Шешендік сөздерге қойылатын талаптар 11 сынып сабағы

Сабақ тақырыбы: Шешенге қойылатын талаптар

Сабақ мақсаты: - шешенге қойылатын талаптарды білу, шешен сөйлеудің әдістерін меңгерту;- шешендердің сөйлеу өнерінен үлгі ала отырып, бос сөзден аулақтатып, тауып сөйлеуге төселдіре отырып, тіл тазалығын сақтауға дағдыландыру;- тіл тазалығын сақтай отырып, әдеби тілде сөйлеуге баулу;Сабақ түрі: жаңа білімді меңгерту;Сабақ әдісі: түсіндіру, талдау, ой қозғау, ой қорыту; ой жүйелеу, баяндау, шығармашылық жұмыс, қайталау, интерактивті тақтамен жұмыс, кітаппен жұмыс, сатылай комплексті талдау, Пәнаралық байланыс: әдебиет, тарих, Сабақ барысы: І. Ұйымдастыру.

Амандасу.

Оқушылардың сабаққа әзірлігін тексеру.

Үй тапсырмасын тексеру.Құрметті 11 сынып оқушылары алдарыңызда үлкен мақсат тұр. Ол:- мектепті жақсы, абыройлы бітіру;- мемлекеттік емтиханды нәтижелі тапсыру;- өміріңе қызмет ететін мамандық иесі атану;- мемлекетіміздің дамуына өзіндік үлес қосатын саналы, парасатты азамат болуға тілегімді білдіре отырып бүгінгі сабағымызды бастаймыз. Бүгінгі сабағымыздың тақырыбы: Шешенге қойылатын талаптар. Бұл сабақтан сендер шешен болу үшін қандай талаптар қойылады және шешендердің шешендік сөздерін оқи отырып тіл тазалығын сақтап, әдеби тілде сөйлеуге үйренеміз.Жаңа тақырыпты бастамас бұрын өткен тақырыпты есімізге түсіріп, қайталап өтейік.ІІ.Ой қозғау:1. Шешендік өнер грекше қалай аталады?2. Шешендік өнердің теориясын жасаған кім?(Марк Фабий Квинтилиан)3. Қазақ шешендік өнерін зерттеген кім?(Ахмет Байтұрсынов)4. Ұлттық шешендік өнердің өкілдері кімдер?(Майқы би,Аяз би ХІ-ХІІІғ.)

Жиренше шешен,Асан қайғы(ХІҮ-ХҮғ.)

Төле,Қазбек,Әйтеке билер(ХҮІІІғ.) 5. Шешендік түрлерін ата№ Шешендік сөз тектері Шешендік сөз түрлері Стильдері 1 Әлеуметтік-саяси шешендік Баяндама, үгіт-насихат Публисцистикалық, ресми, ғылыми 2 Әлеуметтік-тұрмыстық шешендік Мерейтойдағы тілек, көңіл айту, естірту т.б. Көркем әдебиет, ауызекі сөйлеу 3 Академиялық шешендік Ғылыми баяндама, дәріс Публисцистикалық, ресми, ғылыми4 Сот ісінде қолданылатын шешендік Айыптаушы мен қорғаушының сөзі Публисцистикалық, ресми5 Діни шешендік Уағыздар мен иман сөздер Көркем әдебиет, ауызекі сөйлеу

6. Шешендік сөздің сапаларын кім атап береді? Тілдің тазалығы Ой жүйелілігі Сөздің мазмұндылығы Сөз қысқалығы Сөз түсініктілігі Сөз әуезділігі Сөз байлығы Сөз анықтылығы Сөз дұрыстығы Сөз дәлді

7. Шешен – кім? / ел билеу ісінің тұтқасы, отағасы, ру басы, би ағасы, ауыл ақсақалы, билік шешуші, психолог, т.б/Байланыс: Не себепті біз суырылып шешен сөйлей алмаймыз? Себебі, шешенге, шешендік сөзге қойылатын талаптарды біле бермейміз. ІІІ.Жаңа сабақ: Шешенге қойылатын талаптар үш түрлі бөліктен тұрады. 1. Көпшілік алдында сөйлеуге дайындық.2. Білімін көтеру.3. Сөйлеу мәдениетін көтеруКез-келген адам ортаға шығып сөйлерде қатты толқиды, өзіне – өзі сенімсіздік білдіреді. Тіптен білімдар, қоғам қайраткерлері, мекеме басшылары, беделді билік иелерінің өзі де кей жағдайда көпшілік алдында қысылып, үзіп-жұлып жүйесіз сөйлеп жатады. Ондай жағдайды болдырмас үшін: Қатты ойланбау керек Өзіне-өзі сену керек Психологиялық дайындық керек Көңіл-күйі мен сезімін билей алу керекСөйлеуге жақсы дайындалсаң, өзіңе сенімді боласың. Сөйлеуге дайындық – жауапты іс. Материалды қаншалықты жақсы білсең, соншалықты аз толқисың. Дұрыс, айқын, дәл, түсінікті, таза, және образды, эмоционалды сөйлеу керек. Сабақ кезінде, достарыңның, туыстарыңның арасында жиі сөйлеу қажет. Ол сені дамытып, сөйлеу мәдениетін көтереді. Білімін көтеру. Шешен адам тоқсан…