Сөйлеу қабілеті бұзылған жасөспірімдер эмпатиясы

Сөйлеу қабілеті бұзылған жасөспірімдердегі эмоциялық эмпатия деңгейлері және олардың ерекшеліктері

Сөйлеу қабілеті бұзылған жасөспірімдердің эмоциялық эмпатиясы мәселесі бойынша әдебиетті теориялық талдау зерттеушілердің эмоциялық эмпатия феноменіне деген қызығушылығын анықтайды және эмоциялық эмпатияның анықтамасын, жеке тұлғаның қасиеттері ретінде қалыптастыруға мүмкіндік береді.

Эмоциялық эмпатия - бұл адамның басқа адамның эмоционалдық жағдайына көңіл бөлу, оның уайымын сезіну қабілеті, олар өзі сияқты, басқа адамның қай жағдайда немесе жағдайда екенін түсіну (Бенеш Н. Л., Хоффман М.).

Сөйлеу қабілеті бұзылған жасөспірімдерде эмоционалдық эмпатия деңгейін анықтау үшін біз 12 жастағы, 13 жастағы және 14 жастағы жасөспірімдерде эмоциялық эмпатия қандай деңгейде дамығанын білу үшін эксперименттік зерттеу жүргіздік, сондай-ақ осы деңгейлерге сипаттама жасалды. Зерттеу барысында біз сөйлеу қабілеті бұзылған жасөспірімдер жасындағы балалардың ерекшеліктерін, олардың танымдық саласын ескердік: назар салу, есте сақтау, ойлау, сөйлеу, қиял, сондай-ақ олардың тұлғалық және тұлғааралық дамуын.

Әдістемелерді таңдау кезінде және мінездеме жасау кезінде сөйлеу қабілеті бұзылған жасөспірімдердің эмоционалдық эмпатиясы деңгейінде, біз осы критерийлерге сүйендік:

I критерий. Қарым-қатынас жағдайында басқаға эмоционалдық қатынас:

1. Жағымды қарым-қатынас, эмоционалдық байланыстарды қолдау;

2. Бейтарап қатынас (немқұрайлылық және елемеу);

3.Теріс қатынас (агрессивті, дұшпандық);

II критерий. Бірлескен уайымдауға, топтық эмоционалдық жай-күй және жалпы көңіл-күй (синтония):

1. Баяу кірісу/ автономдылығы;

2. Балалардың құрдастарының қиындықтарына және уайымдарына эмоциялық реакциялары (уайымдау, сезіну/жәрдемдесу, елемеу/немқұрайлы эмоция);

3.Мінез-құлық арқылы эмоциялық жағдайдың берілу деңгейі (жағдайлардағы эмоционалдық және мінез-құлық реакцияларының немқұрайлы/ немқұрайлы болмауы).

Эксперимент жүргізгеннен кейін, оны толық талдау және деректерді өңдегеннен кейін біз эмоционалдық эмпатия деңгейлерінің келесі сипаттамасын жасадық:

1-ші деңгей (төмен деңгей) - бұл деңгейдегі ең көп таралған жасөспірімдер болып табылады, жан-жағындағылардың сезімдерін түсінбейді, олардың ойына немқұрайлы қарайды. Оларда эмоционалдық құбылыстар түсініксіз, қандай да бір мағынадан айырылған. Осы деңгейдегі жасөспірімдер топтасып жұмыс жасауға бейім емес, жеке жасалатын жұмыстардыұнатады. Олардың достары аз. Айналадағылар тарапынан қандай да бір зейіннің болмауы есебінен жиі шеттетіледі. Қарым-қатынаста олар қиындықтарға тап болады, себебі байланыс орнату кезінде қиындықтар туындайды. Олар сын көтермейді, бірақ оған жауап бере алмайды.

2 - ші деңгей (орташа деңгей) - эмоциялық эмпатияның осы деңгейі бар жасөспірімдер қоршаған адамдардың сезімдері мен ой-пікірлеріне немқұрайлық танытады, бірақ кейде мазасыздануы мүмкін. Олар қарым-қатынаста мұқият және бәрін түсінуге тырысады. Кейде шыдамдылық бұл процесте көмектеспейді. Олар адамдардың сезімдеріне емес, әрекеттеріне назар аударады. Олар эмоцияларға бастапқы пайда болған кезде көңіл бөлмейді.

3-ші деңгей (жоғары деңгей) - осы деңгейдегі жасөспірімдер айналасындағыларды жақсы түсініп, жақындатуға тән. Олар бөтен мәселелер мен уайымдарға сергек. Олар өздеріне қарағанда өзгелерге көмектескілері келеді. Олар өте…