Түбір мен қосымша туралы қазақ тілі сабағы

«Қайнар» мектеп – гимназия» коммуналдық мемлекеттік мекемесі

Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі: Джуркабаева Г.Б.

Сабақтың тақырыбы: «Түбір мен қосымша»

Сабақтың мақсаты: оқушыларға түбір мен қосымшаның ерекшелігі, өзіне тән белгілері туралы түсінік беру.

Күтілетін нәтиже: оқушылар түбір мен қосымшаның ерекшелігі, өзіне тән белгіл ері туралы біледі.

Тапсырма критерийі: сыни тұрғыдан ойланып дұрыс жауапты таңдай алу, мазмұнды мәтін құрай білу.

Сабақтың түйінді идеялары: Оқушылар өз беттерінше іздене алады, мәтіндерді сөз тұлғасына қарай жүйелі талдайды.

Сабақтың әдіс-тәсілдері: Жаттығумен жұмыс, “Айналмалы бекеттер”, “Өрмекші торы”, “Құндылықтар спектрі”.”

Сыныбы: 6 «А»

Сабақты ұйымдастыру барысында ең алдымен ынтымақтастық атмосферасын ұйымдастырудан бастадым. Ол үшін оқушылардың жас ерекшелігіне орай ұстаздар мен тіл мерекесіне арнап өздерінің жыр шумақтарын ортаға салды. Нәтижесінде, оқушылар өздерінің ұстаздарына, тілге деген арнауларымен бөлісті.

Өткен сабақты пысықтау мақсатында «Өрмекші торы» әдісін қолдандым.

Бұнда оқушылар ортаға шеңбер түрінде орналасып, әр айтқан ереженің дұрыстығына байланысты қолына тоқыма жіпті байлаймыз. Жауап берген оқушылардың қолына байланған жіптерді санау арқылы қанша ережеге жауап бергенін байқаймыз. Бұл әдіс ережелерді еске түсіруде өте қолайлы әрі тиімді.Оқушылар өздерінің ережеге өте жүйрік екендерін көрсете білді.

Келесі кезекте оқушыларды топқа бөліп алу мақсатында, стикердің түр түсіне қарай және сол стикердегі жазылған мысалдар арқылы топқа бөлдім. Оқушылар стикерді таңдап алып, мысалдарды түбірлі және қосымшалы сөз арқылы түбір, қосымша тобы болып топтасты.

Оқушыларды топтастырып алғаннан кейін алғашты тапсырманы түсіндірдім. Сабақты бастамас бұрын бүгінгі тақырыбымызды ашу мақсатында оқушыларға ертегі оқылды. Ертегінің мазмұнын тыңдай отырып бүгінгі тақырыбымыз «Түбір мен қосымша» екендігін айтып, өз ойлармен бөлісті.Содан соң «Айналмалы бекеттер » әдісімен оқушыларға постерлер берілді.

Мысал сөз

Сөз бөлшектері

Қызығу-

шылық-

пен

Түбір

Қосымша: Жұрнақ 1) сөз тудырушы

2) сөз түрлендіруші

Жалғау 1) көптік 2) септік

3) тәуелдік 4) жіктік

Қызық

Қызығ+

ушы

Қызығушы+

лық

Қызығушы+лық+

пен

Жеке сөз бөлшектері-нің мағынасы мен қызметіне талдау

Түбір сөз.

Мағынасы: құбылыстың сын-сипаты

( тартымды

деген мағынады)

-ушы қосымшасы сын есімнен зат есім мағы-насындағы сөзді тудырады.

-лық бөлшегі зат есімнен зат есім тудырып тұр

-пен қосымшасы

Сөз тудырмайды, сөзді басқа сөз-дермен байланыстырады.

Қойыла-тын сұрақтар

Қандай?

Кім?

Не?

Немен?

Қалай?