің Жәнібек деген ағасы, Күнтай деген апасы да керемет ақын болыпты. Төлегеннің өзіне домбыра дарыған. Төлеген Момб

Күй тыңдау: Т Момбековтың С Тұрысбековтың орындауында «Салтанат» Сүгір «Бозінген» «Қосбасар»күйлерін тыңдау. Күйдің шығу тарихына тоқталып өтемін.

Сергіту сәті : «Көзді сергітуге арналған жаттығулар»« Cозылу керілу жаттығулары» балалардың ыңғайына қарай

Керіле оырып оң қолдың саусақ ұшына бір сол саусақ ұшына алма кезек қараймыз,сұқ саусақты көздің алдына алып келу кері алып кету, көзді қатты жұмып ашу жаттығуларын жасаймыз

Т Момбеков күйлері :

Ел жаңа Азамат Бұл қалай Қоштасу Салтанат Сағыныш Қосбасар Бозіңгеннің бүлкілі Мешін Қат-қабат Толғау Мың жылқы Қаратау шертпесі Отырар Көмекей Өрлеу Домбыра Сара-арқа сапары Қайдасың Анам Толқын Ана зары Арман Аңсау Асу Депута Қанағат Жайдары Өткен өмір Досыбай Інілеріме

Сүгір Әліұлы

(1882, казіргі Оңтүстік Қазақстан облысы

Созақ ауданы - 1961, сонда)

- күйші-композитор.

Ықыластың шәкірті.

Жастайынан ел арасында "домбырашы Сүгір" атанды. Сүгірдің "Телқоңыр", "Майдақоңыр", "Шалқыма", "Ыңғай төк", "Қосбасар", "Бес жорға", "Боз інген", "Ілме", "Ақжелең", "Амангелдіге арнау", "Аққу", т.б. күйлері бар. Сүгір домбырада оң бүраумен қатар теріс бүрауды да пайдаланған, әрі төкпе күй мен шертпе күйлердің үздік шебері болған. Сүгірдің шерту әдістері мен күй сарынында Сарыарқаның шертпе күйлеріне…