ТЖБ 8 сынып Қазақ тілі

B бөлімі

8-сынып

Қазақ тілі

1-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ

Жиынтық бағалауға шолу

Ұзақтығы: 40 минут

Оқылым-15 минут

Жазылым-25 минут

Тыңдалым мен айтылым бөлек тексеріледі

Балл саны:30

Тапсырмалар түрлері

Көп таңдауы бар сұрақтар

Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтар

Толық жауапты қажет ететін сұрақтар

Жазбаша толық жауапты қажет ететін сұрақтар

Жиынтық бағалаудың құрылымы

Тоқсандық жиынтық бағалаудың нұсқасы 3 компоненттен тұрады: біріншісі тыңдалым/айтылым және әдеби тіл нормаларын, екіншісі оқылым және әдеби тіл нормаларын, үшіншісі жазылым және әдеби тіл нормаларын тексеруге арналған.

Тоқсандық жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы

Тапсыр

ма

Қамтылатын мақсаттар

Тапсырмалар түрлері

Тапсырмалар сипаттамасы

Орындау уақыт, мин

Балл саны

8.1.3.1- тыңдалған мәтіннің мазмұнын түсіну, ұсынылған ақпараттан астарлы ойды анықтау

8.1.2.1- әлеуметтік-қоғамдық, мәдени-тарихи тақырыптарға байланысты диалог, монолог, полилогтердегі (интервью, пікірталас үзінді) автор көзқарасы мен экспресивті-эмоционалды сөздердің рөлін талдау

8.1.4.1- мәтінде көтерілген мәселені (тұрмыстық, әлеуметтік) талдай отырып, негізгі ойды анықтау

8.4.2.1 - сөйлеу ағымындағы интонацияның құрамдас бөліктері:әуен, әуез, тембр, қарқын, кідірісті сөйлеу мәнеріне сай қолдану

Толық жауапты қажет ететін сұрақтар

Тапсырма жұппен орындалады. Оқушыларға 160-250 сөзден тұратын тақырыпқа қатысты мәтіндер беріледі, оқушы өзі оқиды (аудио арқылы тыңдауға болады)

Мәтінді оқу немесе тыңдау барысында берілген мәтін мазмұнын түсінеді. Мәтін бойынша автор көзқарасы мен экспрессивті-эмоционалды сөздерді анықтайды. Оқушы сөйлеу ағымындағы интонациялың құрамдас бөліктері: әуен, әуез, тембр, қарқын, кідірісті сөйлеу мәнеріне сай қолдануы бағаланады.

5 минут

8.2.3.1- мақала, презентация құрылымы мен рәсімделуі арқылы жанрлық ерекшеліктерін ажырату

8.2.4.1 -тақырыбы ұқсас ғылыми және публицистикалық стильдегі мәтіндердің тақырыбын, түрлерін (әңгімелеу, сипаттау, талқылау), құрылымын салыстыра талдау

Көп таңдауы бар, қысқа және толық жауапты қажет ететін сұрақтар

90-150 сөзге жуық мәтін беріледі. Мақала, презентация құрылымы және рәсімделуі арқылы жанрлық ерекшелегі ажыратады.

Берілген мәтіннің тақырыбын, түрін, құрылымын салыстырады.

15 минут

8.3.2.1-жанрлық және стильдік ерекшеліктеріне сай тілдік құралдарды орынды қолданып, мақала, аннотация, тезис құрыстырып жазу

8.4.1.1-тақырып бойынша бас әріппен жазылатын күрделі-құрама атауларды орфографиялық нормаға сай жазу

Жазбаша толық жауапты қажет ететін сұрақтар

Оқушылар ұсынылған екі тақырыптың бірін таңдап, жазба жұмысын орындайды. Жазылым жұмысында берілген тақырып бойынша мақала немесе берілген мәтін мазмұнын сақтап тезисін жазады.Оқушының жазылым барысында жанрлық, стильдік ерекшеліктерді ұстануы, тілдік құралдарды орынды қолдануы, берілген жанрды талапқа сай жазуы бағаланады.

25 минут

Барлығы

Сілтеме: 8-сынып спецификациясы

Тапсырмалар және балл қою кестесінің үлгісі

«Қазақ тілі» Т1 пәнінен 1-тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмалары

Тыңдалым және айтылым

Тапсырма

1. Мәтінді мұқият тыңдаңыз.Ұсынылған ақпараттан астарлы ойды анықтаңыз. Көтерілген мәселе бойынша негізгі ойды табыңыз. Мәтіндегі автор көзқарасы мен экспрессивті-эмоционалды сөздердің рөлін талдаңыз.Сөйлеу ағымындағы интонацияның құрамдас бөліктері: әуен, әуез, тембр, қарқын, кідірісті, сөйлеу мәнеріне сай қолданыңыз.

1-мәтін

Түркі жазуы күнін атап өту барша түркі әлемінле қолдау тапты

«Таңшолпан» таңғы бағдарламасы шығарылымы

Жүргізуші Берік Көшербекұлы:

-Қайырлы таң ардақты ағайын! Студиямызға келген меймандарымызбен таныс болыңыздар. ҚР парламенті мәжілісінің депутаты Алдан Сымайыл, Түркі Академиясының президенті Дархан Қыдырәлі. Студиямызға қош келдіңіздер!

Жүргізуші Ирина Тен:

-Қош келдіңіздер Таңшолпанға! Алда 18 мамыр «Түркі жазу күні» 19 мамырда үлкен жиын және форум өтеді. Осы форумның мән –маңызымен таныстырып өтсеңіздер?

ҚР парламент мәжілісінің депутаты Алдан Сымайыл:

-Алдымен түркі жазулар күні қалай пайда болды? Мен осы мәселені 1990 жылы көтерген едім. Себебі сол жылы «славян жазуы» күні атала бастады. Оны мынау Ақмола деп аталатын астана болған қалада дүркіретіп өткізді. Сонан кейін Ресейде аталып өткенін естідік. Осыдан кейін біз де ойландық. Бізде ертеректе «сына, бітік, руна» жазуы деген жазуымыз болған. Ол адамзат өркениетінің бір үлкен жетістігі ретінде саналады. Шетелдің ғалымдары біледі. Міне енді осы жазу күнін біз де атап өтейік деп ұсыныс жасағанбыз. Сол кезде мынау «Тіл қоғамы» болып газетке жаздық. Осы мәселе бойынша Педагогикалық институының мұғалімдері мен басшыларына жолықтым.Бірақ бұл мәселе кейінге қала берді. Таяуда ғана мәжіліс төрағасының орынбасары Дариға Нұрсұлтанқызы Назарбаеваның басшылығымен Еуразия университетінде дөңгелек үстел өтті. Содан бері бұл ресми айналымға түсті. Біздің ұсынысымызды қолдады. Ұсынысымызды Құдайға шүкір Министрліктер, Үкімет қолдады. Соның жыл сайын атап өту керек деген уәжге тоқтадық

Жүргізуші Берік Көшербекұлы:

-Енді Алдан аға, осы кезге дейін атап өтіп келе жатырмыз ғой.Оның нәтижесі қандай?

ҚР парламент мәжілісінің депутаты Алдан Сымайыл:

-Жоқ бұл енді бізде бірінші рет аталып өтейін деп отыр. Ендігі өтетін жиынды, форумды ұйымдастырып, қонақтарды күтіп жүрген Дархан жауап берсін. Қонақтарды ұйымдастырып жүрген осы Дарханның өзінен естийік.

Түркі Академиясының президенті Дархан Қыдырәлі:

-Рақмет, Алдан аға. Осыған байланысты екі-үш нәрсені атап өткім келіп отыр.

Біріншісі, неге 18 мамыр? Алдан ағалар бас болып сол Еуразия ұлттық университетінде өткен жиында белгілі қоғам қайраткері, түрколог ғалым Мырзатай Жолдасбеков 18 мамыр күні атап өтуіне ұсыныс айтты. Өйткені 18 мамыр «Күлтегін» Астанаға келген күні. Содан халық қалаулары тарапынан қолдау тапты. Екіншісі, неге түркі жазуы? Себебі «сына, руна, бітік» жазуы деп атайды. «Славян жазуы» деп айтып кеткендей «түркі жазуы» деп аталды.Сондықтан түркі жазуы түркиялықтардың жазуы емес. Жалпы түркі атауымыз болғандықтан М. Жолдасбеков, Қ.Сартқожаұлы басқа да түркологтар осыған тоқтады.Үшінші мәселе тек Қазақстанда ғана аталып өтейін деп жатқан жоқ. Түркі әлемінен қолдау тапты.

www.kaztrk.kz [email protected]

2-мәтін

Әр адамның өз елі мәдениеті мен әдебиетінен, ата-бабаларының басынан кешкен тарихынан мағлұматы болуы керек. Себебі ел мәдениетінен, тарихынан хабары жоқ адамның жерін, елін сүюі мүмкін емес.Ал жазусыз мәдениет, мәдениетсіз ел болмайды.

Әр халық өткені арқылы бүгінін таниды.Сондықтан да Қазақстанның әрбір зиялы азаматы өз елінің өткенінен, тұрмыс-тіршілігінен хабардар, шұғылданған кәсібі, қалдырған мұрасымен таныс болуы керек.Қазақ жазуының тарихын білу-халқымыздың қандай жазу түрлерін бастан кешкенін, қазіргі жазуға қалай жеткенімізді білу болып табылады.

Әріп жазуының тарауы б.з.д 1 мыңжылдық алғашқы ғасырларында басталған.Әріптерді қабылдай отырып, кейбір халықтар әріп жазуын өзіне икемдеген. Зерттелген мәліметтерге қарай түркі тілдері жазуы таңбалы /руникалық/ жазу немесе табылған аймақтарына байланысты «Орхон-Енисей жазуы» деп аталып кетті. Бұл да әріп жазуына жатады. Орхон-Енисей және түркі жазуы –қазақ жазуының алғашқы түрі.

Сол жазумен жеткен ескерткіштердің, түркі туыстас халықтардың ру-тайпа кезінде бір орталыққа бағынған, жазу-сызу мәдениеті ортақ, тіршілік тұрмыс жағдайы ортақ замандағы жазба мұралары, олардың қазақ халқына да тікелей қатысы бар көне мұралар.

https://www.metod-kopilka.ru/aza_zhazuyny_tarihyna_sholu-6958.htm

Оқылым

Мәтінді мұқият оқыңыз.