Төлеби ауданындағы тарихи ескерткіштерді зерттеу

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ

МИНИСТРЛІГІ

Төлеби ауданы Леңгер қаласы №7 жалпы орта білім беретін

коммуналдық мемлекеттік мекемесі

8-сынып оқушысы

Тақырыбы:«Төлеби ауданындағы тарихи мәдени ескерткіштерді ішкі туризмде дамыта пайдалану»

Жұмыстың авторы: Джақсыбек Ерасыл

Ғылыми жетекшісі: Бегимбетова Қ

Леңгір қаласы

Мазмұны

Кіріспе

Негізгі бөлім

2.1. Қазіргі халықаралық туризмнің дүние жүзілік шаруашылықтағы орны

және оның даму тарихы

. Туризмнің пайда болуы мен дамытудың теориялық негіздері

2.3.Қазақстанның және әлем елдерінде халықаралық туризмнің даму болашағы

2.4. Түркістан облысы, Төлеби ауданы, туризм дамуының жалпы мінездемесі

2.5.Төлеби ауданындағы тарихи мәдени ескерткіштерді ішкі туризмде

дамыта пайдалану

Қорытынды

Күнделік

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

Жұмыстың мақсаты мен міндеті: Ауданымыз таулы аймақта, табиғаты әсем, суы мен ауасы таза және үлкен қалалардан шалғай аймақта орналасуының өзі туризм саласын дамытудың алғы шарты деп түсіну қажет. Тау бөктерлерінде неше түрлі демалыс аймақтары мен туристтік маршруттар бар. Біз туризм саласын дамыта отырып, аудан және облыс қазынасына түсетін түсімдерді арттырар едік. Туристерге түрлі қызмет көрсету салаларын дамыта отырып, ауданымыздағы жұмыссыздық мәселесін де біршама шешер едік. Себебі туризм саласы шағын бизнестің де дамуына өз ықпалын тигізер еді.

Жұмысымның мақсаты туристік қызмет көрсету саласында шағын кәсіпкерліктің қызмет етуінің теориялық және әдістемелік негіздерін зерттеу мен талдау нәтижесінде тәжірибелік бағыттарын анықтап, ғылыми негізделген ұсыныстар жасау болып табылады.

Алға қойған мақсатқа сәйкес төмендегідей міндеттерді шешу қажеттілігі айқындалады:

Төлеби ауданының туристік қызмет көрсету саласында шағын кәсіпкерліктің қызмет етуінің теориялық аспектілерін жүйелеу және әдістемелік тәсілдерін нақтылау;

Туризм саласының қазіргі жайы негізінде оның қалыптасу үдерісін айқындау;

Өңірлік туристік қызметтегі кәсіпкерлердің тәуекел әсерін бағалау және аудандағы экологиялық жағдайды зерттеу;

Туристік қызмет саласындағы кәсіпкерліктің даму бағыттарын негіздеу;

Зерттеу жаңалығы: Төлеби ауданындағы туристік объектілерді мемлекеттік дәрежеге көтеріп, туризмді дамыту туралы ұсыныс жасау. Зерттеу барысында ғылыми жаңалық ретінде мынадай нәтижелер алынды: -шағын кәсіпкерліктің туризм саласындағы теориялық түсінігі мен мәні нақтыланып негізгі қағидалары анықталды;

-ҚР-ның туристіксаласының қазіргі жағдайы мен осы саладағы шағын кәсіпкерлікті талдау нәтижесінде туристік бизнестің даму бағыттары айқындалды;

- туризмнің тиімділігіне тәуекел жағдайында әсер етуші факторларды есепке алу нәтижесінде туристік қызмет саласында шағын кәсіпкерлікті дамыту жолдары негізделді.

Зерттеу әдістемесі: Осы тақырыптың бізді қызықтырған себебі,Төлеби

ауданындағы туризмнің қазіргі таңдағы жағдайы және оның болашақтағы даму мүмкіндіктері. Сол мақсатта жүргізіліп жатқан жаңа жобалар қызықтырды.

Жұмыстың құрылымы: Жұмыстың негізгі бөлімі төрт тараудан тұрады. Бірінші тарауда туризм және оның инфрақұрылымы жайында түсінік бердік. Екінші тарауда Төлеби ауданының табиғатын, оның климатын жануарлар және өсімдіктер дүниесін сипаттадық. Үшінші тарауда Төлеби ауданындағы туризм саласының экономикаға тигізетін үлесі баяндалады. Төртінші тарау ауданымызға шетелдік туристердің қызығушлығыттуралы ой қозғалады. Жұмыс қосымша карта - сызбалармен, суреттермен толықтырылған.

Ғылыми жұмыстың өзектілігі: Қазіргі таңда туризм – құлдырауды білмейтін, әлемдік экономиканың саласы. Туризмнің дамуы - өнімді сатудан айырмашылығы ұзаққа созылатын, экономикалық тиімді келешегі бар сала Қазақстанның туристік әлеуеті теңдессіз және көп қырлы болып келеді. Мұнда туризмнің барлық түрлерінің дамуына, мәдени-тарихи объектілерге баруға байланысты – флора мен фаунаның сирек кездесетін түрлерін бақылауды қоса алғанда танымдық туризмнен бастап, оқиғалық және туризмнің басқа да белсенді түрлерін дамыту үшін мүмкіндік зор [1].

Қазақстанда туризмді дамыту экономиканың жетекші саласы болып табылады, ол қоғамның экономикалық, әлеуметтік маңызды қызметін жүзеге асыра отырып, ішкі жалпы өнімді құраудағы маңызды ролді атқарады, сыртқы сауда балансын активизациялау мен қатар, қосымша жұмыс орнын құрауға, халықты жұмыспен қамтуда және басқа салалардың дамуына жағдай жасайды. Осылайша, Қазақстандағы туризмді дамыту әлеуметтік-экономикалық аспектілерін зерттеу ерекше өзекті болып табылады.

Ел Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Қазақстан - 2030» стратегиясына байланысты халыққа Жолдауында туризмнің дамуы экономикалық міндеттерді шешуде табиғи және тарихи–мәдени туристік ресурстарды игеру ғана емес, ол қоғамның қаржылық жағдайын сауықтыруда ырғақ беретін және адамға жұмыс орындарын дайындау үшін қосымша мүмкіндіктер беретін негізгі әлеуеттердің бірі ретінде санайды [2].

Зерттеу объектісі:Төлеби ауданы

Зерттеудің әдістері: Жұмысты орындау барысында далалық, экспедициялық және статистикалық агентігінің мерзімді баспасөз ғылыми басылым деректерін салыстыру,жинақтау, қорыту әдістері, ҚР-ның үкіметінің қаулылары мен ғылыми зерттеу институттарының стратегиялық бағдарламалары мен мәліметтері қолданылды.

КІРІСПЕ

Қазақстанда халықаралық туризмді дамыту экономиканы жоғарылатып қана қоймай сонымен қатар экологияны қорғауға, табиғат ресурстарын сақтап қалуға, елдің мәдени құндылығын әлем елдеріне көрсетуге мүмкіндік туғызады. Еліміз туристік-рекреациялық ресурстарға бай және соны ел экономикасын дамыту мақсатында қолдана білуіміз керек.

Туризмнің жылдам және тұрақты қарқынын, оның қоршаған ортаға әсерін, экономиканың барлық секторлары мен ҚР мемлекеті басшысы мен Үкіметі қоғамының жақсы тұрмыс халін есепке ала отырып, Қазақстанды дамытудың ұзақ мерзімді бағдарламасында туристік саланы басымдық ретінде анықтады [3].

Халықаралық туризмнің әлем экономикасына тигізер әсерін, оның даму тарихын, қазіргі кездегі даму қарқынын сонымен қатар болашақтағы даму болжамын жасау. Сондай-ақ, Қазақстанның табиғи географиялық жағдайында оның географиялық кешендерінің туризмді дамытуға қолайлылығын, және ондағы туристік рекреациялық ресурстарды, табиғи ландшафттарды ашып көрсетумен қатар туризмнің хал ахуаліна баға беру және оны дамытудың бағыттарымен әдіс тәсілдерін көрсету. Осы мақсатқа жету барысында мынадай міндеттердің шешімін табу көзделді:

- Қазіргі халықаралық туризм және оның дүние жүзілік шаруашылықтағы орны мен оның даму тарихын талдау;

-Қазақстанның табиғи-рекреациялық ресурстары мен туристік нысандарын анықтау (Оңтүстік Қазақстан облысы, Төлеби ауданы);

-Қазақстандағы халықаралық туризмді дамытудың бағыттары мен жолдарын көрсету.

Бұл жұмыс архив материалдарына, сонымен қатар, халықаралық республикалық ғылыми–практикалық семинарларға, конференцияларға, саммиттерге, сарапшы кеңесінің мәжілісіне негізделе отырып, біздің елімізде туристік саланың дамуы айқындалады [4].

Жер жаннаты Төлеби ауданының туризм орталығы болуына мүмкіндіктері мол.Тарихи- археологиялық, діни-танымдық, саяжай-сауықтыру орындары мен көзтартарлық көрікті табиғаты, көпұлтты аудан халқының ежелгі өнері мен мәдениеті, кәсіптік-тұрмыстың салт-дәстүрі мен рухани құндылықтары бай өлке. Осы мүмкіндіктерді тиімді пайдаланып, жауапты міндеттер іске асырылуй тиісті.

2.1 Қазіргі халықаралық туризмнің дүние жүзілік шаруашылықтағы орны

және оның даму тарихы

2.2 Туризмнің пайда болуы мен дамытудың теориялық негіздері

Ұзақ даму тарихи бола тұрып, туризм әлі күнге дейін толық, бір мәнді анықтама алған жоқ және оны тек жеке мамандар ғана емес, туристік ұйымдар да әр

түрлі анықтап жүр. Күрделі әлеуметтік-экономикалық құбылыс ретінде ол жеткілікті зерттелмеген және оған сандық баға беру қиын. Туризмнің іс жүзінде бар анықтамаларын екі топқа біріктіруге болады. Оның бірі жұмысшылық деп аталады және оның мінездемесі тар арналы, оған туризмнің жеке экономикалық, әлеуметтік, құқықтық және тағы басқа аспектілерін немесе туризмнің ерекшеліктерін қамтиды да, нақты мәселелерді (мысалы, статистикалық мақсаттағы туризм анықтамасы) шешу құралы ретінде қолданылады. Екінші топ, мәндік анықтамалар пәнді түгелдей қамтиды, туризмнің қасиеттері мен қатынастарының көптүрлігін бір бірлікте көрсететін ішкі мазмұнын ашады, және оны ұқсас, көбінесе өзара байланысты, бірақ басқаша табиғаттағы құбылыстардан ажыратуға мүмкіндік береді [5].

Туризмнің статистикалық анықтамасы. Статистикада туризмді тұрғындардың мекен-жайын немесе жұмыс орның орнын ауыстыруына байланысты емес көшіп-қону формасының бірі деп түсіндіріледі. Оған анықтама берілудің қажеттілігі ХХғ. І жартысында туындады және ол туристік ағындардың барлық жерде өсуімен, туризмнің экономикалық маңызының артуымен және саяхаттаушы тұлғалардың статистикалық есебін алуға тырысушылықпен түсіндіріледі [6].

Турист терминіне алғашқы анықтамалардың бірін Ұлттар Лигасының статистика мәселелері жөніндегі камитет сарапшылары берген (1937ж). Ол халықаралық қолдануға ие болды және қазіргі күнге кейбір түзетулері болмаса негізінен сол күйінде жетті. Соңғы жылдары туризмге анықтама беру мәселелері Ресми туристік ұйымдардың халықаралық одағының бас қосуларында (Дублин,1950жылы, Лондон,1957жылы),Біріккен Ұлттар Ұйымының халықаралық туризм және саяхат туралы конференциясыда (Рим, 1967 жылы), Бүкіләлемдік Туристік Ұйым конгресінде (Манила, 1986жылы), туризм жөніндегі парламентарлық конференцияда (Гаага, 1989 жылы), және тағы басқа жиындарда талқыланған [7].

Қазіргі уақытта халықаралық тәжірибеде саяхат пен туризм статистикасы жөнінде халықаралық конференцияда қабылданған (Оттава, 1991жылы) және Бүкіләлемдік Туристік Ұйымымен және Біріккен Ұлттар Ұйымының Статистикалық комиссиясымен бекітілген анықтама кең қолданыста. Ол бойынша: турист – бұл 24 сағаттан 1 жылға дейінгі мерзім кезеңінде уақытша болатын елді (жерді) аралап көретін және өзге де мақсаттарда кенінде бір рет түнеп шығатын жеке тұлға.

Ұсынылған анықтама саяхаттаушы тұлғалардың туризмдегі статистикалық зерттеудің обьектісі болып табылатын бөлігін анық көрсетуге мүмкіндік береді. Оттава конференциясының қорытынды құжаттарында және Бүкіләлемдік Туристік Ұйым техникалық құралдарына турист келіп-кетуші ретінде анықталады және бұл ұғымды туризм статистикасында түйінді ұғым ретінде қолдану ұсынылады. Ол туристермен қатар жалпылама ортақ белгілері бар экскурсанттарға тиісті. Олардың арасындағы айырмашылықтар құбылыстың мәніне қатысты емес, сондықтан экскурсиялық сапарлар көбінесе туризмнің жеке оқиғасы ретінде қарастырылады және туристік статистикалық анықтамаларда көрсетіледі [8].

Туристтер мен экскурсанттарды келіп-кетушілер категориясына біріктіруге және сол уақытта басқа саяхаттаушы тұлғалардан ажырату мүмкіндік беретін үш басты белгіні бөліп көрсетуге болады: күнделікті орта шегінен асып басқа жерге ауысу, келген жерінде болу ұзақтығы және сапар мақсаты [9].

Күнделікті орта шегінен асып сапарлау бұл саяхаттаушыларды жіктеудің бірінші белгісі.

Күнделікті орта термині айналымға Оттава конференциясында келіп-кетушілер қатарынан күнделікті үйден жұмысқа (оқуға) барып, қайта келетін адамдарды бөліп қарау үшін енгізілген. Олар күнделікті ортадан аспайды және турист болып саналмайды.

Бүкіләлемдік Туристік Ұйымның туризм статистикасы жөніндегі ұсынымдамаларында күнделікті орта параметрлері екі көрсеткішпен сипатталады. Ол нысанға келіп-кету жиілігі және оның қашықтығы. Тұлға тұрақты баратын жерлер оның тұрғылықты жерінен әжептәуір қашықтықта болса да, оның күнделікті ортасының элементтері болып табылады. Осыны негізге ала отырып айтатын болсақ,мысалы, шекаралық аудандардын тұрғындары шекаралас мемлекеттердің территориясында қызмет істеп және ол елдерге үнемі барып тұратындықтарына қарамастан халықаралық туристер санына жатқызылмайды.

Сонымен қатар, күнделікті ортаға адамдардың бұл нысандарды психологиялық түрде күнделікті ортаэлементі ретінде қабылдауынан шығады. Мысалы, көрші орналасқан театрға баруды ешкім де туристік шара деп санамайды және ол туризм статистикасында да көрініс таба алмайды [10].

Келген жерде болу ұзақтығы – бұл келіп-кетушілердің статистикалық жиынтығын бөліп көрсетудің екінші белгісі. Ол күнделікті орта тұжырымдамасының дамуына енгізіледі және туристер мен экскурсанттарды резиднттерден ажырата білуге мүмкіндік береді. Болу ұзақтығы 12 аймен шектеледі, одан кейін келіп-кетуші тұрақты тұрғын санатына ауысады да, туризм статистикасында есепке алынбайды. Бұрынғы тұрғылықты орнына қысқа келу (мысалы, туыстарына қонаққа келу) жағдайында бұл тұлға сол территотияның келіп – кетушісі ретінде тіркеледі. Атап айтсақ, Оңтүстік Еуропаның басты қабылдаушы туристік елдері – Италия мен Испанияда келу туристік ағымының үлкен бөлігін отанына келуші эмигранттар құрайды.

Сапар мақсаты (себебі) – келіп-кетушілердің үшінші белгісі. Басқа саяхаишылардан айырмашылығы олардың саяхаттауының себептері ресми құжаттар мен ғылыми әдебиеттерде кең түрде көрсетілген туристік себептер болып табылады. Келіп…