Тұқымқуалаушылық пен өзгергіштіктің эволюциядағы рөлі 10 сынып

Тұқым қуалаушылық, өзгергіштік және эволюциялық даму

№5Хромтау гимназиясы Хромтау қаласы

Күні:

Мұғалім: Мусина А.Н.

Сынып: 10 сынып

Қатыспағандар:

Қатысқандар:

Сабақ тақырыбы:

Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштіктің эволюциядағы рөлі

Осы сабақ мүмкін ететін оқыту мақсаты

Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштіктің эволюциядағы рөлін дәлелдеу

Сабақ мақсаты

Oқушылар жасай алады …

Эволюция, тұқым қуалаушылық, өзгергіштік терминдерінің анықтамаларын құрастыру

Тұқым қуаламайтын өзгергіштікке мысал келтіру.

Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштіктің эволюциядағы рөлін сипаттау

Бағалау критерийлері

Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштік туралы алдыңғы білімдерін қолданады.

Өздерінің бақылауларын талдайды, тұқым қуалаушылық пен өзгергіштіктің эволюциядағы маңызы туралы ойларын дәлелдейді.

Қорытынды шығарады.

Тілдік мақсаттар

Oқушылар жасай алады …

Тұқым қуалайтын және тұқым қуаламайтын белгілер арасындағы айырмашылықты сипаттайды, зерттеумен байланысты сұрақтар қойып, ұсыныстар жасайды.

Пәндік лексика және терминология:

тұқым қуалаушылық, өзгергіштік, эволюция, қолдан сұрыптау, селекциялық өсіру, эволюциялық шежіре, тұқым қуалаушылық белгілері, гендер,модификация, жануар қолтұқымы, ұрпақ дәм, өлшем, ауруға қарсы тұру, тұқымдар

Диалог жүргізу / жазу үшін сөздердің пайдалы жинағы:

Тұқым қуалайтын өзгершітік дегеніміз .....

Тұқым қуаламайтын өзгергіштікке .....жатады.

Эволюция барсында, тұқым қуалайтын белгілер сақталды.

Құндылықтарды

дамыту

Топтық, жұптық жұмыс арқылы оқушыларда бірлесе жұмыс жасап, ынтымақтастыққа, ұйымшылдыққа бір – бірін құрметтеуге тәрбиелеу. Сыйластық, академиялық адалдық, үздіксіз оқуды тәрбиелеу.

Пән аралық байланыс

Тарих, антропология.

АКТ қолдану

дағдылары

Ақпаратты іздеуде

Глобалды азаматтықты тәрбиелеу

Басқа елдердің глобальды ашылу тарихын білу – Ч.Дарвин саяхаты, оның галапагосс құнақтарын ашуы.

Алдыңғы білім

Оқушылар төменгі сынып курсынан көбею әдістері туралы, жүре пайда болған және тұқым қуалайтын белгілерді ажырата алулары керек жәнежасанды.

Жоспар

Жоспарланған мерзімдер

Жоспарланған іс-әрекет

Ресурстар

2 мин

6 мин

2 мин

5 мин

3 мин

5 мин

10 мин

5 мин

2 мин

25 мин

5 мин

Ұйымдастыру кезеңі.

Starter

(Ұ) Жануарлар (мысықтар) бір түр тобының суретін көрсету. Сыныптан топтағы байқалатын өзгергіштікті жазуды сұраңыз.

(Т) Бұл жануарлар бір анадан түды. Сіздің ойыңызша, олардың ұқсастықтары неде және неліктен олардың барлығы әр түрлі?

W) видео «Твиг бiлiм» -

(ата-анасы бір болғасын олардың тұқым қуалаушылығы бірдей, бірақ, олар барлығы әр түрлі, бұл мұнда өзгергіштік те байқалатыны мәлім.)

(W/f) кері байланыс оқушы-оқушы, мұғалім-оқушы.

Оқушылармен бірлесіп сабақтың тақырыбы мен мақсаттарын ашу

Негізгі терминология бойынша жұмыс

(W/f) Тұқым қуалаушылық дегенді қалай түсінесіз?

Тұқым қуалаушылық — тірі ағзалардың, белгілерді ұрпақтан ұрпаққа беру қасиеті.

Өзгергіштік дегеніміз-организмнің бойындағы түрлі белгілер мен қасиеттердің сыртқы орта фактоларының әсерінен өзгеруі, соған байланысты ол жаңа белгі-қасиеттерге ие болады немесе өзінің кейбір белгі қасиеттерін жоғалтады.

(W/f) эволюция дегенді қалай түсінесіздер?

Эволюция – тірі табиғаттың уақытта бағытталған тарихи дамуы

Оқушылар анықтамаларды дәпитерге жазады

Эволюцияның маңызды факторлары ретінде өзгергіштік пен тұқым қуалаушылық жатады

(Т) Тұқым қуалаушылқтың эволюциядағы рөлі белгілердің ата-анасынан ұрпақтарына берілуінде жатыр, сонымен бірге онтогенез кезінде пайда болған белгілер де..

Өзгергіштік белгілері әр түрлі жаңа дарақтардың пайда болуына әкеледі.

Онтогенез кезінде пайда болған өзгергіштіктің барлығы ма тұқым қуалайды?

Мүмкін жоқ. Тұқым қуаламайтын өзгергіштік немесе модификациялық өзгергіштік, геномға қатысы жоқ, тұқым қуаламайды. Олардың эволюциядағы рөлі, олар ағзаға сыртқы ортаның күрделі, экстремалды жағдайларда тіршілігін сақтап қалуға көмектеседі.

Сонда, ұсақ жапырақтар транспирацияның төмендеуіне әкеледі, бұл өсімдікке ылғалы аз жерде тіршілігін сақтап қалуға көмектеседі.

Эволюция процесстерінде үлкен роль тұқым қуалайтын (мутациялық) өзгергіштік атқарады, оның геномға, гаметаларға қатысы бар. Бұл жағдайда пайда болған өзгерістер ата-анадан ұрпақтарына беріледі, және жаңа белгі ұрпақтарында қалады (егер пайдалы болса) немесе ағза тіршілігін жояды, яғни бұл белгі ағзаның сыртқы ортаға бейімделуін төмендетеді.

Сонымен, тұқым қуалайтын өзгергіштік табиғи сұрыпталу үшін материал «құрастырады», ал тұқым құалаушылық пайда болған өзгерістерді бекітеді және олардың жиналуына әкеледі.

(Ұ) Өзгергіштік жөніндегі мәселелерінің әртүрлі типтерін талқылау.

(W) видео «Твиг бiлiм» - https://twig-bilim.kz/kz/film/variationӨзгергіштік

(W/f) Видео бойынша концепт карта жасау:

Өзгергіштік

https://twig-bilim.kz/kz/film/inheritance-part-1

Тұқым қуалайтын

Тұқым қуаламайтын

Туындайды:

Немен сипатталады:

Физикалық даму

Климат

Тәртібі

Тіршілік сипаты

Денсаулық

Мәдениет

Қоректену

өзгергіштік түрлері: үздікті және үздіксіз.