Сынтас пен Ойыншықтау туралы тарихи эссе

«№4 ЖОББМ» КММ

«Атаулар сыр шертеді»

Эссе

Орындаған: Орал Ақжан Оралқызы

5 «Ә» сынып оқушысы

Шалқар қаласы

2018 жылы

«Атаулар сыр шертеді»

Менің туған жерім, кіндік қаным тамған жер - киелі Шалқар қаласы.

Қарап отырсақ, бұл жердің әрбір жері, даласы, құмы, суының тарихи сыры бар.

Аудан көлемінде тарихи ескерткіштер бар. Олар Сырлы Сынтас, Ойыншықтау, Балғасын күмбезі және тарихи тұлғалар Мөңке би, Есет Көтібарұлы, Қайдауыл Едігеұлы тағы басқалары қаншама.

Жері құмақ, өзі жұмбақ Ойыншықтау – аты айтып тұрғандай, айналасы небір жан – жануарлардың, әр түрлі пішінді тастардан құралған тау. Сол Ойыншықтаудың басында Азамат соғысы кезінде үлкен шайқас болған деседі. Ойыншықтау Тоғыз совхозының жанында орналасқан. Тоғыздықтар Ойыншықтауды «киелі жер» деп атайды. Ертеректе үлкендерден жеткен осы Ойыншықтау туралы аңыз бар. Ол аңызда былай делінген:

«Ертеректе бір кемпірдің жалғыз қызы болыпты. Жасы біразға келсе де ойыншықтармен ойнап отыра береді екен. Қатарлары шешелеріне қолғабыс етіп, су тасып, кір жуып көмектеседі. Ал осыны көріп қатты налыған ана байғұс бар ниетімен «Ой, құдай бар болса, қолыңдағы қуыршақтай бол!» деп қарғайды. Сол ананың қарғысы қабыл болып, әлгі ерке қыз Ойыншықтауға айналыпты», әрине бұл – аңыз.

Сол сияқты Сырлы Сынтас ескерткіші туралы да аңыз деректер бар. Бұл ескерткіш Алағозы өңірінде орналасқан. «Кергебай бай қызы Қырмызыны ұзатады және еншісін беру үшін бар жасауын дайындағаннан кейін, Қырмызы келіп «Босағам барлаусыз, керегем керусіз» дейді. Яғни өзі мініп жүрген ақ жалды шұбыртпа құйрық күрең аты еншіге кірмей қалғанына ренжиді де, әке батасының аяқталуына қарамай шығып кетеді. Ал қатал әке жалғыз қызына теріс бата береді. «Сым қарағай, сынтас бол!» деп қолын жайып бата қайырады. Әке қаталдығына ренжіген қыз басқа атқа мінбей, еншіге бөлінген малдың, жиһаз артылған көштің соңынан ереді. Күзгі мұздықты түнде әке қарғысына ұшыраған қыз сынтас болып қалыпты» деседі. Бұл ескерткішке қарасаң, қыз көшінің сұлбасын көресің де таңғажайып әсер аласың!

Өзінің өткенін, тарихын зерттеу арқылы адамға тарихи сана, одан кейін ұлттық сана қалыптасады.