Зәр шығару мүшелерінің құрылысы мен қызметі 8 сынып

Қысқа мерзімдік жоспарлау

Пәні: Биология

САБАҚ тақырыбы: Зәр шығару мүшелерінің құрылысы мен қызметі

Мектеп: Ж. Нұрыбаев атындағы жалпы орта мектебінің

Күні:13.03.2018

Мұғалімнің есімі: Исаева Айгуль Оразбаевна

СЫНЫП:8

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Адам ағзасындағы бүйректің маңызын, құрылысын қызметіне талдау жасайды.

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар:

Ыдырау өнімдерін шығаруға қатысатын мүшелерді анықтайды.

Оқушылардың басым бөлігі:

Бүйректің құрылысымен қызметіне талдау жасайды.

Кейбір оқушылар:

Зәршығару жүйесінің құрылысымен қызметіне анықтама беріп мысалдар келтіре алады.

Ойлау деңгейлері

Білу, түсіну,қолдану, талдау, жинақтау

Бағалау критерийі

1. Ыдырау өнімдерін шығарудың маңызын айтады.

2. Бүйректің құрылысымен қызметіне талдау жасайды.

3. Зәршығару жүйесінің құрылысымен қызметіне анықтама беріп мысалдар келтіре алады.

Тілдік мақсат

Оқушылар:Термин сөздердің дұрыс жазылуы мен айтылуын қадағалау. Нефрон,нефрон өзекшесі.

Негізгі сөздер мен тіркестер:

Ыдырау өнімдері, зәр шығару жүйесі, бүйрек, несепағар, қуық, зәршығару өзегі,бүйрек қақпасы,бүйрек астаушасы,нефрон бүйрек денешігі,нефрон өзекшелері.

Сыныптағы диалог/жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер:

Ыдырау өнімдеріне нелер жатады - .......

Ыдырау өнімдерінің......қандай маңызы бар?

Не себепті біз Ыдырау өнімдері біз үшін маңызды?

Талқылауға арналған тармақтар:

Зәршығару мүшелері, Бүйрекпен нефронның құрылысымен қызметі

Сіз неліктен ... екенін айта аласыз ба?

Сіз неліктен Зәршығару мүшелерінің ағза үшін маңызының зор екенін айта аласыз ба?

Жазылым бойынша ұсыныстар:

Несепнәр қайдан басталып, қандай мүшемен аяталатынын жазады.

Бүйректің құрылысын талдып жазады.

Алдыңғы оқу

Зәршығару мүшелері жайлы не білетінін анықтаймын.

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Ресурстар

Басталуы

4-5 минут

Ұйымдастыру кезеңі. Сәлемдесіп түгелдеп оқушылардың көңіл күйлері мен сабаққа дайындығын смайлктер арқылы көрсетуін сұраймын.Өткен сабақты қаншалықты иеңгергендігін білу мақсатында «Еркін микрафон» әдісі арқылы үй тапсырмасын сұраймын. Оқушылар толық жауап берсе «Деталдарын қосу» әдісі арқылы бағалаймын.

микрафон

Ортасы 20 минут

Жаңа сабақ. Білу, түсіну. Тақырыпты ашу мақсатында «Ой қозғау» әдісі арқылы сұрақтар қоямын. Оқушылар ауызша жауап береді. 3минут.

1. Ыдырау өнімдеріне нелер жатады?

2. Оған қатысатын мүшелерді атаңдар?

Оқушылардың жауаптарына қарап мен тарапымнан ауызша бағалау жүреді және смайлктер арқылы бағаланады.

Оқушылардың тақырыпшаларын кеспе қағаздар арқылы бөліп бермін.

1-топ. Ыдырау өнімдері мен зәршығару жүйесі

2-топ.Бүйректің құрылысы

3-топ.Бүйректің қызметі

Оқушылар тапсырмаларын өз беттерімен оқиды. Оқуға 7 минут уақыт беремін .

Ыдырау өнімдерін шығарудың маңызы. Ағза енді қайта пайдаланбайтын зат алмасудың соңғы өнімдерін ыдырау өнімдері дейміз. Ағзаға сырттан келген бөгде заттар да (улы заттар және т.б.) ыдырау өнімдері болып саналады. Осы заттардың барлығы ыдырау өнімдерін шығару мүшелерінің көмегімен ағзадан сыртқа шығарылады. Ыдырау өнімдерін шығару - ағзаның ішкі ортасының тұрақтылығын қамтамасыз етеді. Қалдық (қажетсіз) заттардың дер кезінде ағзадан шығарылмауы адам үшін өте қауіпті. Ыдырау өнімдерін шығаруға қатысатын мүшелерге - бүйрек, өкпе, тері, тер бездері, ішек жатады.

Зәршығару жуйесіне: 2 бүйрек,2 несепағар, бір куық және бір зәршығару өзегі жатады.

Бүйректің құрылысы.Ыдырау өнімдерін шығарудың негізгі мүшесі - бүйрек. Ағзадан зат алмасу соңғы өнімдерінің 75%-ы бүйрек арқылы шығарады. Бүйрек құрсақ қуысында 1-2- бел омыртқаның екі жағында орналасқан. Ол үрмебұршақ пішінді қызғылт-қоңыр түсті. Оң жақтағы бүйрек сол жақтағы бүйректен сәл төменірек орналасады. Өйткені оң жақ бүйрекке үстіндегі бауырдың салмағы түседі. Бүйректің сыртқы жиегі дөңес, ішкі жиегі ойыс. Ойыс жағы омыртқа жотасына қарай бағытталған. Ойыс жағында бүйрек артерия тамырлары, бүйрек вена тамырлары, жүйке талшықтары мен несепағар жолдары болады. Бүйректің бұл жері бүйрек қақпасы деп аталады.Әрбір бүйректің салмағы шамамен 150 г. Бүйректің сыртын қалың май қабаты қаптайды. Бүйрек қоңырқай түсті сырты қыртысты және іші бозғылт түсті милы заттан түзілген. Бүйректің ойыс жағында шағын қуысы болады, оны бүйректің астаушасы дейді. Бүйректің құрылысы өте күрделі. Бүйректің құрылымдық және қызметтік бірлігі - нефрон (гр. nefron -бүйрек) деп аталады. Әрбір бүйректе 1 миллионнан астам нефрон болады. Нефронның өзі екі бөлімнен тұрады. Сыртынан қоршап жатқан бөлімі — бүйрек денешігі деп аталады, ол қыртысты затта орналасқан. Екінші бөлімі — нефрон өзекшелер, олар бүйрект

Бүйректің қызметі. Ағзадағы қан әрбір 5 минут сайын бүйрек арқылы өтеді. Қан ағзаның жасушаларынан жиналған зиянды заттарды бүйрекке әкеледі. Керексіз заттардан қанды тазартатын - бүйрек.