Табиғат ана 10 сынып тәрбие сағаты

ШҚО, Катонқарағай ауданы, Солоновка ауылы, Солоновка орта мектебінің химия және биология пәндерінің мұғалімі Умбетеева Асель Семейгазыевна

Табиғат – ана Армысыңдар, ма ағайын, ар ма достар, Бүгінгіден бақытты күн бар ма достар, Табиғатты аялап, біз қорғаймыз, Жақсы істерді әрқашан біздер қостар. Нұр төгілген көгілдір аспанынан, Жыр төгілген жалында жас жанынан, Сәлем алғын, құрметті көрермендер, Солоновкамның табиғатқа жанашыр жастарынан

Табиғат! Осы бір жүрекке жылы, көңілге қонымды естілетін салиқалы сөзде қаншама терең ой, мағына, ұлағатты мол ұғым, тұжырымы кең ой жатыр десеңізші! Табиғат күллі тіршілік атаулының құтты қоныс – мекені, алты ұя бесігі, құт берекесі. Адам үшін табиғат- ең қасиетті де қастерлі ұғым, өйткені адамның өзін дүниеге келтірген аяулы Анасы, сондықтан да адамның табиғатты Ана деп құрметтеуінде өте үлкен мән жатыр.

Табиғат Жер- Ана, Отан, Туған жер, Атамекен деген құлаққа жылы естіліп, жүрекке шаттық сезім ұялатын ұлы да қасиетті, бір бірімен мағыналас, мазмұнды бай сөздер. Адамның өзі Табиғат пер Жер –Ананың перзенті. Табиғат пер Жер –Ананы сүйе білу, оны аялау- адамның азаматтың борышы.

Табиғат! Сен тіршілік тұнып тұрған! Табиғат! Сен күнсің көтеріліп күліп тұрған! Табиғат! Сен көлсің, сен армансың, сен бұлбұлсың! Адамға сұлулықты шын ұқтырған. Табиғаттан жаралған ғой жанымыз. Табиғат қой әніміз бен сәніміз. Туған жердің әр бұтасын аялап, Ұсынайық жүрек жырын бәріміз.

Алыс кетсең туған жерді аңсайсың, Қасиетін сонда ғана байқайсың. Ей адамдар! Алыс кетпей қасиетін ұқсаңшы Сонда ғана туған жермен өркендеп сен жайнайсың Табиғатты қорғамау адамдық па? Қасиетін жырлау адалдық па? Кіндік үзіп тастап табиғаттан Алшаң басып жүрмін деу азаттық па? Ән және бейнеролик «Катоным»

Жер – Ана мен өз анаң егіз екен, Мейрімдері мейлінше теңіз екен. Анам туды Жер- ана жетілдірді Осыны өзім өмірге негіз етем!

Ей, Адамдар, Күн мен гүлден жаралған От сезім мен мейрім содан таралған Тіршілік иесі- Жер- Анаға қараңдар!

Жер- ана, не болды өзіңе? (Кәрі кемпір түрінде, алба- жұлба Жер-Ана кіреді)

Жер-Ана Айтпақшымын жаман хабар күйінішпен, жапа шекті бар ғалам жайнап тұрған. Жарылды Семейдің полигондары, Айрылдық шалқып жатқан Арал, Балқаш, Жапырағы жайқалған көлінен жасыл желек, Бұл күнде түп тамырсыз ол бір шыбық. Ұшқан құс, жүгірген аң бәрі бітті. Арнасынан тасыған суда бітті. Сынақ пен жарылыстан көз ашпаған, Қиылды қыршынынан қаншама адам. Бетіме сонша таңба қалдырған Әне, қара, адамдардың қылғанына. Бейнеролик «Семипалатинский полигон взрывы» (Көрініс «Қол- аяғы жоқ кем бала») Көзбен, құлақ, аяқ қайда білмедім, Денедегі мүшелердің қызметін мен сезбедім. Бекер екен сұм жалғанда шынында , Өмір сүріп, адам болып жүргенім. Асыр салып қатарыммен жүрмедім, Қырдың қызыл гүлдерін де термедім. Бұл өмірге пенде болып келген соң, Шіркін, дүние-ай, қызығың не, Ажыратып көрмедім (Мүгедек баланың жанына келіп) О, құдайым, кінәсі не мына отырған баланың, Кім кетірді берекесін даланың, Қайдан іздеп кем-кетігін табамын Мына отырған, мына отырған жаланың, Жас нәресте не берсе де алады. Көз, аяғы, құлағы қайда, кімдер оны табады? Өспей жатып, тілсіз, үнсіз отырған, О дүниеге, не көрмедім деп, не сездім деп барады?! ( анасы шығып баласының басынан сипап, осы кезде көзіне жас алып, баланы

Нәлет атқан ауа мен су зардабы, Екенін біліп, жылады.

Семейім танылып ең бар ғаламға, Абай мен Шәкірімдей ұлдар туған Бұл күнде жарылыстан зар жылаған Болашаққа үміт артар қай ұрпағың.

Қазақ қоғамның орны толмас қасіреті Семей сынақ полигонда 29.08.1949 жылдан 1989 жылдарға дейін 600 ядролық жарылыс болған екен. Бұл жарылыстар өте жасырын жағдайларда өтті. Нәтижесінде 1,5% жер әр түрлі радиоактивті заттармен уланды. Мысалы 137 цезий, 90 стронций, 152 европий, 241 америций,239 плутоний, 60 кобальт изотоптары ауаға жайылды.

Жарылыс жылдарында осы аймақта тұратын адамдардың денсаулықтарына байланысты құжаттарға сипаттама беруге тиым салынып, нәтижесінде 1,5 млн. Адам сәуле ауруларына ұшырады. Жалпы полигон жерінің көлемі 18.500км.

1989 ж. 28- ақпанда Семей- Невада антиядролык қозғалысы дүниеге келді.

1991ж. 29 тамызда « Семей сынақ полигонының жабылғандығы» туралы Жарлық дүниеге келді.

(О. Сул. Порт)

Аралым- арым, Балқашым- бағым. Таңғажайып Табиғат Ананың кең байтақ даламызға тамаша тартуы деп Арал теңізі мен Балқаш көлін айтуға болады.

Қазіргі күнде Арал теңізін қайтадан қалпына келтіру іс- шаралары жүргізілуде. Соның бірі ылғалды сақтап қалу үшін көғалдандыру жұмыстарының жүргізілуі.

Арғы күннен арманның қосқан әні, Арал, Балқаш- қазақтың қос жанары Бірі кетсе.... орнындай аққан көздің, Үңірейіп біреуі бос қалады.Төнді қауіп адамға, Төнді әлемге. Мыңқ етпейді кей ауру емдеріңе. Суыңнан мал, Малыңнан жан уланып, Айналды өмір өлімнің шеңберіне. Ақырзаман төнді ме енді өңірге, Аман адам қалмайды –ау елде бірде, Жалғыз көзді немесе екі басты, Сегіз аяқ құлындар келді өмірге!

Ән «Арал қасіреті», бейнеролик «Как человек уничтожил аральское море», генетикалық өзгерістер туралы слайдтар