Тарих пәніндегі пәнаралық байланыстарға арналған материал

Тарих сабақтарындағы пәнаралық байланыстар Тарихты оқытудың маңызды міндеттерінің бірі - оқушыларға өткеннің тарихи бейнесінің бөлшектенуін жеңуге көмектесу, тарихи процесті панорамалық түрде, оның тұтастығы мен алуан түрлілігімен көре алу үшін жағдай жасау. Бұл мәселелерді шешуге сабақтарда пәнаралық байланыстарды жүзеге асыруға көмектеседі.

Пән аралық байланыс бойынша қосымша ақпарат сабақты шамадан тыс жүктемеуі және тарих бойынша оқу материалының мазмұнынан көңілдерін басқаға аудармайтындай болу керек.

1. Тарих-әдебиет. Қоғамда болып жатқан тарихи оқиғалар мен процестер көбінесе көркем шығармаларда көрініс табады. Сондықтан сабақта тарихи құжаттар, көркем шығармалардан үзінділер талданады, оларды тарих оқулықтарындағы тиісті сипаттамалармен және бағалаумен салыстыру жүргізіледі.

Сабақта қолданылатын көркем әдебиеттер оқу материалын нақтылауға және оқушылардың тарихи идеяларының ажырамас бөлігі болып табылатын өткеннің жарқын бейнелерін қалыптастыруға көмектеседі. Көркем кітап оқушылардың назарын аударуға көмектеседі, пәнге деген қызығушылықтың дамуына ықпал етеді. Көркем әдебиет шығармаларында әдетте оқулықтарда жоқ - дәуірдің атмосферасы мен түсі, өмірдің нақты сипаттамалары мен элементтері, жарқын фактілер мен өткен адамдардың сыртқы келбетін сипаттау - сияқты белгілі бір материалды табамыз. Көркем әдебиет тарихтың ғылыми материалын суреттейді, оның көркем тақырыптарына түсініктеме береді, түсінуді тереңдетеді, өмір құбылыстарына қызығушылық тудырады, эмоционалды тәжірибе тудырады.

Тарих сабағындағы көркем әдебиеттің орны және оны таңдау принциптері.

Тарих сабақтарына арналған көркем әдебиетті таңдау кезінде екі аспектіні ескеру қажет:

Біріншіден, материалдың танымдық-тәрбиелік құндылығы (яғни тарихи құбылыстардың шынайы баяндалуы).

Екіншіден, оның жоғары көркемдік құндылығы. Тарих сабақтарында қолданылатын көркем әдебиеттерден үзінділер мыналарды қамтуы керек:

1) мектеп бағдарламасында зерделенуі көзделген тарихи оқиғалардың жанды бейнесі;

2) тарихи қайраткерлердің бейнелері және халық бұқарасының бейнесі; 3) өткен оқиғалар өрбіген жағдайдың суреттемелік сипаттамасы. Тарих сабақтарына арналған көркем шығармаларды жіктеу.

Әдеби ескерткіштер Тарихи беллетристика зерттелетін дәуірде жазылған шығармалар, яғни сипатталған құбылыстар мен оқиғалардың замандастары жазған шығармалар. Олар дереккөздерге жатады, бірақ олар өз заманының өмірін автордың көзқарастарының призмасы арқылы бейнелейтінін ескеру керек. Сондықтан көркем шығармаға сыни көзқарас қажет.

Тарихи романдар, повестер және т.б. Олар тарихи дерек көзі бола алмайды. Олар оқушыларды қызықты сюжеттер, нақты бейнелер мен экспрессивті кейіпкерлер арқылы тарихпен таныстырудың құралы бола алады, яғни түсінікті және қызықты.