Волейболды оқытуға арналған әдістемелік құрал

«Волейбол - оқушылардың дене тәрбиесінің құралы»

Әдістемелік құрал

ТҮСІНІК ХАТ

Бұл әдістемелік құрал волейболды мектеп оқушыларына үйретудің негізгі принциптері мен тәсілдерін қарастырады. Волейбол — дене тәрбиесі жүйесінде оқушылардың физикалық дамуына ықпал ететін, қозғалыс дағдыларын қалыптастыратын және әлеуметтік қарым-қатынастарды дамытуға бағытталған спорт түрі. Әдістемелік құралда волейболдың пайда болуы мен даму тарихы, оның дене тәрбиесіне тигізетін әсері, техникалық дағдыларды үйрету әдістемесі, оқушылардың психологиялық дамуына қатысты аспектілер, сондай-ақ қауіпсіздік ережелері жан-жақты баяндалған.

Бұл әдістемелік құрал волейболды оқушыларға үйретуді тиімді әрі нәтижелі етіп ұйымдастыруға арналған маңызды нұсқаулық болып табылады. Ол физикалық жаттығуларды үйрету арқылы оқушылардың денсаулығын нығайтып, оларды қоғамға бейімдей отырып, болашақтағы кәсіби спорттық жетістіктеріне алғашқы қадам жасауға мүмкіндік береді.

Әдістемелік құралда волейболдың дене тәрбиесіне тигізетін әсері, оқушыларға үйретудің әдістемелік тәсілдері, психологиялық аспектілері, ойындар мен жаттығуларды ұйымдастыру, сабақтардағы тиімді әдіс-тәсілдер қарастырылған. Әр бөлімде оқушылардың дене және әлеуметтік дамуына қатысты теориялық және практикалық бағыттар қамтылған, сонымен қатар ойын мен жаттығулардың әртүрлі әдістері ұсынылған. Сонымен қатар, оқушыларға ойын кезінде қауіпсіздік ережелерін сақтауды үйретуге арналған арнайы бөлім де бар.

Құралдың маңызы оқу үдерісінде волейболды оқытудың барлық аспектілерін қамту арқылы оқушылардың дене тәрбиесін толыққанды дамытуға бағытталған. Оқушылардың физикалық, психологиялық және әлеуметтік дамуына оң әсер ету мақсатында жасалған әдістемелер мен ұсыныстар мектепте және қосымша сабақтарда қолданысқа енгізілетін болады.

Әдістемелік құралдың материалдары волейболға деген қызығушылықты арттыруға, оның ойыншыларын дайындауға, сондай-ақ оқушыларды дене шынықтыруға баулуға бағытталған. Ұсынылған әдістемелер мен жаттығулар мектеп оқушыларының дене тәрбиесі сабақтарында, спорттық жарыстарда және басқа да дене шынықтыру іс-шараларында қолданылуы мүмкін. Әдістемелік құрал мұғалімдерге волейболды оқушыларға тиімді үйрету жолдарын ұсына отырып, олардың физикалық, әлеуметтік және психологиялық дамуына оң әсер етуге бағытталған.

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ____________________________________________________________________4

1. Волейболдың пайда болуы және даму тарихы_________________________________7

2. Волейболдың дене тәрбиесіне әсері__________________________________________10

3. Волейболды оқушыларға үйретудің әдістемелік тәсілдері______________________12

4. Волейболдың психологиялық аспектілері____________________________________14

5. Волейболды үйрету кезінде қолданылатын ойындар мен жаттығулар __________17

6. Волейболдың оқушылардың әлеуметтік дамуындағы рөлі_____________________19

7. Волейбол сабақтарында қолданылатын әдіс-тәсілдер _________________________21

8. Волейбол сабақтарының тиімділігі және нәтижелері__________________________24

ҚОСЫМША МӘЛІМЕТ_____________________________________________________28

ҚОРЫТЫНДЫ_____________________________________________________________33

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР__________________________________________35

КІРІСПЕ

Волейбол — дене тәрбиесі жүйесінде маңызды рөл атқаратын, әлемде кеңінен танымал командалық спорт түрі. Бұл ойынның негізінде қатысушылардың жылдамдықты, ептілікті, күшті үйлестіру қабілетін арттыру, сондай-ақ командалық рух пен өзара сыйластықты қалыптастыру жатады. Волейболды мектеп оқушыларына үйрету дене тәрбиесінің құрамдас бөлігі болып табылады, себебі бұл ойын балаларды физикалық тұрғыдан ғана емес, психологиялық тұрғыдан да дамытуға көмектеседі. Оқушылардың денсаулығын жақсарту, қозғалыс дағдыларын қалыптастыру, әлеуметтік қарым-қатынастарды дамыту мақсатында волейболды мектептерде оқу бағдарламасына енгізу өзекті болып табылады.

Волейболдың дене тәрбиесіне тигізетін пайдасы зор. Бұл спорт түрі адамның денсаулығын жақсартып, жүрек-қан тамырлары жүйесін нығайтуға ықпал етеді. Сонымен қатар, волейболды ойнау баланың бұлшықет және буын жүйесін күшейтеді, жылдамдық пен координацияны арттырады, психологиялық тұрақтылықты қалыптастырады. Бұл факторлар мектеп оқушыларының жалпы физикалық және психологиялық дамуына әсер етіп, дене тәрбиесі сабағының сапасын жақсартуға мүмкіндік береді.

Волейбол — тек физикалық жаттығу ғана емес, сонымен қатар командалық жұмыс, ынтымақтастық, адалдық, мақсатқа ұмтылушылық сияқты әлеуметтік құндылықтарды да дамытатын спорт түрі. Оқушыларға волейболды үйрету барысында олар бір-бірімен жақсы қарым-қатынас орнатып, ортақ мақсатқа ұмтылуға дағдыланады. Бұл, өз кезегінде, оларды болашақта топтық жұмыстарда, ұжымда табысты жұмыс істеуге дайындайды.

Әдістемелік құралдың мақсаты — мектеп оқушыларына волейболды үйрету үшін қажетті теориялық және практикалық негіздермен қамтамасыз ету. Құралда волейболды үйретудің әдістемелік тәсілдері, жаттығуларды кезең-кезеңмен ұйымдастыру жолдары, оқушылардың психологиялық және физикалық дамуына әсер ететін маңызды аспектілер қарастырылады. Сонымен қатар, бұл әдістемелік құрал волейболдың әртүрлі техникасын меңгеруге бағытталған жаттығулар мен ойын элементтерін қамтиды, сондай-ақ оқушылардың денсаулығына қауіпсіз және тиімді жаттығулар жасауға арналған ұсыныстар береді.

Бүгінгі таңда мектеп оқушылары арасында волейболды үйретудің әдістемесі мен оның маңыздылығы өте өзекті. Волейболды оқушыларға үйрету процесі мұғалімдер үшін үлкен жауапкершілік жүктейді, себебі бұл жұмыс оқушылардың физикалық даярлығын, сондай-ақ олардың психологиялық дамуын ескере отырып ұйымдастырылуы керек. Волейбол сабақтары оқу бағдарламасына сай өткізілуі тиіс және оқу үрдісінің тиімділігін арттыру үшін спорттық жаттығулар мен ойын түрлерін дұрыс ұйымдастыру маңызды.

Бұл әдістемелік құрал волейболды үйрету мен оның дене тәрбиесіне тигізетін әсерін зерттеу арқылы мектеп оқушыларын жан-жақты дамытуға бағытталған нұсқаулық болып табылады. Құралда ұсынылған әдістемелер мен жаттығулар мұғалімдерге оқу үрдісін тиімді ұйымдастыруға және оқушылардың дене шынықтыру сабақтарында жақсы нәтижелерге жетуге көмектеседі. Волейбол арқылы балалардың денсаулығы нығайып, олар командалық жұмысқа бейімделіп, өзара сыйластықты арттырады, әрі болашақта салауатты өмір салтын ұстануға дағдыланады.

Әдістемелік құралдың негізгі міндеттері — оқушыларға волейболды тиімді үйрету, олардың физикалық және әлеуметтік дағдыларын дамыту, сондай-ақ дене тәрбиесі сабағының сапасын арттыруға бағытталған жүйелі әдістемелер мен ұсыныстарды ұсыну. Атап айтқанда, әдістемелік құралдың міндеттері мыналар:

Волейболдың дене тәрбиесіне тигізетін әсерін анықтау:

Оқушылардың физикалық дамуын қамтамасыз ету үшін волейболдың бұлшықет жүйесіне, жүрек-қан тамырларына және шыдамдылыққа әсерін зерттеу;

Волейбол ойындарының оқушылардың денсаулығына, оның ішінде қозғалыс үйлесімділігі мен координациясына қандай ықпал ететінін түсіндіру.

Әдістемелік құрал арқылы оқу үдерісін тиімді ұйымдастыру:

Оқушылардың жас ерекшеліктері мен физикалық мүмкіндіктеріне қарай жаттығуларды ұйымдастыру;

Волейболды үйретудің түрлі кезеңдерінде қажетті техникалық дағдыларды қалыптастыру.

Командалық рух пен психологиялық дағдыларды дамыту:

Оқушылардың бірлесіп жұмыс істеу, өзара қолдау көрсету дағдыларын дамыту;

Волейбол ойынының психологиялық аспектілерін ескере отырып, мотивацияны көтеру, психологиялық тұрақтылықты қалыптастыру.

Қауіпсіздік шараларын ұстану:

Оқушылардың денсаулығына зиян келтірмей, жаттығуларды дұрыс орындауға арналған қауіпсіздік ережелерін әзірлеу;

Спорттық жарақаттар мен дене шынықтыру сабақтарында мүмкін болатын қауіптерден қорғану жолдарын көрсету.

Волейболдың мектептегі оқу бағдарламасына енгізілуінің әдіснамасын анықтау:

Волейболдың оқыту жоспары мен оқу материалдарының мектеп бағдарламасына сай келуін қамтамасыз ету;

Волейбол сабақтарын түрлі деңгейлерде, біртіндеп, тиімді әрі қызықты өткізу жолдарын ұсыну.

Бұл әдістемелік құралдың өзектілігі бүгінгі білім беру жүйесінде дене тәрбиесіне деген ерекше көңіл бөлінген уақытта арта түседі. Мектеп жасындағы балалар мен жасөспірімдер үшін дене тәрбиесі — тек физикалық дамуды қамтамасыз ететін сала емес, сондай-ақ әлеуметтік және психологиялық дамуға әсер ететін маңызды құрал болып табылады. Волейболдың оқу процесіне енгізілуі, оның командалық ойын болуымен қатар, оқушыларды дұрыс тәртіпке, серіктестікке, мақсатқа жету үшін ұжыммен жұмыс істеуге үйретеді.

Қазіргі уақытта балалардың дене шынықтыру деңгейі мен жалпы денсаулық жағдайы көптеген факторларға байланысты төмендеген, сондықтан салауатты өмір салты мен спортқа қызығушылықты арттыру өте маңызды. Волейбол осы мақсаттарға қол жеткізуге көмектесетін спорт түрі ретінде мектеп бағдарламасына енгізілген және оқушылардың физикалық, әлеуметтік және психологиялық дамуына ықпал етеді. Бұл әдістемелік құралдың өзектілігі оның мектеп оқушыларына дене тәрбиесі мен спортты тиімді үйрету үшін қажетті құралдарды ұсынуында және әртүрлі деңгейдегі мектептерде қолданылуында жатыр.

Әдістемелік құралды қолдану нәтижесінде мынандай жетістіктерге қол жеткізу күтіледі:

Физикалық даму:

Оқушылардың бұлшықет жүйесі, үйлесімді қозғалыс қабілеті, күш пен шыдамдылығы артатыны байқалады;

Қозғалыс дағдыларын дұрыс меңгеру, координацияны жақсарту, допты қабылдау және ұру техникасы жақсарады.

Психологиялық даму:

Оқушылардың психологиялық тұрақтылығы мен төзімділігі артады. Олар ойын барысында стресске төтеп беру мен қиындықтарды жеңу дағдыларын меңгереді;

Командалық жұмысқа үйрету арқылы балалардың өзара құрмет көрсету, бір-бірін қолдау қабілеттері дамиды.

Әлеуметтік дағдыларды дамыту:

Оқушылар ұжымда жұмыс істеу, келісім мен ынтымақтастыққа үйренеді;

Балалардың арасындағы өзара қарым-қатынас жақсарады, олар өз мүмкіндіктерін және басқалардың мүмкіндіктерін бағалауды үйренеді.

Спортқа қызығушылықтың артуы:

Әдістемелік құралды қолдану арқылы волейболға деген қызығушылық артады, балалар спортқа белсенді қатысып, салауатты өмір салтын ұстануға ынталанады.

Дене тәрбиесі сабақтарының тиімділігі:

Волейболды үйретудің жаңа әдістемелерін енгізу арқылы дене тәрбиесі сабақтарының сапасы жақсарады, оқушылардың сабаққа деген қызығушылығы мен қатысу белсенділігі артады;

Мұғалімдер үшін тиімді әдістемелер мен жаттығуларды қолдануға мүмкіндік туындайды.

Бұл әдістемелік құрал мектеп оқушыларына арналған, әсіресе дене тәрбиесі пәнін оқытатын мұғалімдерге және жаттықтырушыларға арналған. Құралдың қолданылу аясын нақты сипаттайтын бірнеше бағыт бар:

Мектептердегі дене тәрбиесі сабақтары:

Волейболды оқыту бағдарламаларының құрамына енгізіледі;

Мектептің дене тәрбиесі мұғалімдері осы әдістемелік құралды негізге алып, сабақтар мен жаттығуларды ұйымдастырады.

Спорттық секциялар мен клубтар:

Волейболды үйрету үшін арнайы спорт секциялары мен клубтарында қолданылуы мүмкін;

Әдістемелік құралды спорттық жаттығулар мен турнирлерді ұйымдастыруда пайдалану.

Спорттық жарыстар мен турнирлер:

Мектепішілік, аудандық, облыстық және республикалық деңгейдегі волейбол жарыстарында оқушылардың дайындығын арттыру үшін пайдалану;

Оқушылардың ойын деңгейін көтеруге және командалық рухты нығайтуға көмектеседі.

Педагогикалық жоғары оқу орындары:

Дене тәрбиесі және спорт мамандарын даярлайтын жоғары оқу орындарында оқу құралдары ретінде қолдануға болады;

Мұғалімдер мен жаттықтырушыларды даярлау кезінде әдістемелік құрал ретінде пайдалануға болады.

Әдістемелік құралдың қолданылу ауқымы мектеп бағдарламалары мен оқушылардың физикалық дамуына ғана емес, жалпы дене тәрбиесінің тиімділігін арттыруға бағытталған барлық деңгейдегі білім беру мекемелерінде маңызды орын алады.

Қорытындысында, бұл әдістемелік құрал волейболдың мектеп оқушыларының физикалық дамуына қосар үлесін айқындап, осы спорт түрінің педагогикалық маңыздылығын түсіндіруге арналған. Оқушыларды дене тәрбиесіне баулу мен волейбол арқылы олардың жан-жақты дамуына ықпал ететін әдістерді ұсыну мақсатында жазылған бұл құрал мұғалімдер мен жаттықтырушыларға тиімді оқу процесін ұйымдастыруға көмектеседі.

Волейболдың пайда болуы және даму тарихы

Волейбол — қазіргі таңда әлемнің көптеген елдерінде кеңінен танымал және сүйікті спорт түрі. Оның пайда болу тарихы АҚШ-та басталған және бұл ойынның алғашқы нұсқасы қазіргі күнде ойнаушылар саны мен деңгейі бойынша екінші орын алатын командалық спорт ретінде дамыды. Волейболдың пайда болу кезеңіне қатысты мәліметтер оның жаңа ойын түрі ретінде ойлап табылуын, оның даму кезеңдерін және осы ойынның алғашқы жылдарындағы қызықты оқиғаларды қамтиды.

Волейболдың алғашқы ойлап табылуы (1895 жыл)

Волейболдың пайда болуының тарихы 1895 жылы басталады. Оны ойлап тапқан — Уильям Морган, ол уақытта Массачусетс штатының Холлиоке қаласындағы YMCA (Жастар христиан қауымдастығы) ұйымында дене тәрбиесі оқытушысы болып жұмыс істеді. Уильям Морган дене шынықтыру сабағында оқушыларға арналған жаңа ойын түрін жасауға шешім қабылдады. Бұл ойынды ол «минтонет» деп атады, ол өз кезегінде «минтон» және «нетбол» сияқты ойындардың элементтерін біріктіріп құрылған.

Волейболдың алғашқы идеясы:

Морганның ойын ойлап табудағы негізгі мақсаты — жастарды дене тәрбиесіне қызықтырып, денсаулықтарын жақсарту еді. Сонымен қатар, ол спорт түрін жаңадан ойлап тапқан кезде, ойынның күш-жігерді аса қажет етпейтін, бірақ сонымен бірге белсенділікті талап ететін болуын қалады. Ол көптеген ойындар сияқты физикалық жүктемені және дене күшін арттыруды мақсат етпей, көңілді әрі жеңіл әрі ынтымақтастықты арттыратын ойын жасауға тырысты.

2. Волейболдың алғашқы ережелері мен өзгерістері