Ұмытылмас оқиғалар туралы ғылыми жоба 4 сынып

“Ұмытуға болмайтын оқиғалар.”

(Қазақстан тәуелсіздігіне арналған оқушылардың «Ізденіс» ғылыми қоғамының мектепішілік «Тәуелсіз елім!» ғылыми-тәжірибелік конференциясында)

Маңғыстау облысы, Қарақия ауданы

Сенек ауылы

Қашаған Күржіманұлы атындағы орта мектептің 10 сынып оқушысы: [b]Съезд Данаға[/b]

Пікір.

Қазақстан тәуелсіздігіне орай «Ұмытуға болмайтын оқиғалар -Елтаңба авторы: Жандарбек Мәлібеков» атты зерттеу жұмысын алып отырған Съезд Дананың дайындығы қуантарлық жағдайда. Дананың ой-өрісі, таланты жалындап тұрған от тәрізді, сыныпта инабаттылығымен тәрбиелі, мектеп мақтанышы деуге болады. Мектепішілік, аудандық сайыс, облыстық фестивальдарға қатысып, жүлделі орындарға ие болып жүрген оқушы.

Патриоттық сезімі күшті, шапшаң жылдамдығымен, пысықтығымен көрініп жүр. Патриоттық ой – өрісін дамыту мақсатында «Ұмытуға болмайтын оқиғалар --- Елтаңба авторы: Жандарбек Мәлібеков» атты ғылыми жұмысына өзімнің бағыт-бағдар кеңесімді бере отырып, еңбегі зор, талабы «асқар таудай биік болсын»,- деп зор сенім артамын.

Пікір білдіруші: Джанбаева Маржан

Мазмұны

Кіріспе.

Негізгі бөлім.

1. Елтаңба авторы: Жандарбек Мәлібековтың өмірбаяны.

2. Өзбекстан Республикасына үлес қосқан шығармашылығы және жетістігі.

3. Қазақстан Республикасына үлес қосқан ерен еңбегі.

Қорытынды.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.

[b]Кіріспе.[/b]

Тәуелсіздікті нығайту жолындағы ғасырға бергісіз өміріміз жылжып өтуде. Талай-талай мазмұнды оқиғалар тізбегі көз алдымызда. «Қазақстан»- деген ел атын естісе, таңдана қайран қалатын әлем жұртшылығы, бүгінгі таңда біздің еліміздің әрбір аяқ алысына, аршынды қадамына қуана қол соғатын болды.

Ата бабаларымыздан қалған асыл мұраларымыз, әрқашанда халық өмірімен тарихын, ұлттық болмысымызбен рухани жанымызды танытатын халықтың тарихи мұрасы болғаны да және болатыны да анық.

Халқымыздың елдікке, егемендікке, ерлікке, жарқын болашаққа, адамгершілікпен парасаттылыққа шақырып, жетелейтін әдеби, мәдени мұралары, сонау ежелгі дәуірден бері келе жатқан шежіреміз бұдан әрі жалғасуда.

Біздің бүгінгі елтаңбамыз ел тарихының тереңінен тамыр тартып, ұлтымыздың рухын асқақтатып, шаңырағымыздың беріктігін паш етіп, республикамыздың қанатты тұлпардай ұшқырлығын айғақтап келеді.

Бірақ, осы елтаңбамыздың авторы туралы мәліметтер өте аз. Жандарбек Мәлібеков сәулетшінің осы уақытқа дейін қандай идеялары болғаны туралы деректердің жоқтың қасы.

Жандарбек Мәлібеков сәулетшінің көптеген ерен еңбектерін зерттей келе, тек қана сәулетші емес, қазір қандай тұлға???.

Міне осы ағамыздың көптеген еңбектері, өмір баяны, әзілдері туралы мәліметтер жинақтап, зерттеу жүргіздім.

[b] 1. Негізгі бөлім.[/b]

Тәуелсіздік рухы күшті ғажап күн,

Артта қалды бодан болған азат күн.

Елім, жерім, қазағым деп күңіренем,

Өйткені мен тәуелсізбін, азатпын.

Құлтай Жадыра.

Ата бабаларымыздан қалған асыл мұраларымыз, әрқашанда халық өмірімен тарихын, ұлттық болмысымызбен рухани жанымызды танытатын халықтың тарихи мұрасы болғаны да және болатыны да анық.

Осы елтаңбамен тығыз байланысты. Елтаңбаның бейнесінде тереңде жатқан бір сыр бар. Тереңде жатқан тарихымызды, асыл қазынамызды ұштастыра білген Жандарбек Мәлібеков ағамыз болатын.

Жандарбек Мәлімбеков 1942 жылы Қызылорда облысындағы Жаңақорған ауданының Екпінді ауылында дүниеге келді. 1964 жылы Ташкент политехникалық институтының сәулет өнері факультетін бітірген. Кейін 1964 жылы Өзбекстан Республикасы ғылыми-инженерлік қала құрлысын жобалау институтында, бас сәулетші болды. 1993 жылы Астанаға қоныс аударды. Қазір Астана қаласындағы Л. Н. Гумилева атындағы Евразия Ұлттық университетінде профессор-оқытушы болып қызмет атқарып жүр. Жұбайы Ақшәйі екеуі де, Қызылордалық. Серік, Нұрлан, Досжан үш ұлынан 6 немересі бар. Серік пен Досжан әкелерінің жолын қуып келе жатыр. Нұрлан отбасымен Ташкентте тұрады. Кенже баласы Досжан осы жылы үйленді.

2. Өзбекстан Республикасына үлес қосқан шығармашылығы және жетістігі.

Негізгі шығармашылық жұмыстары:

Әндіжан қаласындағы әуежай,

Ташкенттегі Үкімет қонақ үйі,

Ферғанадағы облыстық пошта,

Драма театры мен

Орталық кітапхана ғимараттары.

Қырық жылға жуық Өзбекстан Республикасы ғылыми-инженерлік қала құрылысын жобалау институтында сәулетші, бас сәулетші болып еңбек еткен. Қазақстан және Өзбекстан сәулетшілер одағының мүшесі, Өзбекстанның еңбек сіңірген сәулетшісі. 1982 жылы Қарақалпақстанның астанасы Нүкіс қаласының орталығын абаттандыруға байланысты Кеңес одағы бойынша өткізілген байқауда бірінші орын алған. 1985-1990 жылдары Кеңес одағы бойынша өткізілген бірнеше архитектуралық байқаулардың жеңімпазы. «Құрмет» орденінің, «Тәуелсіздікке 10 жыл» медальдың иегері.

3. Қазақстан Республикасына үлес қосқан ерен еңбегі.

1992 жылдың басы болатын, Самархандағы Афрасиаб қалашығының батысында Чашма өзенінің бойындағы атақты Әмір Темір салдырған көне қорғанға барған екен. Осыны қалпына келтіруге Еуропадағы араб шейхы Аға Хан қоры конкурс жариялайды. Байқауға қатысып, мұрнына су жетпей, әбігерге түсіп жүрген кезі еді. Бірге қызмет істейтін Пердехан Гулямхайдаров дейтін қазақ азаматы Қазақстанда шығаратын «Жас Алаш» газетін әкеліп көрсеткен екен. Онда Қазақстанның Елтаңбасына, Туына байқау жарияланыпты. Қорытынды алдағы наурыз айының аяғында шығарылады депті. Уақыт тым тапшы болған. Өз жұмысым басымнан асып жатыр деп газетті айналдырып оқыды да қойды. Рәміздер байқауы ойынан кетпей қойған соң, жасап жатқан жұмысын ысырып қойды да, елтаңбаның нұсқасын сызуға кірісті.

Сақ дәуірінен кейін киіз үйдің тарихының өзі 3000 жылға кетеді, Елтаңба бүкіл әлем мойындаған мемлекеттің ерекше маңызды нышаны.

Қазіргі Қазақстан аумағында өмір сүрген ежелгі сақ тайпасының өздерін ерекше айрықшаландыратын «Тамға» атанған тотем белгісінің болғандығын тарихта дәлелдейді. Аталған термин Түрік қағанаты кезінде қолданыла бастаған. Махмұд Қашқаридың атақты «Түрік тілінің сөздігі» еңбегінде бұл термин әміршіні ерекшелендіретін белгі ретінде түсіндіріледі.

ХIII-XIV ғасырларда Орта Азия данышпаны Рашид ад Динның атақты қолжазбаларында түрік елдерінің басшысы Оғыз ханның Ираннан Алтайға дейінгі жерлерді ұлдарына бөліп бергендігі туралы жазылған. Және ол хандық тамғаны дербес билік нышаны ретінде тапсырған. Әртүрлі геометриялық пішіндерден тұратын тамғалар елтаңба, мөр, таңба ретінде қолданылған. Олардың кескіндемесінде суреттер, ежелгі жазу мен бейнелеу ескерткіштері жиі, кездесіп отырады. Тамға тайпаның, рудың, отбасының және тағы басқа да меншікті білдіретін белгінің қызметін атқарған. Онымен жануарларды да таңбалаған. Бұл дәстүр ауылдық жерлерде тұратын қазақтарда әлі күнге дейін сақталған. Сонымен бірге, Қазақ елі, міне тәуелсіздік алды, қайта отау тікті деген мәселені көтеру керек болды. Шаңырақ, кереге, босағаны бөліп қарауға болмайды. Қазақта «босағаң берік, керегең кең» және «шаңырағың биік болсын»…