Ұйымдық табысқа жетудегі басқару психологиясының рөлі

Ұйымдық табысқа жетудің кілті

Әлемдегі ең үздік 170 университет қатарында орын алған, еліміздің жетекші классикалық университеті мәртебесіне ие әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті тек білім ордасы ғана емес, сондай-ақ ұлттық мақтанышымыз. ҚазҰУ түлектері еліміздің экономика, ғылым, мәдениет, саясат және басқа да салаларында маңызды рөл атқаруда. Заманауи білім беру мен ғылыми жетістіктердің ұштасқан орталығы саналатын университет, болашақ көшбасшылар мен жаңашыл ойшылдарды тәрбиелеуді жалғастыруда.

Осындай алдыңғы қатарлы ұлттық білім қара шаңырағында болашақ мамандардың кәсіптік-психологиялық құзіреттілігін дамыту, кәсіби ортада тиімді жұмыс істеуін, ұжымда үйлесімді қарым-қатынас орнатуын және басқарушылық дағдыларын дамытуға дайындау мақсатында «Басқару психологиясы» пәні оқытылады.

Қазіргі заманның қарқынды және үздіксіз өзгерістерге толы жаһандану әлемінде әрбір ұйымның (топтың, ұжымның, кәсіпорынның, мекеменің, т.с.с.) мақсаты — өзіндік табысқа жету. Осы мақсатқа қол жеткізудің аса маңызды аспаптарының бірі — басқару психологиясы. Бұл пән көшбасшылықтың динамикасын зерттеп, ұйым мүшелерінің тиімділік пен мотивациясын арттыруда шешуші рөл атқарады. Басқаша айтқанда, іскерлік және кәсіби қарым-қатынас психологиясын, лидерлік дағдылар, мотивация мәселесі, ұйымдағы қызметкерлердің қанағаттануы және үйлесімділік табуы, ұйымда эмоциялық күйді басқаруды түсінуге көмектеседі.

Аталмыш пәннен психология ғылымдарының кандидаты, доцент м.а. Болтаева Алия Масакбаевна бірінші курс магистранттарына «Басқару стильдері жетекшінің басқару стилінің ерекшеліктері мен өнімділігі» тақырыбында дәріс оқыды. Семинар сабақ барысында К. Левин, Р. Лайкерт, Д. Макгрегор, Р. Блейк және Д. Моутон сынды зерттеушілердің тұжырымдамаларын қарастырдық. Қоғамдағы түрлі жағдаяттарды есепке ала отырып, басшының басқару стильдерінің артықшылықтары мен кемшіліктерін сөз еттік.

«Көпті жаман басшы тоздырады, жақсы басшы оздырады» демекші ұжымдағы басшының рөлі елеулі екеніне көзіміз жетті. Әр басшы басқару іс-әрекетінде қызметтік міндеттерді өзіне тән стильде орындайды. Басқару психологиясында, стиль дегеніміз - басшыға тән басқару қызметін тиімді орындау мақсатында бағыныштыларға ықпал ету тәсілдерінің жүйесі. Яғни стиль тікелей басшының жеке тұлғасымен байланысты және оның жекелік қасиеттеріне байланысты көрінеді.

Басқару стилінің типі гештальт мектебінің басты мүшелерінің бірі болған неміс психологы Курт Левин зерттеулері ұйымдастырушылық басқару ортасында басшылықтың үш түрлі түрін сипаттауға әкелді: