Тербелмелі қозғалыс және негізгі шамалар туралы материал

9-сынып.Физика

Тербелмелі қозғалыс.Тербелмелі қозғалысты сипаттайтын негізгі шамалар

Сабақтың аты

§24,25 Тербелмелі қозғалыс.Тербелмелі қозғалысты сипаттайтын негізгі шамалар

Сілтеме

Жоспар

Жалпы мақсаты

Тербелмелі қозғалыс,тербелмелі қозғалысты сипаттайтын негізгі шамалар жайлы мағлұмат беру;

Психологиялық жағымды орта қалыптастыру, бірін-бірі бағалауға баулу;

Топпен жұмыс жасау арқылы бірлікке үйрету.

Күтілетін нәтиже

Тербелмелі қозғалысты сипаттайтын негізгі шамалар жайлы біледі, есептер шығарады.

Бір-бірін бағалай отырып, әділдікке ,бірлікке үйренеді.

Сабақта қолданылатын әдістер

Топтық, жұптық жұмыс, СТО, формативті бағалау, сумативті бағалау

Негізгі идеялар

Ұйымдастыру бөлімі. 3-минут

І.Қызығушылығын ояту.

Сурет бойынша топқа бөлу.7 минут

Слайд бойынша үй тапсырмасын тексеру.

Сәйкестендір.

1-тапсырма

1.Механикалық энергия

а) денелердің өзара әрекеттесуіне немесе

2.Потенциалдық энергия

дене бөлшектерінің өзара орналасуына

3.Кинетикалық энергия

байланысты болады

b) қозғалып келе жатқан дене энергиясы

с)дененің механикалық жұмыс жасай алу

қабілеті

2-тапсырма.

1.Кинетикалық энергия

a)

2.Потенциалдық энергия

b)

3.Энергияның сақталу заңы

c)

Кітаптағы суреттер арқылы сұрақтар қойып,жаңа тақырыпқа көшу.

ІІ. Мағынаны тану. 15 минут

Топ оқушыларына тапсырма беріледі.

І-топ. Механикалық тербеліс, гармоникалық тербеліс.

1.Тербелмелі қозғалыс.

2.Тербелмелі қозғалыстың қозғалыстың басқа түрлерінен ерекшелігі.

3.Гармоникалық тербеліс .

Механикада тербелістер деп дененің бірдей уақыт аралығында дәлме-дәл немесе жуықтап қайталанып отыратын қозғалысын айтады.

Тербелмелі қозғалысқа периодтылық тән.Қозғалыстың периодтылығы белгілі бір уақыт өткен соң дене орнының , яғни оның координатасының дәл немесе шамамен қайталанып отыратынын білдіреді.

Планеталардың ,Жердің жасанды серіктерінің орбита бойымен қозғалысы,сағат тілі ұшының,үнтаспа дискілерінің қозғалысы тербелмелі қозғалыс тәрізді периодты болып табылады.

Тербеліс пайда болу үшін қажет:

1.Жүйеде артық энергияның болуы.

2.Жүйеде оны бастапқы күйге қайтаратын күштің болуы.

3.Жүйедегі үйкеліс пен кедергі күштерінің шамасы өте аз болуы.

Осы шарттар орындалатын жүйелер тербелмелі жүйелер деп аталады.Олар механикада маятниктер (математикалық, серіппелі,физикалық).

Дененің тепе-теңдік күйден ауытқуын ығысу деп атайды.

F=-kx (Гук заңы)

Гармоникалық деп ығысуға пропорционал және оған қарама –қарсы бағытталған күштің әрекетінен болатын механикалық тербелістер.

ІІ-топ.Тербелмелі қозғалысты сипаттайтын негізгі шамалар.

1.Тербеліс периоды, жиілігі,амплитудасы

2.Тербелмелі қозғалысты жылдамдық және үдеу арқылы сипаттау.

3.Механикалық тербелістер кезіндегі дене қозғалысының сипаттамалары (тәжірибе)