Түйіндесулерді салу бойынша практикалық материал

Тақырыбы: «Түйіндесулер»

Мақсаты: Түйіндесулер туралы білім беру. Әр түрлі бұрыштарды, шеңберлерді және шеңбермен түзулерді түйіндестіруге үйрету. Оқушыны ұқыптылыққа және дербестікке тәрбиелеу.

Оқушының кеңістікті көз алдына елестету қабілетін және график мәдениетін қалыптастыру.

Күтілетін нәтиже: екі түзуді, шеңбер мен түзуді және екі шеңберді түйіндесуді жаттығу арқылы сызып үйренеді.

Сабақтың түрі: жаңа тақырыпты меңгеру

Әдістері: практикалық жұмыс

Құрал-жабдықтар: оқулық, тақта, сызба құралдары жұмыс дәптері

Сабақ барысы

І. Ұйымдастыру бөлімі

ІІ. Үй жұмысын тексеру. Сызбалар арқылы тексеру.

у сызыққа біртіндеп көшуі – түйіндесу деп аталады.

Түйіндесулерді салу үшін түйіндесу центрі мен нүктелерін табу керек.

Екі түзуді радиусы берілген доғамен түйіндестіру ( тікбұрышты, сүйірбұрышты және доғалбұрышты) Түйіндесу R – 10 мм

Шеңбер мен түзуді радиусы берілген доғамен түйіндестіру

а) түйіндесу центрін табу үшін шеңбердің О нүктесінен радиусы R + r болатын көмекші доға жүргізеді.

б) АВ түзуінен r қашықтықта радиусы R + r доғасымен қиылысқанша, АВ түзуге параллель түзу жүргізеді. Шыққан О1 нүкте түйіндесу центрі.

в) О О1 қосқанда М нүктесі пайда болады. О1 нүктеден перпендикуляр жібереміз, Н нүктесі пайда болады.

г) М,Н түйіндесу нүктелерін r доғасымен қосып сызық жүргіземіз

3. Екі шеңберді түйіндестіру

А) І- шеңбердің диам. r1-30 мм, ІІ- шеңбердің диам. r2 –20 мм, түйіндесу радиусы R – 10 мм.

Б) шеңбер ø r2 + R екі шеңбер сызу, центрі О1 және О2

ø r1 — R

в) қиылысқан нүкте О, О1О, О2О – қосамыз.Қиылысқан нүктелер А және В.

Сырттай түйіндесу

4.Шеңберлер доғаларын түйіндестіру нәтижесінде алынған тұйық сызықты –сопақша (овал) деп атайды. Сопақшаларды біросьті және екіосьті деп ажыратады. Екіосьті сопақша осьтерінің ұзындықтарымен анықталады. Сопақша салу әдісі түсіндіріледі және оқушылар мұғаліммен бірге сызады.

ІІ. Бекіту .

Үлкен осінің ұзындығы 80 мм, кіші осінің ұзындығы 50 мм болатын екіосьті сопақша салу.

ІІІ Бағалау. Өзіндік жұмыс бағаланады.

ІҮ Үй жұмысы. Түйіндестіру ережелерін сақтай отырып, 25, а-суреттегі фигураны өзің таңдап алған масштабпен сал. Өлшемдерін түсір.