Ұйымдық басқарудағы мәселелерді шешудің психологиялық мәні

ҰЙЫМДЫҚ БАСҚАРУДАҒЫ МӘСЕЛЕ МЕН ШЕШУ МӘНІ

Қазақ интеллигенциясының Альма-матері әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің бой көтергеніне 90 жыл толды. Тарихқа толы 90 жыл ішінде бағындырған белес пен алған асуымыз аз емес. Ал түлек боп ұшқан әр шәкірті бүгінде мықты маман әрі білікті басшы. Мұның барлығы – терең білім мен таусылмас тәжірибенің нәтижесі. Әр студентті «жеке тұлға» ретінде қалыптастыру үшін қажетті пәндердің маңызы жоғары. Соның бірі – «Басқару психологиясы» сабағы.

«Басқару психологиясы» пәнінде біз ұйымдық басқару, басқарудағы мәселелер мен оларды шешу жолдарын кеңінен қарастырамыз. Ұйымдардағы психологиялық мәселелер және арыз-шағымдар өзара байланысты болғанымен, олардың айырмашылығы бар және әрқайсысының өзіндік ерекшелігі бар. Осы шағын жазбамда мәселелер мен шағымдардың ара жібін ажыратып, талқыға салуды мақсат етіп отырмын.

«Басқару психологиясы» сабағында біз жетекшіміз Жұбаназарова Назираш Сулейменовнамен біріге отырып, психология саласына қатысты көптеген еңбектерді талқылап, жоғарыда аталған мәселелердің шешімін қарастырамыз. Атап айтқанда, Т.С. Кабаченко «Психология управления» еңбегін, Л.А.Вайнштейн «Психология управления и основы лидерства» еңбегін, соған қоса қазақ авторларының басқару психологиясына қатысты түрлі оқу құралдарын қарастырып, менеджментке қатысты көптеген ақпараттар ала алдық.

Психологиялық мәселелер – бұл ұйымның ішкі жұмыс процесі мен қызметкерлердің эмоционалдық жағдайына әсер ететін күрделі факторлар жиынтығы. Психологиялық мәселелер көбінесе қызметкерлердің эмоционалдық, психикалық денсаулығына және жалпы жұмысқа деген көзқарасына кері әсер етуі мүмкін. Мәселелер жұмыстың сапасына, өнімділікке және ұйымның тиімділігіне теріс ықпал етуі мүмкін. Бірнеше мысал келтіретін болсам: жұмыс жүктемесінің көп болуы, уақыт тапшылығы немесе күрделі тапсырмалар стрессті тудырады. Ұзақ уақытқа созылған стресс жұмыс өнімділігін төмендетеді. Басшылық пен қызметкерлер арасында немесе әріптестер арасындағы қарым-қатынастың дұрыс болмауы жұмыс ортасында түсініспеушіліктерді және жанжалдарды тудырады. Психологиялық мәселелер көбінесе ұжымдық жұмыс процесінде байқалатын жалпы үрдістермен, ішкі мәдениетпен, көшбасшылық стилімен және жұмыс жүктемесімен тікелей байланысты.

Ал арыз-шағымдар – бұл қызметкерлердің ұйымдағы белгілі бір проблемаларға немесе құқықтарының бұзылуына байланысты жазбаша немесе ауызша түрде білдірген наразылықтары. Олар нақты жағдайларға негізделіп, белгілі бір мәселеге назар аударуды, оны шешуді талап етеді. Қызметкердің өз еңбекақысы…