Түрксіб теміржолы және құландықтардың еңбегі туралы зерттеу

ЖАМБЫЛ ОБЛЫСЫ, Т.РЫСҚҰЛОВ АУДАНЫ ӘКІМДІГІНІҢ БІЛІМ БӨЛІМІНІҢ

«№1 МЕКТЕП ЛИЦЕЙІ» КОММУНАЛДЫҚ МЕМЛЕКЕТТІК МЕКЕМЕСІ

Тақырыбы: Түрксіб теміржол салуда құландықтардың ерен еңбектері.

Бағыты: Қазақстан тарихы ескерткіштері және болашақдамуы бар саяхат маршруттары

Секциясы:тарих

Зерттеген: №1 мектеп-лицейінің тарих пәнінің мұғаліміКенжегулова Нагима Тагабаевна

Құлан 2024 жыл

Мазмұны:

1.Кіріспе.......................................................... 4-5 беттер

2.Зерттеу бөлімі.............................................. 6-16 беттер

І тарау: Луговой станциясы – ұлы тұлға еңбегімен....................................... 6-12 беттер

ІІ тарау: Түріксіб теміржолы – құландықтардың қатысуымен...................... 13-16 беттер

3.Қорытынды................................................. 17 бет

4.Пайдаланған әдебиеттер тізімі.................. 18 бет

«Түрксіб теміржол салуда құландықтардың ерен еңбектері» атты ғылыми жобасынаПІКІР

Ғылыми жобаға ауқымы кең үлкен тарихи тақырыпты таңдап алған. Соған қарамастан жан-жақты ізденуінің және тарихи дереккөздерді дұрыс пайдалануының арқасында жобаны тәуір жазып шыққан. Кіріспесі ойға қонымды, жобаның мазмұнынан хабар беріп тұр. Ал «Луговой станциясындағы Ұлы тұлғаның ерен еңбегі» атты бірінші тарауда Түрксіб теміржолы құрылысына үлекн үлес қосқан халқымыздың аяулы перзенті Тұрар Рысқұловтың өмірі мен атқарған жұмыстары және қайраткерлігі жөнінде тәп-тәуір жеткізе білген. Бұл тарауды жазу барысында оқушының Тұрар Рысқұлов туралы жазылған әдебиеттерді және тарихи деректерді көп оқығандығы анық байқалады. Шығарманың «Түрксіб теміржолы құрылысына құландықтардың қатысуы» тарауында теміржол құрылысына қатысқан Құлан өңірі тұрғындарының қажырлы еңбегі жөнінде айта келіп, алғашқы теміржолшылар жайлы әңгіме қозғайды. Бұл тарауды жазу барысында өмірден өтіп кеткен байырғы теміржолшылардың ұрпақтарын тауып, олармен сұхбаттаса білуі жобаның құнын көтеріп, оның мазмұнын байыта түскен. Жас ізденушінің тарихи тақырыпты зерттеуге деген талпынысы қуантады. Қорытынды тарауында өз ойын дұрыс түйіндей білген. Тақырыпқа деген қызығушылығы мол ізденімпаз тарихшы екендігі көрсетіліп тұр.

Пікір жазған :

Кіріспе

Құлан –сан ғасырлық тарихы бар киелі мекен . Мекеніміздің дара тұлғалары мен ұлы оқиғалары қазақ тарихынан мәртебелі орын алады,тарихи сыр шертеді. Соның бірі Түркісіб темір жолының біздің елді мекен арқылы өтуі. Түркісіб темір жолы-1926-1931 жылдары салынған КСРО-ның ірі құрылыстарың бірі, Орталық Азия мен Сібірді қосатын темір жол болып табылады. 1941жылы жолдың пайдаланымдық ұзындығы 2088,4 шақырымды құрады. Жамбыл – Қаратау, Көксу – Текелі жаңа желілері салынды. Стансалық жолдардың толық ұзындығы 557 шақырымға тең болды. Соғыс жылдарында Қазақстан майданның қуатты арсеналына айналды. Соғыс еліміздің бүкіл теміржолдарының, соның ішінде Түркістан – Сібір магистралінің алдына әскери жүктердің үздіксіз тасымалдарын, майданға әскери эшелондарды, әскери техниканы, ал қорғаныс өнеркәсібі үшін көмір, металл және басқа да маңызды жүктерді уақытында жеткізуді ұйымдастыру бойынша жауапты міндет қойды. Туркістан - Сібір Темір Жолы торабының салынуына М.Тынышбаев өзінің біліктілігімен елеулі үлес қосты. Магистраль өтетін жол бойы 20 ғ-дың бас кезінде де зерттелген еді. 1927 – 1928 ж. ол қайтадан зерттелді. Соңғы зерттеу барысында магистральдың бағыты өзгеріп, рельстік жолды қысқартуға, соны

І тарау.

Луговое станциясы – ұлы тұлға еңбегімен.

Халқымыздың аяулы перзенті Бүкілодақтық мәселелерді шеше жүріп, өзі туын тіккен Түркістанның, Қазақстанның, Қазақ ұлтының проблемаларын бір сәтке де естен шығарған емес. Еліме егемендік әперсем, халқымды үлде мен бүлдеге орасам, Республиканың экономикасы мен мәдениетін өркендетсем деп аңсаған асыл перзент түн ұйқысын төрт бөліп басын тауға да ұрды, тасқа да ұрды. Қарағанды көмір бассейннің, Балқаш мыс комбинатын, Шымкент қорғасын заводын салуға белсене ат салысты. Түркістан-Сібір темір жолын салуға көмектесетін комиссиясының төрағасы ретінде ежелгі Құлан топырағына табан тіреп, Луговой станциясында болуы аудан тарихын байытып, оның шежіресіне алтын әріппен жазылғандығы кәміл. 1927 жылдың күзінде Луговой теміржол станциясына жаңа еңбек дүбірі келіп жетті. Болат жол тартылысымен марғау жатқан паң дала сілкініп, ауыл адамдары әртүрлі кәсіптің жалынан ұстай бастады. Осы жылғы қараша айының 21 жұлдызында Түрксібтің Оңтүстік учаскесінде алғашқы рельстің төселуіне байланысты салтанатты митинг болып өтті. Оған теміржолшылармен қатар жақын маңдағы ауыл тұрғындары да қатысты. Осы салтанатта Тұрар Рысқұлов паровоз үстінде тұрып, өзінің жалынды тарихи сөзін сөйледі. Көп ұзамай алғашқы төселген

[1] – «Құлан өңірі – тұнған шежіре» - Тараз:ЖИЦ «Сенім», 2013 жыл, 13-14 бет.[2] – «Тұрар – мәңгілік тұлға»- «Мерей» Алматы, 2002 жыл, 58-62 бет.[3] – «Қазақстан теміржолының Республикалық мұражайы материалынан»

Түркісіб теміржолы

Түркісіб теміржол картасы

ІІ тарау.Түріксіб теміржолы - құландықтардың қатысуымен.

Тарихи жолдың салуына үлес қосқан киелі Құлан мекенінің тұрғындары:

Құландық Забира Жүсіпова техниканы меңгерген тұңғыш қазақ қызы, бұл ерлігімен ол талайды таңдай қақтырды. Ол алғашқы паровоз жүргізуші қазақ әйелі. Бұған дейін мұңдай ауыр жұмысқа ер адамдар ғана алынатын. Бірақ 1923 жылы туылған Забира Пішпек паровоз депосының паровозын жүргізді. 1941 жылы Аягөз бекетінде машинист курсын бітірді. Ол Луговойға баратын пойызды жүргізетін. Кейіннен көптеген аруларымыз тепловоз,…