Талқылау құралдары сабақ жоспарын құруға арналған әдістер

Талқылау тәсілдерінің жинағы

Made by Mike Gershon – [email protected]

Не үшін

сөйлеу керек?

Бос жұмыс дәптері немесе сабақ «өнімінің» болмауы әдетте тапсырманы орындамау болып саналады. Бұл мектепті бағалау барысындағы есептілік және тексеру үдерісімен қуатталған пікір, сабақ үстіндегі тапсырма немесе оқу сезінерлік болу керек деген ойға жетелейді. Көрсетуге болатын «нәтиже» болуы керек. Көптеген зерттеулер мен жеке тәжірибе көрсетіп отырғандай, түсіну өз бетінше ғана пайда болмайды, ол – анағұрлым тиімдірек жазбаша сөзден немесе бір нәрсе жасау кезінде де орын алады. Демек оқу, тереңдетілген оқу міндетті түрде материалдық

дәлелдермен қосақталып жүру керек деген пікір дұрыс емес болып шықты. Орыс психологы Лев Выготский сөйлеу мен ойлау өзара тығыз

байланысты деп жазған. Сөйлеу үдерісі бізге дүниені тану үшін қолданатын ойларымызды айту және тұжырымдамаларды дамыту арқылы білім алуымызға көмектеседі. Қарым-қатынас және түсіну тәжірибе барысында жақсарады. Демек түсінуді дамыту үшін сөйлеу қабілеті өте маңызды. Әрине құр сөйлесудің өзі жеткіліксіз – әңгіме дамытуды қажет ететін пәнге шоғырланған болуы керек. Шоғырланбаған жазу шоғырланбаған нәтижелерге әкеліп соғады, талқылаулар мен пікірталастар ақиқаты сондай. Бұл жинақта көрсетілген тапсырмалар оның нысаналы, құрылымдалған (немесе әдейі құрылымдалмаған) және оқушылар мен параметрлерге сәйкес келетін болуы үшін, әңгімеге қолдау және көмек көрсетуге бағытталған. Сонымен қатар мадақтау мен бағалаушы әңгіме ақпарат береді; тыңдау мен сөйлеу сияқты, қарым-қатынас жасау өте маңызды.

Әңгіменің түрлері

Мерсер (1995) әңгімелесудің үш түрін анықтады: • Әңгіме-дебат (мәлімдеу және қарсы мәлімдеу) • Топтық ( қайталау, мақұлдау, түсіндіру) • Зерттеушілік ( сыни әрі сындарлы).

Сонғы екеуі PSHE-де кең тараған, өйткені олар оқушыларды эмоцияларын білдіруге, бағалауға, сипаттама беруге және өз ұстанымдарын білдіруге ынталандырады. Кейде дебат та болуы мүмкін, бірақ оның дәлелдерге негізделген стилі қауіпсіз және қолайлы орта құра алмайды. Бұл оқушыларды өз көзқарастарына бағытталған орынсыз шабуылдардан сақтанып, тайсалмай сөйлеуге итермелейді. Топтық әңгіме қауіпсіз ортана құруға барынша ыңғайлы. Бұл жерде «сөйлеушілер әңгіме құрып, өз бетінше және өзара қолдау көрсету арқылы, сынап-мінемей ақпаратты ұсына отырып, білім және түсінік негізін бірлесіп құрады» (Мерсер, Сөздер мен Саналар, 2000)

Пікірталастар мен

талқылауға

арналған жаттығулар Төменде пікірталастар мен дебаттарды

қолдау үшін қолдануға болатын тәсілдер

берілген. Тінтуірмен айналдырыңыз

немесе слайд шоудағы сілтемеге

басыңыз. Уақыт шеңбері Балалар философиясы

Кемпірқосақ топтары Қар үйіндісі

Жұптық әңгіме Тыңдап отырған үштік

Өкілдер Мозаика Құндылықтар спектрі Ыстық орындық

Ара қашықтық Алтын балықтың аквариумы

Стоп-кадр Ойлаудың алты қалпағы

Еркін талқылау Радиоға қоңырау шалу

ТВ Шоу Сұрақтар шеңбері

Стикердегі диалог Айналмалы бекет

Ойлан –Жұптас - Бөліс3-қадамдық сұхбат

Уақыт шеңбері Мақсаты:

Идеялар, тәжірибелер және ойлармен бөлісу. Өз-өзіңді және басқаларды түсіну алға бастыру. Топ сұрақтарын құрастыру.

Ұйымдастыру:

Барлығы орындықта немесе еденде шеңбер құрып отырады. Сөйлеуші ғана ұстайтын зат бар (мысалы, доп).

Жаттығудың сипаттамасы:

Мұғалім оқушылар сияқты орындықта немесе еденде отыр. Бұл мына ерекше сынып тапсырмасында мұғалімнің директор емес, делдал екенін білдіреді. Мұғалім Уақыт шеңберіндегі құрылымдық ережелерінің сақталуына, әр оқушының эмоциясын қорғауға және лайықты тапсырмаларды дайындауға жауапты. Егер оқушылар ережелерді үнемі бұза берсе, мұғалім тапсырманы аяқтауға дайын болуы керек.

Уақыт шеңберіндегі ең маңызды ереже – талқылауға барлығы түгелдей қатысулары керек. Бұл бірініші болып өткізілуге тиісті тапсырмалардың бірі. Негізгі үш ережені талқылау керек:

•Тек біреу ғана сөйлеу керек – әңгіме тақырыбы ережелердің сақталуына мүмкіндік туғызуы керек. • Егер сіз бір тақырып аясында сөйлегіңіз келмесе, «сөзіңізді» басқаға бере аласыз. •Ешқандай қатты ескерту болмауы керек.

Толығырақ: http://www.circle-time.co.uk/site/home

Мазмұн ға орал у .