Түркіменстан бейтараптығының тарихы мен маңызы география

ТҮРКІМЕНСТАН – БЕЙТАРАПТЫҚ ОТАНЫ

Ёлдашова Бахар

«Шет тілі» мамандығының 1 курс магистранты

E-mail: [email protected]

Аннотация: 1995 жылы 12 желтоқсанда Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы 185 мемлекеттің бірауыздан қолдауымен «Түркіменстанның тұрақты бейтараптылығы туралы» қарар қабылдады.

Түркіменстан тарихы терең, мол мұралы, алтын қазыналы әдебиеті мен салт-дәстүрі бүгінге дейін сақталған, әлем мемлекеттері арасында ойып тұрып өз орнын ала білген, бейтарап мемлекет.

Түркіменстан тәуелсіздік алған күндерден бастап, бейтарап мемлекет болу қағидасына бет бұрды. Нәтижесінде, Түркіменстан әлемде тұрақты экономикалық өсуге қол жеткізіп, түбегейлі реформаларды жүзеге асырып жатқан мемлекет ретінде кеңінен танылуына алып келді. Сонымен қатар, 1995 жылы 12 желтоқсанда Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы 185 мемлекеттің бірауыздан қолдауымен «Түркіменстанның тұрақты бейтараптылығы туралы» қарар қабылдады. Бүгінде Түркіменстан Біріккен Ұлттар Ұйымы мойындаған алғашқы бейтарап мемлекет. Түркіменстанның Құрметті Президенті тамаша бастамалары, әлемдік бейбітшілік пен қауіпсіздікке қосқан үлесі, нәтижелі реформалары арқасында, осындай әлемдік қауымдастық БҰҰ тарапынан «Түркіменстанның тұрақты бейтараптығы» туралы қаулы қабылдануы үлкен мәртебе.

Қазіргі таңда, Түркіменстанның БҰҰ-мен ынтымақтастығы артып, сапалы жаңа деңгейге көтерілуде. Тәуелсіз және бейтарап Түрікменстанның БҰҰ Бас ассамблеясының 58, 62, 64, 68 және 71 сессияларының төрағасының орынбасары болып сайлануы осы сөзімізді дәлелдеп береді.

Жалпы алғанда, Түркіменстан жер көлемі бойынша ТМД елдерінің арасында төртінші орынды алады және ең бейтарап мемлекет болып есептеледі. Ал, табиғи газ қоры бойынша үздік бестік қатарынан екінші орында орналасқан. Сол себепті де, 1992 жылдың 30 қыркүйегінде «Түркіменстан тұрғындарының электр энергиясын, газ және суды тегін пайдаланатыны туралы» қаулы бекітіліп, 1994 жылы бұл заң толықтырылып, Түркіменстан тұрғындарына ас тұзын да ақысыз пайдалана алатындығы жөнінде қаулы бекітілді. Түркіменстанның Құрметті Президенті халық қамын ойлап, тұрғындарға осындай жағдай жасап беріп, сонымен қатар бұл қаулының ұзақмерзімді екендігін ескерткен болатын.Түркіменстан расымен де жер астынан шығатын «көгілдір отынға» өте бай мемлекет. Еліміздің жалпы ішкі өнімінің 70 пайызға жуығын осы газ саудасы құрап отыр. Сонымен қатар, еліміздегі газ отынын көрші мемлекеттерге тасымалдау кең көлемде жолға қойылған.

Құрметті Президент Гурбангулы Бердімұхамедовтің көреген саясаты мен жүйелі бағыт-бағдары арқасында Түркіменстан түрлі белестеріді бағындырып ішкі саясаттан бөлек шет мемлекеттер мен қарым-қатынас жасаудың нақты жобаларын көрсетіп берді. Түркіменстан Президентінің сыртқы саясатында шет елдердің ішкі істеріне, әскери топтастыруларға араласпай, халықаралық бауырмалдық пен достық қарым қатынасты нығайта отырып, ынтымақстастық аясында өзара көмек сынды, достық қарым-қатынасты дамытуға басты назар аударылып отыр.

БҰҰ Бас Ассамблеясының 73-ші сессиясында Құрметті Президентіміз Гурбангулы Бердімұхамедов Түркіменстанның бейбітшілік пен қауіпсіздігін нығайту, тұрақты дамуды қамтамасыз етіп, көлік, экология және энергетика мәселелерін шешуге ықпал ету бойынша жан-жақты халықаралық ынтымақтастықты жүзеге асыру бастамасын көтерді. Түркіменстан Президенті бұл бастамасы арқылы өзінің бейбіт дамудың жақтаушысы екенін көрсетті. Президентіміздің елімізге сіңірген еңбегі мен қарапайым халықты қолдап, шет ел мемлекеттерімен достық қарым-қатынас орнатып, ел дамуына қосқан үлесі үшін халқымыздың ерекше құрметіне ие болып, «Ұлт көшбасшысы», «Аркадаг» деген атқа ие болды. Сонымен қатар, Құрметті Президентіміздің «Бейтарап Түрікменстан», «Түрікменстан - гүлдену мен өркендеу мекені», «Отанды қорғау - қасиетті», «Бейбітшілік музыкасы - достық, бауырластық», «Түрікменстан - Ұлы Жібек жолының жүрегі» аттты кітаптары, Түркіменстанның бейтараптығы мен егемендігі, жарқын болашаққа ұмтылған Мемлекет екендігі жайында мол ақпарат береді.

Бейтараптықтың тарихи маңызы өте зор. Бейтараптық - Түркімен мемлекетінің тұрақтылығының бір тірегі. Түркіменстанның бейтарап және бітімгершілік орталығы болуы арқасында оның халықаралық беделін де арттыра түседі.…