Тәрбие негізі отбасында тақырыбындағы әдістемелік мақала

Өтебай Айғаным Қосымбайқызы

Қ.Дүтбаева атындағы Атырау гуманитарлық колледжінің математика пәні мұғалімі

Тәрбие негізі - отбасында.

Әр оқушы күнделікті оқу барысында: өз еңбегінің жемісін көре білуі, сол арқылы алға басып, есейіп, өсетінін байқауы, ой – өрісінің дамығанын сезінуі керек. Ал бұл мақсаттарға жетуі үшін мұғалім оқушымен, оқушының ата-анасымен, барлық басқа мұғалімдермен байланыста болуы тиіс. Яғни, оқушы мен ұстаз бір-бірінің жан дүниесін түсініп, ортақ іс-әрекеттің барысы мен нәтижесін бірігіп талдауы маңызды іс. Қарым-қатынас жүйесінде байланыс сан алуан болғанымен, оның ішіндегі ең маңыздысы: мұғалім мен оқушы қатынасы. Тәрбиеленушіге нәтижелі ықпал ету үшін тәрбиеленушінің мұғалімді қабылдауы ғана емес, керісінше, мұғалімнің де тәрбиеленушіні қабылдауы қажет. Ұстаз міндетті түрде ықпал ету нысанасын ғана көріп қоймай, жасалған ықпалдың нәтижесін де көруі тиіс.

Ал, әрбір оқушының жеке басын тәрбиелеудің стратегиясын білу үшін мұғалім неше түрлі әдіс-тәсілдер арқылы олардың ата-аналарымен тығыз байланыста болуы керек. Мысалы, өзім жетекшілік ететін топта ата-аналармен әңгімелесе отырып, сауалнамалар беру арқылы әр оқушының танымдық қасиетін білуге тырыстым. Балаңыздың тәртібіне ризасыз ба?, Үй жұмысына көмектескенді ұната ма?, Бос уақытында не істейді?, Оқығысы келе ме?, Отбасыңызда балаңыздың беделі қандай? т.с.с. сұрақтар бере отырып, ата-ана мен балалардың қарым-қатынасын аңғаруға болады. Жас ұрпақты білімді, жан-жақты етіп өсіруге әрбір ата-ана, оқу орны және бүкіл жұртшылық болып жұмыла кіріскенде нәтижелі болады.

Әсіресе, бала тәрбиесiнде отбасының орны ерекше. Оны қоғамдық тәрбиенiң қандай саласы болса да алмастыра алмайды. Отбасының негiзгi міндеті баланы өмiрге келтiру ғана емес, оған мәдени - әлеуметтiк ортаның құндылығын қабылдату, ұрпақтың, ата-бабалардың, ұлылардың ақыл-кеңес тәжiрибесiн бойына сiңiру, қоршаған орта, адамзатқа, өз қоғамына пайдалы етiп тәрбиелеу. Үлкен ұрпақтың тәжiрибесi, өмiрдегi беделi, ақыл-кеңестерi, ата-ананың өз борышын мүлтiксiз орындауы, бiр-бiрiн құрметтеуi – үлкен тәрбие мектебi. Бала дүниеге келген күннен бастап ата-ананың ықпалында болып, өмiрге бағыт берушi тәрбие мектебiнен нәр алады.

Ата-аналар балаларының жеке ерекшелiктерiн жас күннен танып, соған қарай бағыт - бағдар, тәрбие берудiң маңызы ерекше. Ата-ана балаларына жақсы тәрбие беруде қоғам алдында жауапты. Сыйластық, түсiнiстiк, үлкен жауапкершiлiк сезiмдерi бар отбасы – бақытты отбасы. Бақытты отбасында ғана ата-ана және олардың балаларының өзара қатынасы мазмұнды, берiлген тәрбие сiңiмдi және негiздi.

Ана–бала тәрбиесiндегi ерекше тұлға. Тәрбиенiң негiзi "ананың әлдиiнен" басталады емес пе?!