Ұлттық салт-дәстүр және ежелгі көшпелілер дүниетанымы

зияткерлік ойыны

Салт-дәстүр

Білу керек

Ойыдар

Б

Аластап емдеудің түрі. Көз тиіп не суық тиіп, астан ұшынып ауырған баланы, көнекөз қариялардың айтуынша,оған қандай дәстүр орындалады?

Олар « Тілің тез шықсын !» деп , сәбиге қойдың несін жегізеді . « Сөйлейсің бе ?» деп үш рет сұрайды . Сөйтіп , баладан « сөйлеймін » деген уәдесін алады .

қызыл-қасқа деп қай түлікті айтады

Сәби қаз тұрғаннан кейін тез жүріп кетсін деген тілекпен жасалатын ғұрып, ырым.

Н әрестені алғаш бесікке бөлеуге байланысты жасалатын ғұрыптық салтанат.

Қазақтың келін түсіргенде жасалатын салтының бірі.

Баланың (ұл, қызды) кішкентай кезінде шашын өсірмей екі шекесіне екі шоқ шаш қояды. Мұны «тұлым» деп атайды. Тұлым көбінесе қыз балаға қойылады және ол сәбиге лайықты ғұрып.Тұлымды көз тимес үшін қояды.

Бұл дәстүр Сәбит Мұқановтың « Халық мұрасы » деген кітабында толық баяндалған . Дастарқан басында ет жеп отырғандар тоғая бастағанында , төрде отырған ақсақал қалған етті қолымен қонақтарға , жас балаларға ұсыну дәстүрі қалай аталады . Осы дәстүрді аламыз деп бұрындары ауыл балалары қонақ келген үйдің қасында жүретін-ді .

- ежелгі парсы сөзі, «жаңа күн» деген мағынаны береді.

Кешірім сұраудың ең үлкен , кішіреюдің ең ауыр түрі – осы ғұрып . Оны орындағанда айыпты адам жанына абыройлы , қадірлі кісілерді ертіп алып , тисті адамның үйіне рұқсат сұрап кіріп , кешірім сұрайды . Айыбы үлкен болса , айыпкер өзі кінәлі болған адамныңалдына барып осы дәстүрді орындайды , оны құшақтаған қалпы жылап , кешірім сұрап , жалынған . Бұл - әрі ғұрып , әрі жазаның бір түрі .

«Аруақ риза болмай, тірі байымайды» деген ұстаным ас беру дәстүрінің болып табылады.

«Алас – алас, әр пәледен алас» деп аластаған. Отпен аластау кейінгі дәуірлерге дейін сақталған .

Орта Азияны мекендеген көптеген халықтар «Самарқанның көк тасы жібіген күн» деп дәріптейді. Бұл мейрам Өзбекстан, Тәжікстан, Қырғызстан, Иран, Пәкістан, Ауғанстан және т.б. елдерде кеңінен тойланады.