Ұлттық аспаптар туралы ғылыми жоба мектепке дейінгі балалар

Жобаның тақырыбы:

«Қазақ халқының ұлттық аспаптары туралы түсініктерін қалыптастыру»

Жобаның м ақсаты: Мектепке дейінгі жастағы балаларға музыкалық аспаптар туралы білімін арттыру және тереңдету. Аспаптардың түрлерімен таныстыру арқылы қызығушылықтарын ояту . Ұлттық әдет-ғұрыптарды сақтауға, ұлттық құндылықтарды құрметтеуге тәрбиелеу. Балалардың ой-өрісін, сөздік қорын, тіл байлығын дамыту .

Міндеттері:

- Баланың эмоционалдық ортасын дамыту ;

-Қоршаған ортаны эстетикалық қабылдауын қалыптастыру,

-Музыка мәдениеті туралы әңгімелеу ;

-Баланың танымдық – шығармашылық қабілеттерін дамыту ;

-Баланың қабылдау, есте сақтау, ойлау , қабылдау қабілеттеірн арттыру .

Жобаның жүзеге асыру кезеңдері

1 кезең-Ұйымдастырушылық

2 кезең-негізгі кезең

3 кезең-қорытынды кезең

Музыка жетекшілері

Топ тәрбиеленушілері

Жоба жұмысын жүргізушілері

Жоба жұмысына қатысушылар

Жобаның ұраны:

«Екі ішектің бірін қатты, Бірін сәл - сәл кем бұра. Нағыз қазақ, қазақ емес, Нағыз қазақ – домбыра»

I кезең - Ұйымдастырушылық

Бұл кезеңде балаларға музыкалық аспаптар және олардың түрлерінің көп екенін айтып , оның ішінде 3 түріне тоқталып өтт ік .

Ұрмалы аспаптар – барабан, асатаяқ;

Үрмелі аспаптар – сыбызғы, керней ;

Шекті аспаптар – домбыра , қобыз.жетіген

Барабан — ұрмалы музыкалық аспап . Шанағының қаңқасы ағаштан, темірден жасалады да, екі беті көнмен қапталады. Барабан діни ғұрыптар , жаугершілік , би өнеріне байланысты шыққан . Ең үлкен барабан түріктердің тулумбасы. Қазір барабан аспаптық ансамбль, оркестр құрамына пайдаланылады . Симфониялық және үрмелі оркестрлерде үлкен барабан, кей жағдайда кіші барабан қолданылады . Қазақ ұлттық музыкалық аспаптарынан барабанға жақыны — дабыл .

Асатаяқ — қазақ халқының ежелгі музыкалық аспабы . Әдетте, олар асатаяқты қылқобыз бен даңғыраның үніне қосып қолданатын болған. Асатаяқ жасалу тәсіліне қарай "күмбезді, "жалпақ басты ", "ай басты ", " жыланбас асатаяқ ", " сопақша ", " қалақша ", т.б. болып келеді . Оларды ырғақтатып, сілкіп , шайқап ойнайды . Асатаяқ емен , үйеңкі , қайың, долана секілді қатты ағаштардан жасалады . Бетіне әр түрлі салдыр-гүлдір, шулы дыбыс беретін темір салпыншақтар, сақиналар, шығыршықтар тағылады.

Асатаяқ қазіргі кезде " Отырар сазы ", " Сазген ", " Шертер ", т.б. музыкалық фольклорлық-этнографиялық оркестрлер мен ансамбльдерде қолданады

Қобыз - ерте заманнан келе жатқан қазақ халқының екі ішекті ысқышпен ойналатын аспабының бірі . Өзіндік жасырын сыры мол, адамның еркіне көне қоймайтын, күрделі аспап . Ішегі жылқының қылынан жасалады . Қобыз аспабының екі ішектісімен бірге – үш, төрт ішектілер және «нар қобыз », « жез қобыз » деп аталатын түрлері де бар. Қобызды ағаштан шауып немесе құрап жасайды . Беті жартылай терімен қапталады.

Домбыра – қағып, шертіп ойнайтын ішекті музыкалық аспап . Қазақтың ән-күй орындаушылық дәстүріне байланысты домбыра аспабының бірнеше түрі бар, олардың тек сырт пішіні ғана емес , ішек және перне саны да әрқилы болып келеді . Қазір домбыраның екі түрі кездеседі .

Домбыра негізінен екі ішекті болып келеді . Үш ішекті домбыралар да бар. Домбыраның арнайы ағаштардан(қайың, үйеңкі және т.б.) жасайды . Қазақстанның батыс өңірі, Арқа мен солтүстік-шығыс…