Температураны өлшеу тәсілдері бойынша ашық сабақ, 8-сынып

Пәні: Физика Пән мұғалімі: Халилаев Ақынжан Сабақтың тақырыбы: Температура.

Температураны өлшеу тәсілдері Сабақтың мақсаты : а) білімділігі : оқушыларға температураны,

температураны өлшеу тәсілдерін түсіндіру, ә) дамытушылығы : оқушылардың танымдық деңгейлерін

кеңейту, ойлау қабілеттерін дамыту б) тәрбиелілігі : оқушыларды білімділікке, ізденімпаздыққа, белсенділікке, адамгершілікке тәрбиелеу.

Сабақтың түрі : жаңа ұғымды қалыптастыру

Сабақтың әдісі : ауызша баяндау, сұрақ-жауап,

түсіндіру,

І. Ұйымдастыру. ІІ. Сабақтың құрылысы : Қызығушылығын ояту.

1. Жылу дегеніміз не? 2. Ыстық дене суық денеден қалай ерекшеленеді? 3. Жылулық қозғалыс дегеніміз не? 4. Диффузияның қарқындылығы негі байланысты?

Мағынаны түсіну.

Жаңа сабақ :

Бұндай шамалар қатарына көлем V, қысым P, температура T және басқалар. Көлем мен қысым механикалық сипатталатын шамалар. Температура дененiң қызу дәрежесiн бередi, оның iшкi энергетикалық күйiн анықтайды.

Егер қандайда бiр оқшауланған жүйенi құрайтын денелер температурасы бастапқы уақытта әртүрлi болса, онда уақыттың келесi мезеттерiнде олар бiртiндеп теңесе бастайды да ақырында бiрдей болады, денелер арасында жылулық тепе-теңдiк орнайды. Дененiң молекулалық- кинетикалық құрылымы ескерiлмегенде макроскоптық дене күйiн сипаттайтын шамаларды макроскоптық параметрлер деп атайды.

Жүйенiң жылулық тепе- теңдiгi деп оның барлық макроскоптық параметрлерi қай уақытта да ұзақ өзгерiссiз қалуын айтады.

Осылайша, температура денелер жүйесiнiң жылулық тепе-теңдiк күйiн сипаттайды, атап айтқанда: өзара жылулық тепе-теңдiкте тұрған жүйенiң барлық денелерiнiң температуралары бiрдей болады. Оны өлшеу үшiн кез келген макроскоптық белгiлi шаманың температурадан тәуелдiлiгiн пайдалануға болады. Практикада дененiң жылулық кеңу қасиетi жиi қолданылады, атап айтқанда, қысым тұрақты болғанда сұйық көлемiнiң өзгеруiнiң температурадан тәуелдiлiгi. Температураны өлшейтiн прибор – термометр, осы принципте құрастырылған. Термометрдi градуирлегенде санақ басын (0 деңгейiн) мұздың еру температурасын алады. Екiншi тұрақты нүктесi (мәнi) ретiнде (100 деңгейi) қалыпты атмосфералық қысымда судың қайнау температурасы алынады

Бұл Цельсийдiң градустер шкаласы деп аталады. 0-мен 100 нүктелерiнiң аралығын градус деп аталатын теңдей 100 бөлiкке бөлiнген Сұйық бағанының бiр бөлiкке жылжуы (орынауыстыруы) температураның 1 градус Цельсийге өзгеруiне сәйкес келедi. Әртүрлi сұйықтардың қыздырылғанда кеңуi (ұлғаюы) бiрдей болмағандықтан, термометрлерде оған сәйкес градуирленген.

(1.14) теңдiгiмен анықталатын температура терiс шама болуы мүмкiн емес. Сондықтан ол абсолюттi температура деп аталады.