Ұлттық қолөнер арқылы тәрбие қалыптастыру мақаласы

Тәрбиені ұлттық қолөнер негізінде қалыптастыру.

Қазақ қолөнер көркем мәдениеттің бір бөлігі болып табылады. Бұл өнер ежелгі дәуірден бастап бүгінгі күнге дейін тұрмыста қолданылып келеді.

Қазақ ұлттық мәдениетінің ең байырғы, аса құнды салаларының бірі –қөлөнері, оның ішінде ою өрнек болып табылады. Ою өрнектер әсемдікпен, сәңділіктің белгісі ғана емес, сонымен бірге халықтың арман –ойының, тілек мүддесінің нышаны, осы тұрғыдан алып қарағанда ою- өрнектің мазмұндылық ерекшеліктері сан алуан.

Өнердің құндылық – мағыналық маңызы – оның құрамына адам субъективтілігінің ішкі дүниесінің терең антологиясы, оның құндылық қатынастарына негізделген талпынысы, адам болмысының әр түрлі дүниетанымдық түсініктерінің болуында. Осының арқасында дүниеге қатынас рухани – өнегелік бағытқа ие болады.

Бүгінгі ұрпақ өзінің ұлттық сезімдерін, өнерін жоғалтпауы қажет. Өнер адамға жақсы әсер ететін және оны тәрбиелейтін нәзік дүние. Оның құндылығы орасан зор.

Қазақтың ежелден келе жатқан киіз үйі мен күнделікті тұрмыста пайдаланатын барлық жиһаздары мен заттарды ұлттық ою –өрнекпен көркемделіп отырады.

Ою –өрнектері қайталанбалы әрі ашық түсті болып келетін алаша, текшелі өрнекті тықыр кілем, әшекей оюлы кебеже сияқты киіз үйдің ішіне тұтынатын сәндік жиһаздарында кездеседі.

Қазақ көбінесе бір өрнекке салып қиып алған үлгіні, үлгіге салып кескен сырмақтың қиығын, сондай –ақ барлық қошқар мүйіз өрнектерін де «ою» дейді. Ал «өрнек» дегеніміз әр түрлі ою, бедер, бейненің күйдіріп, жалатып, бояп, батырып, қалыптап істеген көркемдік түрлердің, әшекейлердің ортақ атауы іспеттес.

Сондықтан, көбінесе «ою -өрнек» қосарланып айтыла береді- десе, Ұ. Әбдіғапарова «қазақ ұлттық ою – өрнегі дегеніміз, адам өміріне қажетті заттарды, бұйымдарды, архитектуралық құрылыстарды сәндеуде, халықтың тыныс –тіршілігін, қоршаған ортаға көзқарасын, одан алған эмоционалдық –эстетикалық әсерін және ой –арманын, тілек –мүддесін әсем талғаммен өзара үйлесімділікте бейнелі жеткізуге ықпал ететін нақыштар» - деп ой тұжырымдайды.

Екі түсінкте бір – біріне қайшы келмейді, керісінше, бірін – бірі толықтыра түседі, ою – өрнек ұғымынан толық мағлұмат алуға көмектеседі.