Сиқырлы сөздер мен сыпайы сөйлеу бойынша сабақ жоспары

Тақырыбы: Сиқырлы сөздер,сыпайы сөйлей білу, сыпайы,тұрпайы.Сабақтың мақсаты:Білімділігі: Оқушылардың сөйлеу мәдениеті туралы алған білімдерін жетілдіру. Оқу - танымдық бағдарлы құзыреттілігін арттыру мақсатында ситуациялық сұрақ, дидактикалық ойындарды оқушыларға ұсыну. Мәтінді дұрыс оқып, әдемі жаза білуге үйрету.Тәрбиелілігі: Оқушыларды үлкенді сыйлауға, құрмет көрсетуге, дөрекі сөздер айтпауға тәрбиелеу. Адамгершілік тәрбиесі.Дамытушылығы: Оқушыларды жылдам ойлауға, кез - келген кедергіден өтіп пікірін еркін білдіре білуге дағдыландыру.Сабақтың типі: алған білімді жетілдіруСабақтың түрі: практикалықТехнологиясы: ДОТ элементтеріӘдіс - тәсілдері: сұрақ - жауап, ситуациялық сұрақ, топтастыру.Көрнекілігі: Қызығушылығын арттыратыратын көрнекілік:көңіл - күй фишкасы;бағалау фишкасы;Дидактикалық ойындар көрнекілігі:«Тез ойла, сөз ойла», «Әжеге көмек», «Күн көзінің нұры» ойынының суреті.Сабақтың барысыI. Ұйымдастыру кезеңіҚоңырау уақытына дейін сынып тазалығына ретке келтіріп, сабаққа қажетті материалдарды дайындау;Оқушыларға сабаққа қажетті құрал - жабдықтарын алғызуСәлемдесу;Түгелдеу;II. Кіріспе - қызығушылық кезеңіПсихологиялық дайындықҮлкенге де сіз,Кішіге де сіз,Сәлем бердік сізде

Сабақ тақырыбы:

Сәлемдесу,қоштасу,ризашылық білдіру,Сыпайы өтініш айту,сұрау.

Сілтеме:

Оқулық

Жалпы мақсаттар:

Танымдық: Өлең мазмұнын талдау арқылы шешендік сөздердің идеялық мәнін аша білуге, ізденіс жұмыстары арқылы танымдық қабілеттерін жетілдіруге жағдай жасау. Өзара қарым- қатынастарын шынайы дамытуға ықпал ету

Эмоциялық: оқушылардың зейінін тұрақтандыруға, есте сақтау қабілеттерін дамытуға жағдай жасау.

Әлеуметтік: өзара әрекеттесу арқылы оқушыларды жүйелі сөйлей білуге, ойларын еркін жеткізе білуге жағдай жасау.

Оқу нәтижесі

Сыни ойлауы дамып,өз ойларын еркін айтуға үйренеді

Өзара әрекеттесу арқылы оқушылардың танымдық белсенділі артады

Негізгі идеялар

Ізденіс жұмыстары арқылы оқушылардың оқуға деген қызығушылықтары артады, танымдық қабілеттері дамиды

Тапсырма көздері

Кеңейтілген тапсырмалар

Ізденіс жұмыстары, Жұптық , жеке жұмыстар

Сабақтың көрнекілігі

Интерактивті тақта, слайдтар, сызбалар,суреттер

Мотивациялық кезең

Оқушылардың көңіл- күйлеріне әсер ете отырып, оқушыларды жұптарға бөлу.

Ән салуға барамыз

Досымызды табамыз

Сәлемет пе! Бұл мен!

Доспын енді сенімен!

Үй тапсырмасын сұрау

Оқушылардан үйге берілген тапсырмаларды сұрау.

тапсырма. Оқулықта берілген өтірік өлеңді әуенмен жатқа айту.

тапсырма Оқулықта берілген тапсырма бойынша өз ойларынан өтірік өлең құрастыру. ІІ М СТОҮ (ұтқырлық)

ОҮБ-1 (жұптарда өзара бағалау)

Жаңа сабақ

- Қандай халық шығармаларын білеміз? Оқушылардың ойларымен бөлісу.

Бүгінгі сабақта біз халық ауыз әдебиетінің тағы бір түрі- шешендік сөздермен танысатын боламыз.

Шешендік сөздер – терең оймен, шебер тілмен айтылған халық шығармасы. Ол тапқырлық пен шешендікке үйрететін көркем сөз үлгісі болып табылады.

Шешендік сөздерді кімдер айтады деп ойлайсыңдар?

Би дегеніміз кім екен балалар?Би - ел билейтін тарихи тұлға.

Демек біз бүгінгі сабақта қазақтың атақты билерімен танысатын боламыз.

Сабақ барысында тапсырмаларды жұптаса орындайтын боламыз. (жоба қорғау)

І жұп «Төле бидей төре болыңдар!» деген тілекті айта отырып, Төле би туралы не білетіндеріңді айтыңдар.

ІІ жұп Бүгінгі сабақта «Қаз дауысты Қазыбек бидей тапқырлық танытыңдар» деген тілекті айта отырып, Қазыбек би туралы не білесіңдер.

ІІІ жұп сіздерге «Әйтеке бидей әділ болыңдар» деген тілек айта отырып, Әйтеке би туралы не білесіңдер. ІІ М СТОҮ(пайым)

ОҮБ- 3 (оқушылардың түсіндірулері)

Қазақтың майталман үш биі Төле би, Қазыбек, Әйтеке билер көбіне Түркістанда жиі-жиі бас қосып, әңгіме-кеңес өткізіп тұрады екен. Сондай бір кездесудегі сөз үлгілерінен үзінді оқимыз

Оқулықпен жұмыс.

«Үш арыстың үлгілері» өлеңін оқып талдау жүргізу.

Ендеше, осы бабалар сөздерін өзіміз түсініп бір мәрте іштей оқуға тапсырма беремін. І М (диалогтық оқыту)

«Тұлға бойындағы қасиет» туралы не айта аламыз? Оқушыларға үш бидің суреті таратылады. Билердің бейнесінен не байқалады? Интерактивті тақтаға жазу. ІІІ М АКТ

Үш бидің айтқан шешендік сөздерін сахналау.

Сергіту сәті

Сергіту жаттығуларын жасату.

Кейінгі тапсырмалар

Қорытынды

Тарау бойынша тест жұмыстарын алу.

1. Өмірде болған адамның басынан өткен әңгіме қалай аталады?

А) жұмбақӘ) жаңылтпашБ) аңызВ) мысал

2. Қиял- ғажайып ертегілері тобына жататын мәтінді ата.

А) Байлық пен ақылӘ) Аңқау арыстан

Б)Ұр, тоқпақВ) Түлкі мен қасқыр

3. «Жаңбыр жаумаса- жер жетім» деп басталатын шешендік сөзді айтқан кім?

А) Қазыбек биӘ) Әйтеке биБ) Төле биВ) Халық

4. «Алтын ұяң- Отан қымбат» деп басталатын шешендіксөзді айтқан кім?

А) Қазыбек биӘ) Әйтеке биБ) Төле биВ) Халық

5. «Бай болсаң, халқыңа пайдаң тисін...» деп бата берген кім?

А) Қазыбек биӘ) Әйтеке биБ) Төле биВ) Халық

Жадыны дамытуға арналған ойын

Біз бүгін соңғы бірнеше сабақ барысында оқыған негізгі сөздер келтірілген.

Оларды жаттау үшін, оқушыларға 1 минут уақыт беріледі.

Берілетін сөздер: би, шешен, аңыз, жаңылтпаш, мақал- мәтел, ертегі, жұмбақ, жаңылтпаш, шешендік сөздер, Әйтеке, Қазыбек, Төле, өтірік өлең, мысалдар, төрт- түлік жырларыҮІ М ОЖЕСО

ОҮБ-4 (оқушылардың арнайы қателерді бағалауы)

Бағалау

ОҮБ -1,3,4

Кейінгі тапсырмалар

Үйге тапсырма

Үш арыстың үлгілері /шешендік сөздерін жаттау/

Үш туралы аңыз әңгімелер оқу.

Тақырыбы: Дауыс ырғағы .Өтінішке ,сұрауға, талапқа,,бұйрыққа, тб байланысты дауыс ырғағы.

Мақсаты: «Алғыс» ұғымының адамгершілік құндылығы ретіндегі маңыздылығын ашу. Алғыс айту туралы түсініктерін кеңейту. М.Төрежановтың «Алғыс» әңгімесін кейіптендіру. Әңгіменің мазмұнын аша отырып, диалог сөздерді мәніне келтіре айта білуге дағдыландыру. Әдепті болуға, үлкен-кішіге ізет, қамқор болуға тәбиелеу.

Міндеті:

1.«Алғыс» сөзінің мән-мағынасын айыра білуге үйрету.

2. Жыл мезгілдерінің ішінде күз айларының өмірде орны ерекше екенін ұғындыру.

Күтілетін нәтиже:

1. Мәтінді түсініп оқып, рөлге бөліп айта алады.

2. Күз байлық, күз молшылық, күз жомарт екенін біле алады.

Не арқылы бағаланады:

1. Мәнерлеп оқу және жатқа айту

2. РАФТ кестесі,өзара оқыту, сұраққа нақты дұрыс жауап беру.

Әдіс-тәсілі:

Сұрақ-жауап, РАФТ кестесі, көрнекілік немесе тірек символдары, өзара оқыту, өзін-өзі бағалау.

Көрнекілігі: Мазмұнды суреттер, техникалық құрал

Сабақтың барысы:

І. Қызығушылығын ояту

а) Психологиялық дайындық

Балалар ортаға шығып, бірін-бірі құшақтайды

Арайлап таң атты

Алтын сәуле таратты

Жарқырасын даламыз,

Жақсы оқитын баламыз

Қайырлы таң достарым!

ә) Үйге берілген тапсырма

Т.Жароковтың «Күз» өлеңін мәнерлеп оқу, «Мұғалім» өлеңін жатқа айту. Әр топтан сұрау.

б) Үй тапсырмасын бекіту сұрақтары:

1. Күзде жапырақтар неге түседі?

2. Шәкірт ұстазына қандай уәде берді?

3. Тақырып дегеніміз не, шығарманың идеясы дегеніміз не?

ІІ Мағынаны тану

в)Көрнекілік немесе тірек символы

Осы суреттер арқылы 3-4 сөйлемнен тұратын әңгіме құрастыру.

Жұмбақ

Аласа тал,

Тамаша тал

Самсап тұр алмасы.

Ол алқызыл,

Ол қан қызыл

Боялғанша алмашы!

(Қызанақ)

г) Өзара оқыту стратегиясы Бала мәтінді өзі оқиды. Мұғалім толықтыру үшін қосымша сұрақ береді.

ғ) Сергіту сәті «Сөйлем құра» ойыны. Мақсаты: Заттарды өзара тез байланыстыру.

1. Теледидар, тышқан, тау.

2. Боран, кітап, трактор.

3. Керік, арқан, күшік.

4. Сарай, қоңыз, таңертең.

д) Жаңа тақырыпты бекіту сұрақтары:

1. Қасым мен Хасен кімдерге алғыс айтты? Не үшін?

2. Нағыз алғыс иесі кім? Неліктен?

3. Анасы балаларға қандай ақыл айтты?

4. Күз мезгілі несімен ұнайды?

5. Күзде болатын тұрмыстық, кәсіптік мерекелерді ата.

ІІІ Ой толғаныс

РАФТ. 10минуттық эссе жаздыру.

Дәйек сөз: «Егер еңбегіңе жұрт алғыс айтып, сүйсінер болса, еңбегіңнің бағаланғаны»

ІV Өзін-өзі бағалау

V Үйге тапсырма

1.Мәтінді рөлге бөліп оқу.

2.Еңбек туралы мақал-мәтел жазып келу

Сабақтың тақырыбы: Сөйлеу қалпы,жылдамдығы .

Сабақтың мақсаты:

1) Оқушылардың жіңішке дауысты дыбыстар жайлы түсінік беру, төрт түлік мал туралы білімдерін кеңейте отырып, малдың пайдасын ұғындыру

2) жіңішке дауысты дыбыстардың қолданылуын жаттығу жазу барысында нақтылай білу, ойын ұшқырлап, тілін дамыту

3) еңбекқорлыққа, үй жануарларына деген сүйіспеншілікке, қамқорлыққа тәрбиелеу

Көрнекілігі: үй жануарларының суреттері, слайд

Әдісі: түсіндіру, сұрақ-жауап, әңгімелеу

Пәнаралық байланыс: дүниетану, математика, музыка

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

ІІ. Психологиялық дайындық.

Үлкенге де сіз,

Кішіге де сіз,

Баршаңызға құрметпен,

Бас иеміз біз.

ІІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

- Қозы өлеңін жатқа айту.

Пысықтау сұрағы.

- Алфавитте неше әріп бар?

- Дыбыс деген не?

- Әріп деген не?

- Сөз неден құралады?

- Дыбыс нешеге бөлінеді?

- Дауысты дыбыс ата?

- Дауысты дыбыс нешеге бөлінеді?

- Жуан дауысты дыбыстарды ата?

ІҮ.Жаңа сабақ

Суретпен жұмыс

1. жуан дауысты дыбысқа байланысты суреттер

Ата бота ұя ыдыс

(оқушылар суретті тауып, жуан айтылған сөздерді талдайды)

2. Жіңішке дауысты дыбысқа байланысты суреттер(мұғалім түсіндіреді)

Өр - мек- ші ү - кі ә - же

1. Буынға бөлу

2.дауысты дыбыстарды айту

3.Ерже айту

(Тақтада жіңішке дауысты дыбыстар: ә,е, ө, і, ү)

35 - жаттығу(ауызша)

Мен даламның ұлымын

1. Жіңішке айтылған сөздерді табу және талдау

Сергіту сәті Слайд 1

Домбыраның күйіне

Қәне биле балақан

Қосылайық биіне 2 рет

Шапалақтап алақан

Биле талдай бұралып

Қанатын қақ қаз болып

Өнеріңе қуанып 2 рет

Қол соқсын ел мәз болып

Ү.Дәптермен жұмыс Слайд 2

36 -жаттығу

Жаңылтпашты көшіріп жазу.

Жаңылтпаш

Қойымыз семіз,

Қозымыз егіз.

Өзіңіз келіп,

Көрсеіңз дейміз.

Жіңішке айтылған сөздерде неше жіңішке дауысты дыбыс барын анықтау.

Осыған байланысты Венн диограммасын орындаймыз.

Жуан Жіңішке

Ұқсастығы

Математика пәнімен байланыстыру 2 3 5 6 1 4

ҮІ "Малдардын төлін тауып, атын ата" Слайд 3

Олай болса, осы төлдерден бүгін жылқынның төлі құлыншақ пен түйенің төлі ботақан жайлы өлеңді оқимыз.

ҮІІ. Кітаппен жұмыс Слайд 4

Оқулықтың келесі бетін ашайық.

"Төлдер"өлеңі

мәнерлеп оқу(мұғалім)

тізбектеп оқу

Жіңішке айтылған сөздердегі жіңішке дауысты дыбыстарды атау.

Слайд 5 (мұғалім)Жылқы туралы мәлімет

Жылқы атауы: жорға,сужорға,жүйрік,тұлпар,қазанат,сәйгүлік,дүлділ,арғымақ .

Жылқының қасиеті:жүйрік,шыдамды.

Жылқының өсуі: құлын,жабағы,тай,құнан,байтал,дөнен,бесті,

бие,ат,сәурік,айғыр.

Жылқының жүрісі : аяң,жүріс,жорға,жортақ,бүлкек,желіс,бөкен желіс,шоқыта жүру,шабыс.

Жылқының сипаты: торы,күрең,жирен,ақбоз,боз,көк,шұбар,т.б.

Жылқы еттері: қазы-қарта,жал-жая.

- Жылқы қалай дыбыстайды

- Жылқы кісінейді. И-и-и о-о-о

- Жылқыны қалай шақырды

- Жылқыны құрау-құрау

- Жылқы атасы

- Жылқы атасы Қамбарата

Түйе туралы мәлімет

Түйенің қасиеті: күшті,жүйрік,шыдамды.

Түйе атауы : желмая,нар,аруана,жампоз,үлек,нарқоспақ.

Түйе өсуі: бота,тайлақ,буыршын,буырлыш,науша,бұзбаша,

інген,атан,бура.

- Түйе қалай дыбыстайды?

- Түйе боздайды. Бө- бө-бө-бө

- Түйені қалай шақырды?

- Түйені көс -көс

- Түйе атасы

- Түйе атасы Ойсылқара

ҮІІ. Қорытынды. "Кім жылдам" ойыны (Төрт түліктің қай мүшелері жоқ)

Түйеде өркеш жоқ.

Өркештегі сұрақ ( төрт түліктің пайдасы)

Жылқының құйрығы жоқ

Жылқының құйрығы(Мал атасын ата)

Сиырдың мүйізі жоқ

Сиыр мүйізі (Жіңішке дауысты дыбысты ата)

Тақырыбы: Өтініш қайтару,немесе жоқ деген ұғымды әртүрлі жеткізу.

Мақсаты:

Тәрбиелігі: табиғат сұлулығын көре және сезіне білуге тәрбиелеу арқылы эстетикалық талғамдарын қалыптастыру;

Дамытушылығы: есте сақтау, бейнелі ойлау, көз алдына елестете білу, қиялдау, өз бетімен жұмыс жасау дағдыларын қалыптастыру арқылы шығармашылық ізденістерін дамыту;

Білімділігі: Абай шығармаларына иллюстрация жасау арқылы сурет салу дағдыларын арттыру, акварель техникасын меңгеруді жалғастыру.

Түрі: жаңа тақырыпты меңгеру.

Көрнекілігі: суреттер, репродукциялар, иллюстрациялар, слайд.

Пәнаралық байланыс: музыка, қазақ әдебиеті.