Технология пәнінен сайыс сабақ жоспары, 9 сынып

Ағаш өндеу

Сабақ жоспары

Күні_____ Сынып -________-

Сабақтың тақырыбы: Ағашты жону білдегінде өңдеу

Мақсаты : ағаш жону білдегімен танысу және оны қолдану; жұмыс амалдарын игеру. Қауіпсіздік ережесін сақтау.

Жабдықтар менқұрал-саймандар, айлабұйымда: ТСД-120 білдегі, әр түрлі қашаулар, бекіме айлабұйымдар,

штангенциркуль, сызғыш, осьтік және тура жонуға арналған дайындама, қалам, кронцрикуль, нутромер, қима үлгілер.

Сабақтың түрі: пратикалық

Сабақтың барысы: І. Ұйымдастыру кезеңі

А) Сәлемдесу

ә) Түгелдеу

б) Сыныпты сабаққа даярлау

ІІ.Үй тапсырмасын тексеру: сұрақтар

Жонғыш құрал-саймандарының қандай түрлерін білесіңдер? (Екі түрі бар....?)

Фасонды кескіштер не үшін қолданады?

Бекітүші айлабұйымдарға не жатады?

ІІІ. Жаңа сабақ:

1. Техникалық мәліметтер беру: Білдекте сызатсыз, бұтақсыз, шірігі жоқ, жақсы кепкен дайындаманы өңдейді.

Білдекте қайың, үйеңкі, алмұрт, шамшат, қызылқайың, жөке ағаштары жеңіл, ал көктерек, шырша, емен, шаған ағаштары біршама қиын өңделеді. Іс жүзінде барлық ағашты (қатты, жұмсақ) өңдеуге болады. Ол үшін әрбір ағаштың қасиетін білу керек. Ағашты жасалатын бұйымына қарай таңдайды.

Жұмыс сызбасымен, техникалық мәліметтермен және технологиялық картамен танысқаннан кейін дайындаманы дайындауға кіріседі. Дайындамаға арналған ағаштың шетжақтауы сызатсыз техникалық шарттарға сәйкес болуы керек. Егер дайындамада сызат болса, дайындаманы білдек центріне орналастырғанда, сызат үлкейді дежұмыс барысында сынып немесе ұшып кетіп, адамды жарақаттауы мүмкін. Сызат дайындама ұшында болса, тегіс жеріне дейін аралап алып тастайды. Дайындаманы білдек центрінеорналастырғаннан кейін люфтті текмереді. Жұмыс істеп бастаған соң, 1-2мин өткізіп тағы тексереді. Жонудың бірінші минутында, тіпті

майлап қойғанның өзінде (әсіресе жұмсақ ағаштарда) артқы тұғырдың айналмайтын жағынан дайындамада центрлік тесік пайда болады.

Құрғақ тақтайды ұзындығы 30-40 мм, қалындығын 5 мм білеушілерге шаршы қима етіп (өңдеуге әдіп қалдырып) бөліп аралап дайындама алады. Шаршы дайындамаларды шетжақтауына қаламен екі диагональ сызып, айналу центрін тауып жонуға дайындайды. Содан кейін сегіз қырлы немесе цилиндрге ұқсас пішін беру үшін білеуше жиегін сүргімен сүргілейді. Дайындама шетжақтауына (диагональ сызықтары қилысында) кішкене ойықтар жасайды – біреуі үшашаның центрдегі тісіне арналған, ал екіншісі артқы тұғыр центрі астына қарай бағытталған.

Алдымен дайындаманы шетжақтауынан үшашаға балғамен соққылап қондырып, екінші шетжақтауына центр жүргізеді. Артқы тұғырды бекітеді, тегершік айналуымен сүйеутөлке дайындаманы центрінен қысады, тоқтатқыш тұтқамен артқы тұғыр центрімен жояды. Білдекті 2-3 минут жұмыс істегенне кейін тоқтатып, кеспелтектің бекітілуін тексереді (қатты бекітіліп тұрғанына көз жеткізеді). Бекітілудің кез келген түрі жұмыстың қауіпсіздігін қамтамасыз етуі керек.

Білдек асты тіреуішін өңделіп жатқан дайындама бетіне (мүмкінгінше аз саңылау қалатындай етіп) параллель етіп әкеледі де, тіреуіштің биіктігін сызықтар центрімен бірдей етіп бекітеді (немесе одан сәл жоғары). Білдекті іске қоспастан бұрын дайындаманы қолмен айналдырып немесе төңкеріп көріп, дайындаманың білдек асты тіреуішке тиіп тұрмағанына көз жеткізеді. Білдек асты тірек пен күймешенің, артқы тұғырдың, артқы тұғыр сүйеу төлкесінің бекітілуін тағы бір рет тексеріп алып, дайындаманы өңдеуге кіріседі.

Алғашқы қаралатын жұмыс жартылай дөңгелек жүзді қашаумен жүргізіледі.

Оң қолмен қашаудың тұтқасынан ұстайды, ал сол қолмен оны білдек асты тіреуішке мығым басып тұрады. Қашаудың кесуші жиегі өңдеуші беттің кішкене бұрышына қарай бағытталуы керек. Қашау жүзін ағашқа 0,5-1мм енгізіп, оны дайындаманың ұзын бойынан жүргізіп шығады. Бірінші қаралтым жоңқаны қашаудың ортасынан алып тастайды, содан кейін салыстырмалы түрде одан әрі өңдеу үшін біресе оңға, біресе солға кезектестіріп бағыттап отырады.

Жартылай дөңгелек жүзді қашауменжонуды дайындама диаметрі бойынша әдіпке 1-2мм қалағанда тоқтатып, жүзі қиғаш қашаумен таза өңдеуге көшеді.