Тарих сабағында оқушы өсуін бақылау әдістемесі

№7 ЖАЛПЫ ОРТА БІЛІМ БЕРЕТІН МЕКТЕБІНІҢ КОММУНАЛДЫҚ МЕМЛЕКЕТТІК МЕКЕМЕСІ

ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ЖҰМЫС

ТАҚЫРЫБЫ:

«ТАРИХ ПӘНІНДЕ ЖАҢА ӘДІС –ТӘСІЛДЕР МЕН ДЕҢГЕЙЛІК ТАПСЫРМАНЫ ҚОЛДАНА ОТЫРЫП ОҚУШЫЛАРДЫҢ ӨСУ ДИНАМИКАСЫН БАҚЫЛАУ»

ДАЙЫНДАҒАН: ТАРИХ ПӘНІНІҢ МҰҒАЛІМІ

БЕГИМБЕТОВА ҚАРЛЫҒАШ МҰХТАРҚЫЗЫ

Леңгір қаласы 2017-2018 оқу жылы

«ТАРИХ ПӘНІНЕН ЖАҢА ӘДІС –ТӘСІЛДЕРМЕН ДЕҢГЕЙЛІК ТАПСЫРМАНЫ ҚОЛДАНА ОТЫРЫП ОҚУШЫЛАРДЫҢ ӨСУ ДИНАМИКАСЫН БАҚЫЛАУ»

Мазмұны

Кіріспе

І Бөлім. Деңгейлеп оқыту технологиясына жалпы сипаттама

1. Деңгейлеп оқыту технологиясының педогогикалық негізі

Жаңаша оқытудың психологиялық негіздері

ІІ Бөлім. Білім саласындағы заманауи технологияларды оқыту үрдісінде

пайдалану

Деңгейлеп оқыту технологиясының тиімділігі мен нәтижелері

Жаңа әдіс–тәсілдерді оқыту үдерісінде қолдану нәтижелерім

Қорытынды

Пайдаланған әдебиеттер

XXI ғасыр-қарыштап дамыған білім ғасыры. Ғылым мен білімнің дамуына қызмет ету –еліміздің болашағына қызмет ету. Оқытудың әртүрлі технологиялары сарапталып, жаңашыл педагогтардың іс-тәжірибесі зерттеліп, мектеп өміріне енуде. Заман талабына сай сабақ беру әдіс-тәсілдері де жаңарып, жаңаша технологиялар мен модульдар анықталуда.

Біріккен ұлттар ұйымының шешімімен «XXI ғасыр- ақпараттандыру ғасыры» деп аталды. Қазақстан Республикасына да ғылыми-техникалық прогрестің негізгі белгісі- қоғамды ақпараттандыру болатын жаңа кезең енді. Қоғамды ақпараттандыру экономиканың, ғылымның, мәдениеттің дамуының негізгі шарттарының бірі. Осы мәселені шешудегі басты рөл мектепке жүктеледі. Сол жүктемені орындау, іске асыру мақсатында мен 2010 жылдан бастап №7 жалпы орта білім беретін мекемесінің тарих пәнінің мұғалімі болып орналастым. Мұғалім мамандығын таңдап еңбек еткеніме биыл 8 жыл толыпты. Қиыны мен жеңілі, қызығы мен қуанышы болған еңбек жолындағы педагогикалық ұстанымым – үнемі жаңалыққа ұмтылып, алдыңғы қатардан көріну және әр оқушының бойынан жақсылық тауып, бұлақтың көзін ашу арқылы биік мақсаттарға жетелеу. Мұндай ұстаным мұғалімде болмаса, ол жай мұғалім атын жамылып жүргендер деп айтар едім. Ұлы ағартушы Ахмет Байтұрсынов: «Мектептің жаны – мұғалім. Мұғалім қандай болса, мектебі һәм сондай болмақшы, яғни мұғалім білімді болса, білген білімін басқаға үйрете білетін болса, ол мектептен балалар көбірек білім біліп шықпақшы. Солай болған соң, ең әуелі, мектепке керегі – білімді, педагогика, методикадан хабардар, о

Бұл міндетті жемісті орындау үшін, оқушының пәнге деген қызығушылығын артыру үшін оқытудың көптеген жаңа әдіс- тәсілдерін алып, өз іс- тәжірибемде ұтымды пайдалана білуге тырысамын. Осы 2010-2011оқу жылында №7 жалпы орта мектебінде жұмысқа кіріскен уақытымнан бастап менің шығармашылық ізденіс тақырыбым: «Тарих сабағында жаңа педагогикалық, ақпараттық технологияны қолдану арқылы оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттыру» болатын. Мұнда мен өз шығармамды Қазақстандық ғалым Ф.Я.Вассерманның «Биоақпараттандыру және синергетика» (БиС) білім беру технологиясын қолданғанмын әлдеде сабақ үстінде қолданамын, бұл технология тамаша қарастырылған, оқыту сапасының нормативтік көрсеткішін құрған. Автордың жасаған қорытындысы бойынша оқыту сапасын басқару-оқыту нәтижесін толық көрсететін көрсеткіштер мен критерийлерін қолданамын. Себебі түрлі технологиялық карталар арқылы оқушылардың қабылдауы, есте сақтау қабілеті өседі, ойлау – сөйлеу дағдысы қалыптасады, танымдық көзқарасы жетіледі, ең құнды, пайдалы материалды тауып, өз бетінше ізденіспен еңбек етуге талпындырады. Бұл оқушының уақытты үнемді пайдаланып, өз ойын тұжырымдап айтуға дағдыландырып, шығармашылық ізденіске жол ашқан болатын.

Оқытудың жаңа технологияларын бағыттарына қарай жіктеп,

төмендегідей топтастыруға болады.

Бағыттары

Түрлері

Авторлары

Педагогикалық үрдісте жеке тұлғаның бағыты негізіндегі технология

Педагогикалық қарым-қатынас

Ы.Алтынсарин

Ізгілікті-тұлғалық технологиясы

Ш.Аманошвили

Әдебиетті адам қалыптастыру пәні ретінде оқыту

Е.Ильина

Оқушылардың іс-әрекетін белсендіру және қарқындату негізіндегі технология

Тірек белгілері негізінде оқыту

В.Шаталов

Ойын арқылы оқыту технологиясы

В.Коваленко

Проблемалық оқыту технологиясы

М.Махмутов, А.Матюшкин, В.Оконь

Коммуникативтік қарым-қатынас

Е.Пассов

қу үрдісін тиімді

ұйымдастыру және басқару

Деңгейлеп-саралап оқыту

Ж.Қараев,Г.Селевко

Топтық және ұжымдық оқыту

В.Дьяченко, И.Ривин

Компьютерлік оқыту

Қ.Ағанина, М.Жүсіпбалиева

Бағдарлап оқыту

В.Беспалько

Оқу материалын әдістемелік жетілдіру, дидактикалық қайта құру

Мәдениеттер диалогы

В.Библер

С.Курганов

Экология және диалектика

Л.Тарасов

Дидактикалық білімдерді ірілендіру

П.Эрдинов

Жеке пәндік технология

Сауаттылыққа ерте тәрбиелеу

А.Кушнир

Сатылай талдап оқыту

Н.Оразақынова

Өздігінен дамыту технологиясы

М.Монтессори

Баламалы педагогикалық

Еркін еңбек технологиясы

С.Френен

Вальдорф технологиясы

Вальдорф

Табиғи байқағыштық

Табиғи байқағыштық арқылы сауаттылыққа тәрбиелеу

А.Кушнир

Өзіндік дамыту

Т.Семеко

Дамыта оқыту

Дамыта оқыту жүйесі

Л.Выготский, В.Заньков, Д.Эльконин, В.Репин

Жеке тұлға бағытындағы дамыта оқыту

И.Якиманская

Авторлық мектептің педагогикалық технологиясы

Педагогикалық бейімдеу мектебі

Е.Ямбург

Өзін анықтау мектебінің технологиясы

А.Тубельский

Мектеп бағы

М.Балабан

Ертеңгі күн мектебі

Ховард

Жаңа әдіс тәсілдер

Кемридж

7 модуль

Интербелсенді оқыту

А.Әлімов

Дамыта оқыту технологиясы қазіргі уақытта жаңа технологиялардың бірі деп келеді. Дамыта оқытудың негізін Ян Амос Коменский өзінің 17 ғасырда «Ұлы дидактикасында» айтып талдап берген. Содан кейін орыс ғалымдары К.Д.Ушинский, Л.С.Выготский еңбектерінде қарастырылып, 1969 жылдары Ресей ғалымдары Л.ВЗанков, Д.Б.Эльконин, В.В.Давыдов көтерді. Д.Б.Эльконин мен В.В.Давыдовтың зерттеулері оқушыны «субъект» ретінде тануға бағытталды.

Ұстаздық деген киелі мамандықтың сырын ашып, қыры мол, терең дүниеге еніп кеткелі көңілдегі арман толастамай, тоқу мен қуаныш қатар аралап мектеп деген үлкен дарияда жүзіп келе жатырмыз.

Еліміздің басынан өтіп жатқан жанартаудай «сілкіністер» бүгінгі білім беру жүйесіне де түрлі өзгерістер енгізуде. Заман талабы «білу аз, сол білгенінді іске қолдана білу» дейді. «Әркім қолда барын ұсынады» деп немқұрайдылыққа салынсақ алдымызда отырған бейкүнә шәкірттердің тағдырына қиянат жасаған болар едік. Не ексең, соңы орасың. Мақсатымыз – алдымызда тұрған өзекті мәселелер айналасында сөз қозғау. Соның ішінде ең бастысы - әлемдік білім кеңістігіне ену жолындағы алғашқы қадамдар.

Қай заманда, қандай реформа болсын мектептің басты тұлғасы –мұғалім. Мемлекеттік білім саясаты да осы мұғалім арқылы жүзеге аспақ. Ал бүгінгі таңда мектептің, мұғалімнің қасиетті міндеті – рухани бай, жан-жақты дамыған жеке тұлға қалыптастыру. Рухани байлық, ең алдымен, әр халықтың ұлттық әдет-салты, көзқарасы шыққан түп-тамырында жататыны белгілі. Сол ұлттық

байлықты бүкіл адамзат өз ұрпағын тәрбиелеуге қолданып келеді.

Алдымен бала қызығушылығын ояту керек, олай болса зерттейтін объект – менде оқушы. Оның бойындағы қасиеттерді ескере отырып, сезімін, ынтасын оятар іс-әрекетті жоспарлап көру, әрі қарай оқушының таным белсенділігін арттыруды мақсат ету. Танымдық белсенділікті қалыптастыру көрсеткіштеріне интеллектуалдық, эмоцияналдық, жігерлілік іс-әрекетке оқушылардың белсене қатысуы жатады.

Осындай нәтижеге жету үшін сабақ мазмұнының түрлерін, оқытудың амал-тәсілдерін түгелдей өзгерту қажет, қазір жалпылама баяндау, сұрақ-жауап, лекция тәрізді сабақ әдістері өз нәтижесін бере алмайды. Сондықтан мен сабақ процесінде оқытудың жаңа әдіс-тәсілі, БжС кейін, деңгейлеп-саралап оқыту педагогикалық технологиясын таңдап алдым.

Деңгейлеп саралап оқыту технологиясы 1998 оқу жылынан бастап мектептің барлық сатысына, барлық пәндерге еніп, оқу үрдісін жандандыруға үлкен үлес қосып келеді.

Профессор Ж.Қараевтың деңгейлеп-саралап оқыту технологиясы жаңаша өзгерген мақсатпен оқушылардың өздігінен танып, іздену іс-әрекеттерін меңгертуді талап етеді. Бұл технологияда бірінші орында оқушы тұрады және өз бетімен білім алудағы белсенділігіне аса назар аударылды.

Осыдан кейін мен шығармашылық тақырыбым бойынша жұмыс атқарудамын. Жаңа 2014-2015 оқу жылында мектебіміздің директоры З.А. Темірбековтің нұсқауы бойынша әр сабағымды «Оқушыларды деңгейге бөліп оқыту» - технологиясын жүзеге асырудамын. Шығармашылық тақырыбым бойынша мен өзімнің шығармашылық тақырыбыма «Тарих пәнінен деңгейлік тапсырма беру арқылы оқушылардың өсу динамикасын бақылау» -деп алынып мен өз сабағымда пайдаланудамын. Қазіргі білім беру ісінің басты шарттарының бірі болып оқушының өзіне керекті мәліметті өзі іздеп табуы және олардың өз оқу траекторияларын өзінің таңдай білуі болып есептеледі. Сондықтан мен өз сабақтарымда мүмкіндігінше оқушыларды өз беттерімен ақпараттар іздеуге, қосымша материалдарды ақпараттық-коммуникациялық технологиялар көмегімен анықтай алуға жаңа тәсілдерді білуге үйретемін.Профессор Ж.Қараевтың деңгейлеп-саралап оқыту технологиясы мен Қазақстандық ғалым Ф.Я.Вассерманның «Биоақпараттандыру және синергетика» (БиС) білім беру екі технология арқылы мен мына бір кестені ұсынғым келіп отыр.

Оқушыларды тест алу арқылы деңгейге бөліп алу

Деңгейлік тапсырма беру

А денгейінен В денгейіне ауысуы

В денгейінен С денгейіне ауысуы

Жыл соңында қорытынды шығару

Оқушының қандай денгейде білетінін ескеру

№7 жалпы білім беретін орта мектебінің сынып оқушыларынан Қазақстан тарихы пәнінен алынған деңгейлік тапсырмалардың қорытындылары

(2015-2016оқу жылы)

Оқушыныңаты-жөні

Қыркүйек

І

тоқсан

ІІ

тоқсан

ІІІ тоқсан

ІҮ тоқсан

Жылдыққорытынды

А

В

С

А

В

С

А

В

С

А

В

С

А

В

С

А

В

С

АбдуалиАружан

Айнакулова Аида

АхметАлмас

АхметжанАрнұр

АширбайЖанелья

Қыркүйек

І

тоқсан

ІІ

тоқсан

ІІІ

тоқсан

ІҮ

тоқсан

Жылдыққорытынды

А

В

С

А

В

С

А

В

С

А

В

С

А

В

С

А

В

С

Мектеп директоры:

Оқу ісінің меңгерушісі:

ӘБ жетекшісі:

Пән мұғалімі:

Сынып жетекші:

Осы кестеде әр оқушының тарих сабағынан денгейі көрініп тұр. Мысалы: оқушы жыл басында нашар болып тұрып жыл соңында өзгеруі мүмкін, немесе жыл басында жақсы болып жыл соңында төмендеуі…