Табиғаттағы көміртек пен азот айналымы 9 сынып жоспары

Қысқа мерзімді жоспар

Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі: Тірі ағзалардың көптүрлілігі. Биосфера және экожүйе.

Мектеп:

Сабақ тақырыбы:

Табиғаттағы көміртек пен азот айналымы. Биосферадағы биохимиялық үрдістер. Топырақ пен шөгінді жыныстар түзудегі тірі ағзалардың рөлі

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні:

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны: 20

Қатыспағандар саны: 0

Сабаққа негізделген оқу мақсаты

9.3.1.4 азот пен көміртектің табиғаттағы айналымының сызбасын құру

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар: азот пен көміртектің табиғаттағы айналымының сызбасын құрады.

Оқушылардың басым бөлігі: Биосферадағы биохимиялық үрдістерді ажыратады.

Кейбір оқушылар: Топырақ пен шөгінді жыныстар түзудегі тірі ағзалардың рөлін сипаттайды.

Ойлау дағдыларының

деңгейі

Қолдану, талдау

Бағалау критерийлері

1.Азот пен көміртектің табиғаттағы айналымының сызбасын құрады.

2.Биосферадағы биохимиялық үрдістерді анықтайды.

3.Топырақ пен шөгінді жыныстар түзілуіне дәлелдер келтіреді.

Тілдік мақсаттар

Пәнге қатысты сөздік қор мен терминдер: заттар айналымы, атомдардың биогендік миграциясы, биогеохимиялық цикл, биотикалық айналым, қандай да бір элементті бекіту (фиксация), топырақ микрофлорасы

Пәнге қатысты сөз тіркестері:

1.Биосферадағы зат айналымының ерекшелігі неде?

2.Луи Пастердің бактерияларды «Табиғаттың ұлы қабіршілері» деп аталу себебін түсіндіріңдер?

Құндылықтарды дарыту

Табиғатты қорғау, тіршілікті сақтауға баулу, азаматтық жауапкершілігін арттыру, патриотизмді ояту. Оқушылар бойында бір-біріне құрмет сезімін, ашықтық және шығармашылық қабілеттерін дамыту.

Пәнаралық байланыстар

8.4В «Көміртек және оның қосылыстары» бөлімі. Химия. 8-сынып. Табиғаттағы көміртектің айналымы. «Геологиялық химиялық қосылыстар» бөлімі. Пайдалы геологиялық химиялық қосылыстар тақырыбында шөгінді тау жыныстары туралы алған білімдеріне негізделген. 7.4A Адам ағзасындағы химиялық элементтер» бөлімі. 7-сынып бойынша тірі ағзалардағы химиялық элементтер туралы алған білімдеріне негізделген.

География пәнінен 8-сыныптағы «Литосфера» бөліміндегі «Тау жыныстары мен минералдардың жіктелуі» тақырыбындағы алған білімдеріне негізделген.

Алдыңғы оқу/ бастапқы білім

Тірі ағзалардың өзара, тікелей және жанама қарым-қатынас түрлері. Қоршаған орта жағдайларының өзгерістеріне ағзалардың бейімделуі туралы білімдері қалыптасқан.

Жоспар

Сабақтың жоспарланған кезеңдері, уақыт

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет, жаттығулар

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

І.Ұйымдастыру кезеңі:

1.Топқа бөлу: «Қағаз қиындылары» әдісі

Қиынды қағаздарды таңдайды (бисфера, азот айналымы, көміртек айналымының суреттері), қағаздың келесі бетінде үй тапсырмасына байланысты сөздер және сол қағаздарда қосымша сандар көрсетілген, 1,2,3 деген сандар бойынша топқа жинақталып, сөздердің мағынасына топ болып жауап береді, әрі сол топтар бірігіп орындарына жайғасады.

1.продуцент, консумент, редуцент

2.автотрофты ағза, гететрофты ағза, сапротрофтар,

3.экожүйе, экологиялық пирамида, биомасса

ҚБ: «Мадақтау» әдісі. «Тамаша», «Өте жақсы», «Анық ой»

2. Жаңа сабаққа көпір. «Миға шабуыл» әдісі (зат айналымының суретін көрсете отырып, сурет бойынша ой бөлісу арқылы жаңа тақырыпты анықтауға мүмкіндік туғызу)

1.Биосферадағы зат айналымының ерекшелігі неде?

Зат айналымы, энергия айналымы деген сөздерді қалай түсінесіңдер?

ҚБ: «Мадақтау» әдісі. «Жарайсың!», «Керемет», «Өте түсінікті», «Бұдан да жақсы істей аласың»

Жаңа сабақтың тақырыбы айқындалып, оқушыларға оқу мақсаты таныстырылады.

Қағаз қиындылары

Зат айналымының суреттері

Сабақтың ортасы

15 минут

5 минут

10 минут

2 минут

Топтық жұмыс: «Мәтінді бейнелеу» әдісі

Мәтінді оқиды.Топта талдайды. Сызба дайындайды (Bilim Land бейне көрсетілімдерді қосымша көрсетуге болады)

1-топ: Биохимиялық үдерістер. Табиғаттағы көміртек айналымы.

2-топ: Табиғаттағы азот айналымы.

3-топ: Топырақ пен шөгінді жыныстар түзудегі тірі ағзалардың рөлі.

Постер қорғайды.

ҚБ: «Екі жұлдыз, бір ұсыныс» әдісі

Жұптық жұмыс. «Көршіңмен бөліс» әдісі

Саралау: Сыныптағы қабілеті жоғары оқушы мен қолдауды қажет ететін оқушы жұптасады.

1.Терминдермен жұмыс.

Заттар айналымы, атомдардың биогендік миграциясы, биогеохимиялық цикл, биотикалық айналым, қандай да бір элементті бекіту (фиксация), топырақ микрофлорасы

2.Биологиялық диктант. Қажетті сөздерді тауып жаз.

Биосферадағы биохимиялық _________ химиялық ___________ мен олардан тұратын заттардың бірі тірі __________ басқасына үздіксіз ауысуымен, олардың _________ табиғатқа, қайтадан жансыз табиғаттан ______ ағзаларға қайтадан түсетін (әр түр даралардың әртүрлі денелері арасындағы реті миграция) және кейін жансыз табиғатқа қайтадан бұл үдеріс атомдардың биогендік миграциясы, биогеохимиялық цикл немесе элементтердің биотикалық айналымы деп аталады.

Жауаптары: үдерістер, элементтер, ағзадан, жансыз, тірі

ҚБ: «Парталас көршіңе бір пікір» әдісі бойынша жұптар бірін-бірі бағалайды.

Жеке жұмыс.

Саралау: Оқушылардың оқу мақсатына дербес жетулеріне жәрдемдесу үшін сараланған тапсырмалар беріледі.

Сәйкестендіру тесті:

Үдерістердің анықтамасын аттарымен сәйкестендіріңіз:

Азотты атмосферадан жұту және оны органикалық қосылыстарға қосу

Аммонофикация

Азот органикалық қосылыстарын аммиакқа айналдыру

Денитрификация

Азотты тотықтыру

Азотты сіңіру

Азотты атмосфераға шығару

Нитрификация

«Дұрыс, бұрыс» жауаптарды табу.

Келесі жаттығулардың қайсысы дұрыс, қайсысы қате екендігін белгілеңіз

Тест сұрақтары:

Көмірқышқыл газының ең жақсы пайдаланушысы:

А) топырақ

Б) жануар

В) жас өсімдіктер

2. Көп мөлшерде көмірқышқыл газының атмосферада жиналуына әсер ететіні:

А) жануарлардың тыныс алуы

Б) ЖӘС жұмысы

В) органикалық заттардың қалдықтарының ыдырауы

3. Әктас шөгінділерінің түзілуіне әсер етеді:

А) қарапайымдылардың бақалшағы

Б) теңіз балдырлары

В) фитопланктон

4. Атмосферадағы молекулалық азот жинақтаушы:

А) цианобактериялар

Б) пуртур бактериялары

В) түйнек бактериялары

5. Мұнай ... түзілген:

А) ежелгі теңіз планктондарынан

Б) ішекқуысты жануар қабатынан

В) теңіз жануарларының ыдыраған қалдықтарынан

6. Таскөмір ... түзілген:

А) басылып нығыздалған ежелгі қырықжапырақтәрізді өсімдіктерден