Ұлттық қолөнер арқылы құрақ құрау туралы мақала

Ұлттық қолөнер арқылы құрақ құрау, оның түрлері және қолданылуы.

Құрақ құрау да – өнер. Құрақ құрау деген не мағынаны береді? Құрақ құрау тірлік- тіршіліктің құралып кетсін дегенді білдіреді. Қазақтың қолөнері – халқымыздың ғасырлардан қалған асыл қазынасы, дәстүрдің жалғасы, сөнбестің айғағы. Қолөнер арқылы ұлттық құндылықтарымызды ертеңге жеткізуге болады. Қазақ халқында ұлттық қолөнердің ең көп тарағаны – құрақ. Әр түрлі маталарды құрастыру, түрлі түстермен өрнектеу арқылы келген өнер. Құрақ құрау екі мақсатты көздейді.

Мата қиындыларын іске асыру.

Үлкен сәндікке баулу.

Жалпы құрақ деп айтқан кезде, маталардың әр түрлі маталардың өзіндік ерекшелігіне қарай, түстеріне қарай құрастырып біртұтас композицияны көрсетіп отырады. Ойлап қарайтын болсақ, тіпті еңбектеген баланың өзі құрақ құралған көрпеде ойнап, ұйықтайтын болса, оның психологиясы, ой-өрісі керемет дамиды екен. Алуан түрлі матадан көрпе құрау шынайы шеберлікті, нағыз көркемдікті шыңдайды. Құрақ құрау дәлдікті талап ететін дала қолөнер туындысы. Шаршы түсу, бір – бірімен бетпе-бет келу,қиықтардың қисық болмауы, бәрі есепке алынып, жүйрік көңілден шықса керек.Сондықтан да,құрақты құрап тіккенде әрбір кескен матаны ысырап жасамай, олардың бәрінің орнын тауып үйлестіріп тігу қажет. Мұны шығынсыз өнім жасау дейміз. Құрақтың 200-ден сатам түрі бар. Бұрынғы әже-әпкелеріміз күнделікті үй-тіршілігінде өзіндік орны бар, пайдалануына қарай, шәйқұюшыға арналған шағын көрпеше, мейманға салатын «төр көрпеше», ұйықтарда салатын мамық көрпеше, қыз ұзатыларда беретін түрлі- түсті сәнді «атасына, енесіне» арналып, құрақ көрпе-көрпешелер жасауын дайындаған. Құрақ құрау өнерінің терең мән-мағынасы бар. Ертеде апа-әжелеріміз құрақ құрай отырып, қыз-немересіне арналған құрақты: «Отан болып құралып кетсін, өсіп-

Өзімнің іс-тәжірбиемде үйірме сабағында 6-7 сынып оқушыларын құрақ құрауды үйретуді кеңінен пайдаландым.

Құрақ құраудаң мақсаты:

Асқан шеберлікпен мата қиындыларының әр түрлі пішінін қиюластырып, кәдеге жарату, бір бұйым жасап шығару.

Қыз балаларды құрақ құрау өнерінің техникасына баулу, жасалу жолдарының жаңашыл әдістерін үйрету арқылы жаңа заманға сай, бұйымның түйінін, түсін аша білетін, өнерге деген талғамы биік адам ретінде қалыптастырып, ұқыптылыққа, шыдамдылыққа,еңбек етуге тәрбиелеуге қол жеткіземіз.Сабақ барысында құрақпен көптеген бұйымдар, мысалы: керме, аяққап, жастық, көрпеше…