Ұлттық бірыңғай тестілеуге дайындау әдістері

Өскемен қаласы әкімдігінің №7 орта мектебінің

қазақ тілі және әдебиеті пәнінің мұғалімі

Балтабаева Гүлнәз Әскербекқызы

ҰБТ-ҒА ОҚУШЫЛАРДЫ ДАЙЫНДАУДЫҢ ТИІМДІ ӘДІСТЕРІ МЕН ТӘСІЛДЕРІ

Ел тәуелсіздігінің 20 жылдық тарихында туған тілдің тұғырын биіктетіп, мәртебесін арттыру мәселесі әрқашан басты әрі маңызды мәселе болып көтеріліп келеді.

Елбасы Н.Ә.Назарбаев жолдауында айтқандай: «Болашақта өркениетті дамыған елдердің қатарына ену үшін заман талабына сай білім қажет. Қазақстанды дамыған 50 елдің қатарына жеткізетін, терезесін тең ететін – білім» және «Қазақстанның болашағы- қазақ тілінде»,-деп тұжырымдады. Ал, қазақ халқының тіл келешегі –бүгінгі мектеп оқушыларында.

Бүгінгі таңда қазақ мектептеріндегі қазақ тілі мәселесі, орыс тілді мектептердегі қазақ тілі мәселесі деп бөліп, жаруға болмайды. Қандай тілді мектеп болмасын, негізгі талап – өмірден өз орнын таңдай алатын, өзара қарым-қатынаста өзін еркін ұстап ,кез-келген ортаға тез бейімделетін ,белгілі бір ғылым саласынан білімі мен білігін көрсете алатын, өз ойы мен пікірін айта білетін, мәдениетті жеке тұлғаны қалыптастырып тәрбиелеу.

Ұлттық бірыңғай тестілеу- жалпы орта білім беру ұйымдарында оқушылардың қорытынды аттестаттауының бір түрі. Аттестаттауды жақсы тапсыру үшін оған сапалы дайындық қажет. Оқушы білімді меңгеріп қана қоймай, оны іс-жүзінде қолдана алуы керек. Осы себептен ҰБТ-ға оқушыларды дайындауда тиімді әдістер мен тәсілдерді үнемі іріктеп отыру қажет. Қазіргі кезде өзге ұлт өкілдерін қазақ тілінен дайындап шығару мұғалімнің шығармашылығына, жауапкершілігіне, ізденушілігіне байланысты.

ҰБТ өткізудің қажеттілігі:

– білім беру ұйымдарын объективті бағалау, олардың нақты рейтингісін көрсету, оқушылардың және мұғалімдердің білім алудағы жоғары нәтижелеріне талпынысын тудыруға ынталандыру.

ҰБТ-ның мақсаты:

ҰБТ- жоғары білім алуға барлық бітірушілердің тең дәрежеде қол жеткізуі, білім берудің сыртқы тәуелсіз бағалау жүйесін құру.

ҰБТ-ның жоғары нәтижесі 11-сыныпта ғана пайда болмайды. Қазіргі мектепте мұғалімнің өз еңбегінің нәтижесіне деген жауапкершілігі қалыптасқан. ҰБТ-ға дайындаудың басты тұлғасы – оқытушы.

Мұғалімге қойылатын талаптар :

- Оқушылардың білім алу себептерін айқындау,

- Пәндік оқытуды ұйымдастыру

- Тиімді технологияларды қолдану.

Кемшілігі:

- Тест қорытындысында кемшіліктер анықталады;

- Тестік бақылауда оқушылардың шығармашылық қабілетін бағалай алмаймыз;

- Уақыттың аздығына байланысты кемшілік болады;

- Жауап беру кезінде кездейсоқтық болуы әбден мүмкін.

Артықшылығы:

- Білім беруші мекемеге тәуелсіз бақылау жүйесі;

- Білім мазмұнына жалпыға бірдей білімді бағалау шкаласының қолданылуы;

- Әр оқушының білімі мен әр мұғалімнің біліктілік деңгейін шынайы айқындап, оларға талап қою арқылы сапалы білім беруге қолайлы жағдайдың жасалуы.

Ерекшелігі:

-Стандартты түрде жалпы білім тексеріледі;

-Әділетті,оқушылар бірдей жағдайға қойылады, тікелей сабақ беретін мұғалім қатыспайды, оқушының мектебі тұратын орны ешқандай ерекшелік белгісін алмайды;

-Тестік бақылау кең көлемді оқу материалын қамтиды;

-Бағалауы нақты;

-Экономикалық жағынан тиімді (тексеретін адамдар саны ,уақыты);

-Оқушыларды есте сақтау, қайталау, белгілі уақытқа оқып, үлгіру қасиеттеріне тәрбиелейді.

Сонымен мұғалім ҰБТ-ға дайындалуда қандай мақсат қоюға тиіс

Мақсаттар:

1. Оқушылар сабақта алған білімдерін өмірде қолдана білуге тиіс;

2. ҰБТ-ға сапалы дайындық ұйымдастыру;

3. Оқушыларды 100 пайыз оқу үлгеріміне талаптандыру;

4. ҰБТ-ның сапасын және орташа ұпайын жоғарылату.

Оқушының танымдық іс әрекетінің белсендірудегі тиімді тәсілі: Дифференциялай қатынас жасау:Оқушының әрқайсысымен даралай, саралап жұмыс істеу

1-топ Өте жақсы оқитын, сабақты қызыға тыңдайтын, қабілетті оқушылар.

2-топ Оқуды қажетім деп санайтын, сабақты түсінетін, өз бетінше жұмыс жасап,қорытынды жасай алатын оқушылар.

3-топ Нашар үлгеретін, даярлығы ойдағыдай емес оқушылар.Осыған орай оқушылардың дайындық деңгейіне қарай жылдық жоспар дайындап алдым. (слайдтағы жоспарларды көрсету)

ҰБТ нәтижесіне нелер әсер етеді?

- Күнделікті жүйелі жұмыс ұйымдастыру;

- Интерактивті технологияларды қолдану,

- Жеке тұлғаның даралығын дамыту;

- Оқушылардың білім алу себептерін қалыптастыру.

Мұғалімнің жұмысында көп қиындық тудыратын орташа оқитын оқушы емес, потенциалды және қауіп тудыратын балалар, өйткені тест сұрақтары орташа оқитын оқушыларға бағытталған. Оқушылардың жеке ерекшеліктерін және білім сапасын көтеру жұмыстарын келесі кезеңдерден көруге болады.

1-кезең. Диагностикалық:

- Бақылау жұмыстарын өткізу арқылы оқушылардың білім деңгейлерін анықтау,

-Өткен жылдағы ҰБТ нәтижесі мен байқау тестілердің сараптамаларын жасау арқыы қиындық тудыратын мәселелерді анықтау;

-ҰБТ-ны өткізу ережелерімен және ұсыныстарымен танысу.

2-кезең. Практикалық:

- Тест жинақтарымен жұмыс;

-Күрделі тақырыптар бойынша деңгейлік тапсырмалар;

-Топтық және жеке дайындық;

-Тестпен жұмыс істеуде тиімді тәсілдерді қолдану.

3-кезең. Синтетикалық (анықтаушылық):

- Тақырыптар бойынша бақылау тестілері,

- Мониторинг;

- Қатемен жұмыс парағын жүргізу;

- Психологиялық тренинг ұйымдастыру және өткізу.

Үш кезең бойынша өткізілетін жұмыстар оқушыларды үш топқа бөлінетінін анықтайды: 1-топ үнемі 20 ұпайдан жоғары алатын оқушылар , 2-топ 15 ұпайдан 20 ұпайға дейін алатын оқушылар, 3-топ 15 ұпайдан төмен алатындар.

Мен 11 «А» сыныбында жұмыс істеймін. Жалпы оқушылардың саны -14.

Жұмысты неден бастадым?

Алдын-ала өзім бақылау тест –«Кіріспе тест» өткіздім. Сыныпқа жеке папка дайындадым. Оның ішінде: ҰБТ нәтижелерінің жеке парағы, қателерді талдау парағы , сонымен қатар әр оқушының жеке ереже дәптері бар.

Бірінші, әр оқушы мониторинг парағын алғаннан соң, өзіне мақсат қояды.Тест нәтижелерін белгілегеннен соң қатемен жұмыс жасалады.Қатемен жұмыс парағы бойынша түрлі жұмыс жасауға болады

Мысалы:

-грамматикалық ережелерді аудару,жаттау;

-ережелерін еске түсіріп жазу;

-мысалдар келтіру;

-бірін-бірі тексеру;

-өзін тексеру.

Мектепішілік байқау –тестілеу нәтижелерінің мониторингі өткізіледі. Оқушылардың ұпайлары салыстырылып отырады.

Оқушыларға психологиялық көмек:

ҰБТ-мен қорқытуға болмайды

• Оқушы өз күшін және өз мүмкіндігін нақты білуі керек

• Алдына мақсат қою

• Қате жібермеуден қорықпау

• Тест тапсыру техникасына үйрету

• Өз уақытын бақылауға үйрету

• Тапсырма қиындықтарын жеңе білу

Сондықтан тіл-әдебиет сабақтарында оқушылардың танымдық-белсенділіктерін арттыруда-деңгейлеп-саралап оқыту, проблемалық сұрақтар арқылы дамыта оқыту, оқытуды өмірмен ұштастыру,әр оқушының шығармашылықпен жұмыс істеуіне жағдай жасау басты әдістердің бірі. Сондықтан да әр сабақтың басты міндеті-білім алушының танымдық құзырлылығын дамыту, ҰБТ-ға дайындық кезінде ол үшін мыналарды ескеру қажет:

-Оқушының материалды қабылдау ерекшелігін ескеру.

-Оқыту үрдісіндегі ашықтық, еркіндік.

-Оқушының тұлғалық қасиетін қалыптастыру

-Жеке дара оқыту үрдісін ұйымдастыру.

Танымдық қабілетті арттырудың жолдары:

-Ақпаратты өмірмен ұштастыру, байланыстыру

-Мәселелік жағдаятты туғызу.

-Әдеби, ғылыми-көпшілік әдебиеттерді қолдана білу

-Салыстыру, талдау, жинақтауды үйрету

-Ғылымның, техниканың дамуы.