ТЖБ 8 сынып Қазақ тілі мен әдебиеті

В бөлімі

Тоқсандық жиынтық бағалау тапсырмалары

3-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ

Жиынтық бағалауға шолу

Ұзақтығы: 40 минут

Оқылым – 15 минут

Жазылым – 25 минут

Тыңдалым мен айтылым бөлек тексеріледі.

Балл саны: 30

Тапсырмалар түрлері

Көп таңдауы бар сұрақтар

Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтар

Толық жауапты қажет ететін сұрақтар

Жиынтық бағалаудың құрылымы

Тоқсандық жиынтық бағалаудың нұсқасы 3 компоненттен тұрады: Біріншісі тыңдалым, айтылым және әдеби тіл нормаларын, екіншісі оқылым және әдеби тіл нормаларын, үшіншісі жазылым және әдеби тіл нормаларын тексеруге арналған.

Тоқсандық жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы

Тапсырма

Қамтылатын мақсаттар

Тапсырма лар түрлері

*Тапсырмалар сипаттамасы

Орындау уақыты, мин

Балл

8.1.5.1-перифраз түрінде берілген сұрақтар

арқылы мәтіннен қажетті ақпаратты таба білу,

көтерілген мәселе бойынша ой тұжырымдау

8.1.6.1 - коммуникативтік жағдаятқа сай ғылыми

және халықаралық терминдерді, ғылыми

деректерді орынды қолданып, диалог, монолог,

полилогте өз ойын дәлелді, жүйелі жеткізу

8.1.4.1 - мәтінде көтерілген мәселені (тұрмыстық,

әлеуметтік) талдай отырып, негізгі ойды анықтау

8.1.3.1 - тыңдалған мәтіннің мазмұнын түсіну,

ұсынылған ақпараттан астарлы ойды анықтау

Толық жауап ты

қажет ететін

сұрақ тар

Тапсырма шағын топтарда (4 оқушы) орындалады. Оқушыларға

150-200 сөзден тұратын тақырыпқа қатысты мәтіндер беріледі. Оқушылар мәтінді аудио арқылы тыңдайды. Оқушылар мәтінді тыңдау барысында мәтіннің мазмұнын түсініп, перифраз түрінде берілген сұрақтарға жауап беру арқылы мәтіннен қажетті ақпаратты табады. Халықаралық терминдерді, ғылыми деректерді орынды қолданып, диалог, монолог,

полилогте өз ойын дәлелді,жеткізеді.

Мәтіндегі көтерілген мәселеге қатысты сұрақ құрастырады. Берілген ақпараттан негізгі және астарлы ойды анықтай отырып диалогқа қатысады.

Әр оқушы жеке бағаланады.

Тыңдалым мен айтылым сабақтан тыс уақытта алынады

Әр оқушыға 2 минут уақыт беріледі

8.2.5.1 - перифразаның түрлі тәсілдерін қолдана

отырып, мәтін бойынша сұрақтар құрастыру

8.2.6.1 - оқылым стратегияларын қолдану:

комментарий жасау, іріктеп оқу, талдап оқу

8.2.7.1 - ғаламтор, энциклопедия, газетжурналдар,

оқулықтардан алынған деректерді

дәлел ретінде қолдану, авторына сілтеме жасау

Көп таңдауы

бар, қысқа

және толық

жауапты қажет

ететін сұрақтар

Оқушы оқылым мәтіні бойынша перифразаланған сұрақтар құрастырады. Сұрақтарға жауап бере отырып мәтінді іріктеп оқиды, талдайды.

Ғаламтор, энциклопедия, газет-журналдар,

оқулықтардан алынған деректерді дәлел ретінде қолданып, авторына сілтеме жасайды, комментарий жазады.

8.3.3.1 - мәтін құрылымын сақтай отырып,

графиктік мәтіндегі (диаграмма, кесте)

деректердің маңызды тұстарын анықтап жазу

8.3.5.1 - оқылым және тыңдалым материалдары

бойынша мәтіннің баяндау желісін сақтап, әр

бөлігінен алынған ақпараттардан жинақы мәтін

(аннотация, тезис) жазу

8.4.4.3 - сөйлем ішінде бірыңғай мүшелер және

айқындауыш мүшелерді қолдана білу

Жазбаша толық

жауапты қажет

ететін сұрақтар

Оқушылар екі тақырыптың бірін таңдап, графиктік мәтіннің маңызды тұстарын анықтап жазады не тыңдалым мен оқылым мәтінінің баяндау желісін сақтап , әр бөлігінен алынған ақпараттардан аннотация жазады. Жазба жұмысында сөйлем ішінде бірыңғай және айқындауыш мүшелерді қолданып жазады.

Барлығы

40 минут

«Қазақ тілі Т1» пәнінен 3-тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмалары

Тыңдалым мен айтылым

Тапсырма

1. Мәтінді мұқият тыңдаңыздар. Перифраз түрінде берілген сұрақтарға жауап беріп, мәтіннен қажетті ақпаратты табыңыз. Халықаралық терминдерді, ғылыми деректерді қолданып, полилогте өз ойыңызды дәлелдеңіз.

2. Жұбыңызға мәтіндегі көтерілген мәселеге қатысты сұрақтар қойыңыз. Мәтінен негізгі және астарлы ойды анықтауда диалогқа белсенді қатысыңыз.

"Қызыл кітап" қорғаған аң-құстарды біз неге қорғай алмай отырмыз?

2014 жылы елімізде «Қызыл кітапқа» енген жануарларды атудың 10 дерегі тіркеліп, осы дерек негізінде Қазақстанның табиғат қорғау заңнамасын бұзған 21 адам құрықталыпты. Заңсыз аңшылық бағытында браконьерлер негізінен қарақұйрықтар мен арқарларды аулаған. Бұл жануарлар «Қызыл кітапқа» енген. «Қызыл кітап» - мемлекеттік құжат.

Халықаралық табиғат қорғау одағының, халықаралық дәрежедегі құжаты. Қызыл кітапқа енген жануарларды аулауға, өсімдіктерді жоюға тиым салынған. Алайда табиғат қаскөйлерін олардың «Қызыл кітапқа» енгені ойландырар емес.

Ең сұмдығы «Қызыл кітапқа» енген аң-құстардың ерекше қорғауда, мемлекеттің қамқорлығында екенін біле тұра, бас пайдасы үшін қырғандарға қатысты жазаның жеңілдігі болып отыр. Мәселен өткен жылы «Қызыл кітапқа» енген аңдарды атқаны үшін ұсталған 21 адамға тағайындалған жазалар тіпті айтуға да тұрмайтындай. Сот шешімімен үш адам екі жылға бас бостандығынан айырылса, екеуі шартты түрде сотталған. Қалғандарына жануарлар әлеміне келтірген шығынның орнын толтыру талап-арыздары берілген. Жаза жеңіл ме, ауыр ма? Негізі «түлкінің құйрығы өзінің соры» дегендей «Қызыл кітапқа» енген қайбір аң болмасын өзінің бір артықшылығымен адамзаттың көзіне түскен деуге болады. Мәселен киіктің немесе бұғының мүйізі қымбат бағаланғандықтан оны әдетте броконьерлер шетелге өткізуге әуес. Сондықтан мүйізі үшін атып өлтіріп, мүйізін кесіп алып, ал денесін қан сасытып далаға тастап кете баратындар жетерлік. Ал халықаралық дәрежедегі «Қызыл кітапқа» енген, мемлекеттің ерекше қамқорлығындағы аң-құстарды өзінің бас пайдасы үшін атқандарға бір-екі жылға бас бостандығынан айыру немесе шартты түрде жаза тағайындай салу дұрыс па?! «Қызыл кітап» «қорғаған» жан-жануарларды біз қорғай алып отырмыз деп айта аламыз ба?

Сондай-ақ көктемнің хабаршысы бәйшешектер де жойылып бара жатқан өсімдік ретінде «Қызыл кітаптан» орын алған . Жас ғалым Дария Сатыбалдиева бірнеше жылдан бері бәйшешектерді сақтау және көбейту бағытында ізденіс жұмысын жүргізген. Зерттеу барысында бәйшешектен алынған жалпы экстракттардың қатерлі ісік жасушасының өсуіне қарсы әсерлері бар екенін анықтаған.Бұл өсімдіктің құрамында ісікпен күресетін галл және хлороген қышқылдары жоғары мөлшерде. Осы ерекше қорғауға алынған бәйшешектердің бір шоғы қазіргі таңда көктемнің лебі басталғалы бері Алматы көшелерінде 200 теңгеден сатылуда. Ал оны сатушыларға бар болғаны 5 АЕК көлемінде айыппұл салынады екен. Тіпті бәйшешекті заңсыз сатушы қайталап ұсталса 10 АЕК көлемінде айыппұл белгіленеді екен. Айналып келгенде бар жаза айыппұлмен ғана шектелетін көрінеді. Сатушылар да «Қызыл кітапқа» енген ерекше қорғаудағы өсімдікті болмашы тиын тебен үшін сатуға шығарып отыр. Әдетте гүл сатушылар бәйшешектерді Талғардан сатып алып келетінін айтуда. Бір қызығы олардың бәйшешекті сатып бастағанына он шақты күн өтсе де құқық қорғау органдары тарапынан ешкім ескертпеген, айыппұл да салмаған. Демек «Қызыл кітапқа» енген аң-құс, өсімдіктерге заң түгілі құқық

http://alashainasy.kz/society/kyizyil-ktap-korgagan-an-kustardyi-bz-nege-korgay-almay-otyirmyiz

( Мәтін өңделген )

Перифразалық сұрақтарға жауап беріңіз.

«Қызыл кітапқа» не себепті қызыл түс берілді?

Табиғат қаскөйлерінің заңды белшесінен басуының себебі не?

Көктем хабаршысын қорғауға алудың маңызы неде?

Тапсырма

1. Мәтінді мұқият тыңдаңыздар. Перифраз түрінде берілген сұрақтарға жауап беріп, мәтіннен қажетті ақпаратты табыңыз. Халықаралық терминдерді, ғылыми деректерді қолданып, полилогте өз ойыңызды дәлелдеңіз.

2. Жұбыңызға мәтіндегі көтерілген мәселеге қатысты сұрақтар қойыңыз. Мәтінен негізгі және астарлы ойды анықтауда диалогқа белсенді қатысыңыз.

Қазақстанда баламалы энергия көздерін пайдалану жолдары

Қоршаған ортаның ластануы табиғат құбылыстары әсерінен, сонымен қатар адам әрекетінен пайда болады. Қоршаған ортаның ластануы табиғи және антропогендік болып бөлінеді. Табиғи ластану күшті табиғи процестер салдарынан (жанартау атқылауы, сел жүру, топан су басу, өрт, т.б.), антропогендік ластану адамның шаруашылық іс-әрекетінің салдарынан қалыптасады. Антропогендік ластануға өндірістік, тұрмыстық қалдықтар мен әр түрлі улы заттардың қоршаған ортаға белгілі мөлшерден тыс шығарылуы, табиғи нысандарды орынсыз пайдалану жатады. Семей сынақ алаңында болған ядролық жарылыстар, Арал өңірінің экологиялық жағдайлары (қ. Арал экологиясы) т.б. қоршаған ортаға нұқсан келтірудің айқын мысалы болып саналады.

Сонымен қатар қоршаған ортаның ластануынан пайда болған аурулар ғасыр дерті, қатерлі дерт кесірінен жыл сайын 9 млн адам мезгілсіз қайтыс болады.

Планетамыздағы барған сайын күрделеніп бара жатқан экологиялық апат қаупін азайтуға бағытталған игілікті істің бірі -энергетикалық қуат шикізаттарына балама табу мәселесі.

Баламалы энергетика — энергияны дәстүрлі қазба көздерінен көмір, қара алтын, көгілдір отын емес, Күннен, геотермиялық көздерден температураны және т.б. пайдалану арқылы алу. Қазіргі таңда баламалы энергетика қарқынды дамуда. Оның себебі, экологияның нашарлауы болып келеді. Баламалы энергияның көптеген түрі бар оның ішіне:

1) Күн энергиясы

2) Жел энергиясы

3) Су энергиясы

Жел энергетикасы. Елімізде арзан электр энергия көздерін іздеу мақсатында, “Қазақстанда 2030 жылға дейін электр энергиясын өндіруді дамыту туралы” мемлекеттік бағдарламаға сәйкес, жел күшімен өндіретін электр энергиясы қуатын халық шаруашылығына қолданудың тиімді жолдары қарастырылуда.

Күн энергетикасы дегеніміз – дәстүрлі емес энергетика бағыттарының бірі. Ол күннің сәулеленуін пайдаланып қандай да бір түрдегі энергияны алуға негізделген. Күн энергетикасы энергия көзінің сарқылмайтын түрі болып табылады, әрі экологиялық жағынан да еш зияны жоқ. Күннің сәулеленуі – Жердегі энергия көзінің негізгі түрі. Оның қуаттылығы Күн тұрақтысымен анықталатындығы белгілі.

Су энергетикасы – энергетиканың су қорларының қуатын пайдаланумен айналысатын саласы. Алғашқы су энергиясы диірмендердің, станоктардың, балғалардың, ауа үрлегіштердің, т.б. жұмыс машиналарының жетектерінде пайдаланылды. Гидравликалық турбина, электр…