Тәуелсіздік – елімнің ерлік жолы тәрбие сағаты

«Тәуелсіздік – елімнің ерлік жолы» .

Мақсаты: Желтоқсан оқиғасы арқылы жүздеген жылдар бойы бабаларымыздың армандаған егемендігіне қол жеткізгендігімізді. Осы тәуелсіздікке жету жолында талай боздақтарымыздың жалған айыппен шейіт болғандарын көрерменге жете ұғындыру, оқушылардың дүниетанымын кеңейту. Отанды сүюге, құрметтеуге, желтоқсандықтарға әрдайым құрмет көрсетуге, адамгершілікке, әділеттілікке, ел мен жердің қадір-қасиетін ұғынуға тәрбиелеу. Көрнекілігі: Еліміздің туы, Елтаңбасы мен Әнұраны, нақыл сөздер, слайд, желтоқсан құрбандарының суреттері.

I- жүргізуші: Құрметті қонақтар, ұлағатты ұстаздар мен шәкірттер! Бүгін біз еліміздің сан мың жылдар бойы армандаған, сол жолда ғасырлар бойы, найзаның ұшымен, ерлеріміздің ерен ісімен, кешегі дүниені дүр сілкіндірген желтоқсан оқиғасымен келген, тарихымызда алтын әріптермен жазылып қалатын Тәуелсіздік күні мерекесіне арналған «Тәуелсіздік – елімнің ерлік жолы» атты тарихи –әдеби кешімізді назарларыңызға ұсынамыз.

II- жүргізуші: Егемен еліміздің ең ұлық, ең қастерлі мерекесі – Тәуелсіздік күні. Тәуелсіздіктің тал бесігінде тербелген ардақты ағайындар, мереке құтты болсын!

I- жүргізуші: Тәуелсіздіктің түп тамыры Желтоқсан оқиғасына тікелей байланысты екеніне ешкім дау айта қоймас. Десек те, 1986 жылдың қайғылы желтоқсаны бір күнгі немесе бір жылғы наразылықтың көрінісі болмаса керек.

II- жүргізуші: Осыдан 23 жыл бұрын, яғни 1986 жылы Алматының бас алаңында желтоқсан оқиғасы болды. Бұл оқиға дүниені дүр сілкіндірді. Бұл желтоқсан көтерілісіне қазақ ел аузында жүрген, тарихта аты қалған Қайрат Рысқұлбеков, Ербол Спатаев, Ләззат Асанова және тағы басқа апаларымыз бен ағаларымыз қатысты. 1986 жылы желтоқсандағы көтеріліске жастар ешбір жаман оймен барған жоқ. Олар бейбіт жолмен тәуелсіздікке қол жеткізу үшін қатысқан.

I- жүргізуші: Желтоқсанда.

Алматыда, Ақ қарда. Алма бақтар ақ қырауға батқанда, Күңірене күн күркіреп тау жақтан Жайдың оты жалаң қақты шатқалдан.

II- жүргізуші: Дауылға желтоқсанның желі айналды, Ашуға мінді Алатау кәрі айбарлы. Күтпеген іс ақыры не болды деп, Күллі әлем Алматыға қарай қалды.

I – жүргізуші: Кез емес жаугершілік «аттан» атты Алаңның шеруі емес салтанатты Қытымыр қыстың басы сол бір айда, Желтоқсан жеті әлемді жалт қаратты.

СЛАЙД «Желтоқсан оқиғасы» атты көрініске интерактивті тақтаға назар аударайық.

II – жүргізуші: Желтоқсан айы естесің, Дауыл боп бұрқап ескенсің. Азаттық күйі қашаннан,

Көкейін елдің тескенсің.

I- жүргізуші: Тарылып жатса даламыз, Қайтіп біз тыныс аламыз. Қақымыз жоқ айтуға, Әділет қайдан табамыз.

II- жүргізуші: Шектеліп ана тіліміз, Оқылмай өлең- жырымыз. Жабылып жатса мектептер, Жадырар қалай күніміз.

I- жүргізуші: Тұтқиылдан түскен суық мәлімет,

Тарап елге дейді күштеп қабыл ет. Жаңа алаңға қалың жастар қаптады, Қайда- қайда жариялылық әділет.

II- жүргізуші: 1986 жылы 16-желтоқсанда Республика Орталық комитетінің 5-пленумы болды. Небәрі 18 минутқа созылған осы пленумда Республиканы ширек ғасыр басқарған Қонаевтың орнына Колбин сайланды. 16-желтоқсан күнгі оқиғаны естіп, жастар алаңға қолдарына ұрандар ұстап шығады. 17-желтоқсан күні еліміздің тәуелсіздігін аңсаған жастар алаңға көптеп шоғырлана бастайды.

Көрініс. Қайрат: Естідіңдер ме Дінмұхамет Қонаев орнынан алынып, орнына белгісіз орыс сайланыпты. Бұл не деген масқара! Жастар: Неге халықпен санаспайды? Ең болмаса өз ішімізден неге сайламайды? Ел қамын біз ойламасақ кім ойлайды? Орталық Комитетінің шешіміне қарсымыз! Қазақстанды тек қазақ басқаруы керек! Ұлтымыздың намысын аяққа таптатпаймыз. Қайрат: Қазақстанға бір қазақтың табылмағаны ма? Сүрмейтұғын болдық қой күймей ғұмыр. Көлеңкеміз. Күннен де тимейді ңұр. Колбин деген кім екен қайдан келген Уа, сыртымыздан қашанғы билейді бұл? (Қаруланған милиционерлер келеді) 1-милиционер: Жастар, жастар тараңдар! Қайрат: Біз пленум шешіміне қарсымыз. 2-милиционер: Қайтыңдар жатақханаларыңа! Жастар: Орталықтың озбырлық өктемі жойылсын! Қазақстан қазақтардікі. 3-милиционер: Тараңдар әйтпесе күш көрсетеміз. Жастар: Әр республикаға өз басшысы. 1 -милиционер:Сендерге қайт деп тұрмыз ғой неге түсінбейсіңдер? Қайрат: Демократия жасасын! 1 -милиционер: Менің командамды тыңдаңдар! Күш қолданыңдар! (Жастарды ұрып соғып, қолдарын артына бұрап алып кетеді)

I- жүргізуші: Аяз қысып, төкті қыс та қаhарын,

Сиретпеді жастар бірақ қатарын. Қайдан білсін милиция - қорғаны, Ұрып-соғып, суық сумен атарын.

II- жүргізуші: Желтоқсан оқиғасының басты қаһарманының бірі Қайрат Рысқұлбековке телеорталық инженері Савицкийдің өліміне кінәлі деген айып тағылды. Сөйтіп, Семейдегі № 21 камераға қамайды. Желтоқсан оқиғасының қаhарманы Қайрат Рысқұлбековтың абақтыдағы өмірінен көріністі назарларыңызға ұсынамыз.

I- жүргізуші: Абақты іші. Қайрат өлең жазып отыр.

Қайрат: «Әкетай-ау пайғамбардай жасың бар, Туа бермес сіз секілді асылдар. Қартайғанда жүрегіңді жаралап, Кесір болды-ау біз секілді «масылдар» Айналайын, қарындасым , қарағым Қолда кісен, мен айдауға барамын Қайғы шегіп, азап тартқан ағаңды, Айтшы жаным, қандай жанға баладың? Айналайын, інішегім, құлыным, Сені ойласам үзіледі жұлыным. Сенің ерке ақ жүзіңді көре алмай Кетіп барам мен айдауға, құлыным.

Қалдырып жаны мәңгі жас ұлыңды Құпия шерттім осы жан сырымды Қош енді, жолықпасам қайран анам, Көзімнен ақ жаулығың жасырынды Қайран анам күзеткенің түгел ме? Көктеректе жазықсыз екенімді біле ме? Бейшараңды мазақ етіп жоқ әлде, Саған дағы елің, жұртың күле ме?

II- жүргізуші: Осы сәтте тергеушілер кіріп келеді.

Тергеуші : Иә, Рысқұлбеков, тағы да хат жазып отырсың ба? Сен 18 желтоқсан сағат 10 00 –де қайда болдың? Қайрат: Жолдастарыммен бірге Фурманов көшесінде болдым. Тергеуші: Жоқ, сен өтірік айтпа! Сен Сәтпаев пен Мира көшесінің қиылысында Савицкиді соққыға жықтың. Соның нәтежиесінде ол қайтыс болды. Сен оның өліміне кінәлісің. Сен оны өлтірген. Қайрат: Бұл дегенің қып-қызыл қиянат қой. Тергеуші: Мойында! Мойындасаң жазаң жеңілденеді. Қайрат: Мен ешкімді де өлтіргем жоқ. Тергеуші: Савицкиді өлтірдім демей - ақ қой, оқиғаға қатыстым десең де болады. Қайрат: Жасамаған нәрсені неге мойындаймын. Бұл маған жабылып тұрған жала. 1-милиционер: Бұдан ешқандай пайда жоқ, ісін сотқа түсірейік. Тергеуші: Жайрайды өзінен көрсін.

I- жүргізуші: Елім деп, қазағым деп, айдай әлемге жар салып, ұлтының намысын қорғаған жалынды, жігерлі азамат Қайрат Рысқұлбековтың соты болар күн де жетті.

Көрініс: Сот: Айыпкер Рысқұлбековты тергеуге әкеліңдер! Тергеуші: Айыпкер Рысқұлбеков ақтық сөзің не?

Қайрат : Қорлай беріп қайтадан,

Титыққа орыс жетпесін. Туған жердің намысы, Бөтен қолда кетпесін. Құлпытасты қиратып, Өлігіңді қазбасын. Өз ұлтыңның басшысын, Орнынан сүйреп алмасын.

Тергеуші : Қысқарт тіліңді, жап аузыңды!

Сот: Айыпкер, Қайрат Рысқұлбеков қылмыскер деп танылып, Қазақ Кеңестік Социолистік Республикалар Одағының Қылмыстық Кодексінің 60 бабы бойынша 3 жыл бас бостандығынан айырылсын, Қылмыстың Кодекстің 173 бабының 1 тармағы бойынша жазалаудың ең ауыр түрі- өлім жазасына атуға кесілсін.

Тергеуші: Ал, декабрист, соңғы ақтық сөзіңді айт.

Қайрат: Күнәдан таза басым бар,

Қазақ деген атым бар. 21- де жасым бар, Қасқалдақтай қаным бар. Бозторғайдай жаным бар, Алам десең алыңдар. Қайрат деген атым бар, Қазақ деген затым бар. Еркек тоқты құрбандық, Атам десең атыңдар.

II -жүргізуші: Нөсер бұлты жетпеді көшіп қырдан,

Шыбық өлді қырқада өсіп тұрған.

Шындық деген жоқ екен сотыңда да, «Атуға» деп міз бақпай кесік қылған.

I- жүргізуші: Біреу қарғап, дүние-ай, жақ ашпайды, Қайрат ұлан осылай аласталды. Құрбандыққа күн бұрын белгіленген, Артық адам сен болдың алаштағы.

II- жүргізуші: КСРО Жоғарғы кеңесі Призидиумның шешіміне 1988 жылы 28 сәуірдегі указымен Қайрат Рысқұлбековке кешірім жасалып, 20 жыл бас бостандығынан айыруымен ауыстырылды. Алайда бұл хабар Қайратты қуанта алған жоқ.

I- жүргізуші: 1988 жылы 21 мамырда Семей қаласындағы түрменің 21- камерасында Қайрат 21 жасында «өзін-өзі өлтірді» деген атпен құпия түрде қаза тапты.

II- жүргізуші: Кінәлі ме, ақын Қайрат, ер Қайрат? Ауа жетпей атып шыққан алаңға. Қылқындырған қиянатқа көнбеді ол, Тапталғысы келмеді оның табанға.