Технология сабағында ақпараттық құзыреттілікті қалыптастыру

Технология сабағында оқушылардың ақпараттық құзіреттілігін қалыптастыру

Айдарова Ақбалжан Жұмақызы

Атырау облысы,Қызылқоға ауданы,Кенбай орта мектебінің

технология пәні мұғалімі

Жалпы адамзаттың бүгінде қарқынды дамуы әлемдегі өзара тыныштық пен бағыныштылықтың әсерлесуімен сипатталады. Дүние жүзіндегі көптеген салалардың жаппай жаһандануы білім беру саласына да әсерін тигізіп жатыр.

Заман талабына сай қазақстандық білім беру жүйесіне де үлкен өзгерістер енгізілуде. Солардың ішінде мәселенің шешімін таба білу, ақпарат алмасу және қарым-қатынас құзіреттілігін қалыптастыру. Бүгінгі таңда жалпы орта білім беруді жетілдірудің негізінде құзіретттілік тәсілді алу ұсынылып жүр. Бүгінгі қазақстандық білім беру сипатындағы айрықша өзгерістер оны «адамның еркін дамуына» оның жоғары мәдениетін, шығармашылық белсенділігін, дербестігін, бәсекеге қабілеттілігін, бейімделгіштігін дамытуға бағыт береді. Бұл бағыт өз алдына оқушы тұлғасын қалыптастыруда жаңа тұрғыдан келуді қажет етеді.

Білім сапасының мазмұнын ашуда құзірет ұғымы ерекше орын алады. Зерттеушілердің айтуы бойынша құзірет тек білімге ғана емес, біліктілікке көп сәйкес келсе керек және адамның жан - жақтылығын сипаттайды. «Құзіреттілік» анықтамасы әдебиетте білім мен мүмкіндіктің бірігуін, зерттеу нәтижесін, жеке тұлғаның сапасын, жалпы мәдениет пен істің күрделі мәдени жиынтық түрлерін іске асыра алуын, адамның өзгелермен қажетті байланыс құрып, оны сақтай алуын т.б. білдіреді. Қазіргі кездегі сипаттама-жеке, әлеуметтік, кәсіби құзіреттілік болып табылады: сауатты басқару шешімдерін қабылдау үшін ақпараттарды өз бетімен тауып, талдап, тиімді пайдалана білу; бәсекеге қабілетті бизнес-орта мен кәсіпкерлік құрылымның талаптарының арта түсуін ескере отырып, тез өзгерістерге ұшырайтын әлемде рационалды және мақсатты өмір сүре және жұмыс істей білу. Білім сапасы маңызды мәселе болғандықтан, оқу-тәрбие жұмысын ұйымдастыратын мұғалімнің оқыту әдістерін таңдауына, шығармашылығына, талабына және жаңашыл идеяларды меңгеруіне байланысты. Оқыту түрлерін, оның ішінде, әрбір нақты жағдайларға байланысты тиімді жолдарын жетілдіру жетекші рөл атқарады. Оқушылардың сұранысы мен бейімін, талабын дамытуға бағытталған ж

Зерттеудің өзектілігі: Қазақстанның 2015 жылға дейінгі білім беруді дамыту тұжырымдамасында жеке тұлғаны қалыптастырудағы білім берудің мақсаты мен оның тәсілдерін жетілдіру міндеті айқын көрсетілген. Атап айтқанда, онда «орта білім берудің мақсаты – жылдам өзгеріп отырған дүние жағдайларында алынған терең білімнің, кәсіби дағдылардың негізінде еркін бағдарлай білуге, өзін-өзі іске асыруға, өзін-өзі дамытуға және өз бетінше дұрыс адамгершілік тұрғысынан жауапты шешімдер қабылдауға қабілетті жеке тұлғаны қалыптастыру» делінген. Қоғамдық дамудың қазіргі үрдісі өзінің іс-әрекетін тиімді жоспарлай алатын, танымдық қызметінде алынған білімді орынды пайдалана білетін, түпкі нәтижеге жету үшін әр түрлі топтардағы адамдармен тиімді қарым-қатынас диалогіне түсе алатын білімді тұлғаны, яғни құзыретті тұлғаны тәрбиелеу болып отыр.

Зерттеудің мақсаты: Оқу үрдісіндегі құзыреттілік дамыту мәселелері бойынша оқытудың әдістемелік жүйесін жасау және оның тиімділігін анықтау.

Зерттеудің болжамы:оқушылардың құзыреттілік тұғыры бойынша бағытталған тәжірибеден пайдалыны ала біледі; өзінің алған білімінің өзара байланысын ұйымдастыра біледі және оны ретке келтіре алады; өзінің алдындағы міндеттерін өздігімен шеше алу біліктілігі қалыптасады.

Сонымен, болашақ ұстаздың ұстанымы “құзыретті тұлғаны” дамыту, ізденісті маңдайға тигізіп, білімді санаға сіңіру, ұғымды түсінікке ұйытқы болғызу болып табылады.

Ғылыми жаңалығы:

1.Оқушылардың жұмыс жасау қабілеті, жауапкершілік сезімі анықталды;

2.Оқушылардың логикалық ойлау, сыни ойлау қабілеті қалыптасты;

3.Оқушылардың ақпараттық құзіреттілігі игерілді.

Күтілетін нәтиже:

1. Ұйымшылдықпен білім алуға, жауапкершілікке үйренеді.

2. Өзара қарым – қатынас арқылы білімдер алмаса алады.

3. Алған білімдерін күнделікті өмірде қолдана білуге үйренеді.

Құзіреттілік түсінігі және оны қалыптастырудың жолдары

Қазақстан Республиксының 2020 жылға дейінгі білім беруді дамытудың Мемлекеттік бағдарламасында білім берудің негізгі міндеті – білімдік шоғырландырудан нәтижеге бағытталған құзыреттілік тұғырға көшу. Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты білім берудің мазмұнын жобалау және белгілеу тәсілдерінің жаңа үлгісін ұсынады. Бұрын мемлекеттік стандарттар берілетін материалдың көлемін мен құрылымынның нормаларын белгілеген болса, жаңа стандарт жобасында білім берудің нәтижелері норма ретінде бекітілген.[1] Ең басты нәтиже құзыреттілік болып отыр.Құзыреттілік тұғыры бойынша білім беру прагматикалық сипатта болады және мыналарға бағытталады: тәжірибеден пайдалыны ала білу; өзінің алған білімінің өзара байланысын ұйымдастыра білу және оны ретке келтіре алуы; өзінің алдындағы міндеттерін өздігімен шеше алу біліктілігі.Құзыреттілік– оқу мен өмір жағдаяттарын шешу кезінде білім алушылардың білімді, біліктілігін, дағдыны және әрекеттің барлық тәсілдерін меңгеруі, білім берудің нәтижесі. Өзекті тақырыпты жүзеге асыру мақсатында өзекті тақырып бойынша зерттеу жұмыстарын іске асыру жобасын жасадым.Зерттеу жұмысы барысында қарастырылатын мәселе технология сабағында оқушылардың ақпараттық құ

Бүгінгі білім жүйесінде оқушы тұлғасы орталыққа айналып, барлық педагогикалық әрекеттер оның айналасында шоғырлана жүргізіледі. Бұл жағдайда «оқушы дайын білімді игеруші емес оның орнына оқушы – шындықты танушы тұлға» түсінігі қалыптасады. Оқушының құзыреттілігінің көрсеткіштері төмендегідей алынды.

Оқушы шындықты танушы тұлға

Мәдени-танымдық құзыреттілік

Құндылықты-бағдарлы құзыреттілік

Әлеуметтік еңбек құзыреттілігі

Коммуникативтік құзыреттілік

Ақпараттық-технологиялық құзыреттілік

Тұлғаның өзін-өзі дамыту құзыреттілігі

Оқу-танымдық құзыреттілігі

Тұлғаның өзін-өзі дамыту құзыреттілігі: өзінің қалай оқу керектігін үйрену қызметін бағалай алуы және оны одан әрі жобалай білу қабілеті, ерекше жағдайға бейімделе білу қабілеті.

Әлеуметтік құзыреттілік: бірлескен (ұжыммын, топпен, жұппен) қызметпен айналысу қабілеті.

Ақпараттық құзыреттілік: ақпаратты қабылдау, өңдеу, жеткізу, ақпараттық деректерді өзгерту, компьютерлік сауаттылығы, ғаламтор және ақпараттық технологияларды меңгеруі.

Коммуникативтік құзыреттілік: қарым-қатынас мәдениеті, өз тілінде және пәндік тілде сөйлеу дамыту.

Оқу-танымдық құзыреттілік: математикалық құзыреттілігі, білімділігі мен білімін қолдана білуі.

Ендігі кезекте «Оқушы құзыреттілігін қалай дамытуға болады? Ол үшін нені өзгертуім керек? Қалай өзгертуім керек?» деген сауалдардың қойылуы орынды. Оқушы құзыреттілігін сабақта және сабақтан тыс уақытта дамытуға көңіл бөлу қажеттігі туындады.

Сабақта құзыреттілікті дамыту жолдары:

Белсенді-әрекетті техналогияны қолданып топтық, жұптық жұмыс түрлерін ұйымдастыра отырып оқушының білімді өзі игеруіне жағдай жасау.

Қосымша материялдар пайдалану арқылы қызығушылығын арттыру, оларды табуға нұсқау беру.

Қарым-қатынасқа көңіл бөлу

Берілген оқу мазмұнының өмірмен сабақтастығына көңіл бөлу

Бағалауды оқушыны білім алуға жетелеуші нәтижеге жету жолдарын айқындаушы құрал диагностика арқылы жүргізу.

Сабақтан тыс уақытта құзіреттілікті дамыту жолдары:

Оқушыны зерттеу жұмыстарымен айналыстыру;

АКТ-ны дұрыс тиімді пайдалана білуге дағдылану;