тапсырма,қазақстан тарихы 6 сынып Атлах шайқасы

ТҮРГЕШ ҚАҒАНАТЫ (704–756 жж.) ЖӘНЕ АТЛАХ ШАЙҚАСЫ (751 ж.)

1. Қағанаттың құрылуы

Түргештер VII ғ. соңында Жетісудағы Он оқ елі құрамына кірді.

704 ж. Үшелік қаған Түргеш қағанатын құрды.

Қағанат аумағы:

Батыста – Шаш (Ташкент)

Шығыста – Бесбалық, Турфан

Орталығы – Шу бойындағы Суяб (астана), Іле бойындағы Күнгит (Қойлық) (кіші астана).

Ел 20 әкімшілік аймаққа бөлінді, әрқайсысы 7 мың әскер шығарды.

2. Ішкі саясат және қоғам

Қағанатта теңге соғылды (жебе таңбасы бейнеленген).

Орхон жазуы мен соғды жазуы қатар қолданылды.

Экономикада мал шаруашылығы мен сауда дамыды.

Жібек жолының маңызды тармақтары Түргеш жерінен өтті.

3. Билік иелері

Үшелік қаған (704–708 жж.) – мемлекетті құрды, орталықтарды белгіледі.

Сақа қаған (708–711 жж.) – Қапаған қағанға қарсы шайқаста қаза тапты.

Сұлу қаған (715–738 жж.) –

«Адал қаған» атағына ие болды (Қытай императорынан).

Қытайға 7 рет елшілік жіберді.

Тибетпен одақтасып Қытайға қарсы жорық жасады.

Соңғы жылдарын арабтарға қарсы күреске арнады.

Халқы 200 мыңға жетті.

4. Ішкі алауыздық

Түргештер екіге бөлінді:

Сары түркештер – Сақаны қолдағандар.

Қара түркештер – Сұлуға ілескендер.

Билік үшін күрес қағанатты әлсіретті.

Осыны пайдаланып қарлұқтар күшейіп, билікті тартып алды.

5. Сыртқы саясаттағы күрес

Шығыстан – Шығыс Түрік қағанаты мен Қытай

Батыстан – Араб халифаты

Оңтүстіктен – Тибет

Түргештер кейде соғысып, кейде дипломатиялық байланыс орнатты.

6. Атлах шайқасы (751 ж.)

Орыны: Тараз маңындағы Атлах қаласы.

Қатысқандар:

Қытай әскері (Гао Сянь-чжи басқарған)

Араб әскері (Зияд ибн Салих басқарған)

Қарлұқтар (арабтар жағына шықты)

Өтті: 5 күн бойы.

Нәтижесі:

Қытай әскері талқандалды.

Орта Азияда ислам діні тарай бастады.

Қытай ықпалы әлсіреді, қарлұқтар күшейді.

7. Атлах шайқасының тарихи маңызы

Саяси

Экономикалық

Мәдени

Діни

Қытайдың Орта Азиядағы ықпалы әлсіреді

Жібек жолы саудасына арабтар бақылау жасады

Самарқандта қағаз өндірісі дамыды

Ислам діні Орта Азияға тарады

8. Қағанаттың құлауы

Саяси алауыздық (сары және қара түркештер).

Қытай мен араб шабуылдары.

Қарлұқтардың күшеюі.

756 ж. Түргеш қағанаты құлады.

9. Қорытынды: