Зәр шығару жүйесі мүшелерінің құрылысы мен қызметі

Мектеп: №42 Е.Қашағанов атындағы орта мектеп

Пәні: Биология

Мұғалімнің аты-жөні: Токсеитова Акылсара Туленовна

Сабақтың тақырыбы : Зәр шығару жүйесі мүшелерінің құрылысы

мен қызметі. Бөліп шығару және сүзу

мүшелері

Күні:

Сынып: 8

Қатысқаны:

Қатыспағаны:

Оқу мақсаты

8.1.5.1 адамның зәр шығару жүйесі мүшелерінің құрылысы мен қызметін сипаттау

Сабақтың мақсаты

Барлық оқушылар: Зәр шығару мүшелерін атайды және құрылысын біледі.

Көпшілік оқушылар: Зәр шығару мүшелерінің қызметін нақтылайды, зәр түзілу кезеңдерін талдайды.

Кейбір оқушылар:Зәр шығарудың негізгі мүшесі бүйректің жұмысына және маңызына баға береді

Бағалау критерийлері

- Зәр шығару мүшелерін біледі, атай алады.

- Зәр шығару мүшелерінің құрылысын анықтайды, әр мүшені талдайды.

- Зәр шығару мүшелерінің қызметін нақтылайды

- Зәрдің түзілуінің екі кезеңін сипаттап, бүйректің маңызына баға береді.

Тілдікмақсаттар

Пәндік лексика мен терминология:Оқушылардың назарын академиялық тілге аудару: Бүйрек астаушасы, нефрон, бүйрек пирамидалары, зәр түзілу, бірінші реттік зәр, екінші реттік зәр, реабсорбция, фильтрация

Диологқа /жазуға қажетті сөз тіркестері :

Адамның денсаулығын тексерген кезде және көптеген ауруларды анықтау кезінде дәрігерлер зәр тапсыруды талап етеді. Не үшін?

Сіз неліктен... екенін айта аласыз ба? .

Бұл неліктен маңызды?

Құндылықтарды дарыту

Зайырлы қоғам және жоғары руханият.

Шығармашылық және сын тұрғысынан ойлау. Өмір бойы оқуға дайын болу.Қарым-қатынас жасау қабілеті.

Пәнаралық байланыс

Химия ,орыс тілі, ағылшын тілі пәндері

Алдыңғы білім

7.1.5.3 - омыртқасыз және омыртқалы жануарлардың бөліп шығару жүйелерінің құрылысын салыстыру

Сабақтың барысы

Ресурстар

Сабақтың басы

Психологиялық жағымды ахуал қалыптастыру

«Мен саған сенемін»

Оқушылар жұп болып ,бір-біріне қарап тұрып,

«мен саған сенемін, өйткені сен адалсың» т.б осылай жалғастыра береді

«Гүл суреттері » арқылы оқушыларды төрт топқа топтастырамын

Интербелсенді тақтадан «Зәр шығару мүшелері» суреттерін көрсете отырып, оқу мақсаты,сабақ мақсатымен және бағалау критериімен таныстыру

Интербелсенді тақта

«Зәр шығару мүшелері»

Сабақтың ортасы

№1 тапсырма

«Еркін талқылау» әдісі Мәтінді оқып, өз түсініктерің бойынша постерге түсіріп, топта талқылаңдар /топтық жұмыс/

1 топ Зәр шығару мүшелері және бөліп шығару жүйесінің рөлі

2 топ Бүйректің құрылысы және рөлі

3 топ 1-ші және 2-ші реттік зәр түзілу

4 топ Зәрдің шығарылуы

Дескриптор

-Зәр шығару мүшелерін біледі және бөліп шығару жүйесінің рөлін айтады

-Бүйректің құрылысын ,рөлін талдайды

-1-ші және 2-ші реттік зәр қайда ,қалай түзілетінін анықтайды

-Зәрдің организмнен шығарылуының мәнін ашады

«Жапсырмалы стикерлер» арқылы бағалау Өзара бағалау

№2 тапсырма

«Мені түсін» оқыта үйрету әдісі Жеке жұмыс

Оқулықтарыңды жауып, дәптерлеріне осы мәтіннің негізгі ойын білдіретін 10 түйінді сөз жазыңдар.

.Оқушылар аяқтаған соң, өзім алдын ала даярлаған түйінді сөздерді тақтадан көрсетемін. Кімде осы түпнұсқамен сәйкес келген сөздер көп болса, сол мадақталады

Дескрипторлар:

– Мәтінді толық меңгеріп, зәр шығару мүшелерінің құрамдас бөліктерін анықтайды

-Мәтіннен түйінді сөздерді таба алады.

Ауызша мадақтау арқылы бағалау

№3 тапсырма «Сұрақтар сыр шертеді» әдісі

Әр топ зәрдің түзілуі,ағзадан шығарылуы, бүйректің маңызы туралы 3 ашық сұрақ құрастырыңыздар, көрші топқа жолдап, жауап алыңыздар.

Дескрипторлар:

– зәрдің түзілуі,ағзадан шығарылуы, бүйректің маңызын біледі

берілген тақырып бойынша ашық сұрақтарды құрастыра алады.

«Басбармақ»әдісі арқылы бағалау

№4 тапсырма «Қазына іздеу» әдісі жұптық жұмыс

Мәтіннен таныс емес сөздерді тауып, мағынасын анықтаңдар

Таныс емес сөздер:

Нефрон,нефрон капсуласы,бүйрек пирамидалары,реобсорбция, фильтрация,бірінші реттік зәр,екінші реттік зәр

Дескриптор

-мәтінде кездескен таныс емес биологиялық ұғымдарды табады мағынасын түсінеді

- олардың организмдегі маңызын талдайды

Бағалау «Үш шапалақ»әдісімен бағалайды

№5 тапсырма «Артықты алып таста» әдісі

/төменгі деңгейдегі оқушылар үшін/ ойлау дағдыларын қалыптастыру/

Берілген тізімнің ішінен зәр шығару жүйесіне тиісті және тиісті емес ұғымдарды тауып , екі бағанға жазыңдар

1. Өкпе, ашішек, қаңқа, өңеш, тері, мұрын қуысы, бүйрек,зәр қышқылы,бүйрек пирамидалары

2.Бүйрек астаушасы,бұлшық еттер, кеңірдек,нефрон, қуық,тоқпан жілік,толарсақ.несепағар,бауыр,сіңір,несепжолы,тоқішек,несепнәр

Дескриптор:

-Зәр шығару жүйесі мүшелерін ажыратады

-зәр шығаруға қатысты терминдерді анықтай отырып, екі бағанға тізіп жаза алады

Смайликтер арқылы бағалау

№6-тапсырма «Ақиқат,жалған» әдісі /орта деңгейлі оқушылар үшін/ оқылым дағдыларын қалыптастыру Тұжырымды мұқият оқып «ақиқат-жалған» әдісімен жауаптарын «иә», «жоқ деп белгілеңдер

Тұжырым

«иә» не «жоқ»

Бүйрек – зәр шығарудың басты мүшесі

Бөліп шығару мүшелері арқылы өт,сөл,гормон бөлінеді

Зиянды заттардың артық мөлшері асқорыту жолдарына түседі

Әрбір бүйректе 1млн-нан артық нефрон болады

Қыртысты қабат пен ми қабаты-орталық жүйке жүйесіне жатады

Тәулігіне 1,5 л зәр түзіледі

Нефрон капсуласын капилляр шумағы торлап жатыр

Қуыққа шамамен 500мл зәр сияды

Бүйрек-организмде сүзу қызметін атқарады

Қуықта зәр жиналады және уақытша сақталады

Несеп жолы арқылы зәр ағзадан шығарылады

Дескриптор:

-бөліп шығару мүшелеріне тиісті қасиеттерді анықтайды

-зәр шығару мүшелерінің қызметтерін біледі

-дұрыс тұжырымдарды таба алады

Бағалау «Үлдірленген критерийлер»

№7 -тапсырма

«Полиглот» әдісі / қабілетті оқушылар үшін/ жазылым,оқылым,айтылым,тыңдалым дағдыларын қалыптастыру

Зәр шығару жүйесіне тиісті қазақ тілінде берілген терминдерді орыс,ағылшын тілінде жазыңдар және түсініктеме беріңдер

Қазақша

орысша

ағылшынша

Бүйрек

Қуық

Кері сорылу

Сүзілу

Несепнәр

Бөліп шығару

Дескриптор:

-Зәр шығару мүшелеріне тиісті терминдерді үш тілде біледі

-берілген терминдердің мағынасын ажыратып,түсініктеме береді

Теңге арқылы бағалау

№8 тапсырма Биологиялық диктант/Төмен деңгейдегі оқушыларға

Көп нүктенің орнына керекті сөздерді қойып жаз

Үрмебұршақ тәрізді жұп мүше ................

Бүйректің ойыс жағындағы ішкі кеңейген қуыс ................

деп аталады

3.Нефрон капсуласын ..................... торлап жатыр.

4.Тәулігіне ............... бірінші реттік зәр түзіледі.

5.Қуыққа шамамен ........... зәр сыяды.

6.Зәр түзілу процесі ..................... тұрады

Керекті сөздер: 150мл, екі кезеңнен, бүйрек, капиллярлар, бүйрек астаушасы,500мл

Дескриптор:

-бүйректің құрылысын біледі

-Зәр түзілу процесі,қуықтың сыйымдылығын нақтылайды

-көп нүктенің орнына керекті сөздерді дұрыс қояды

Жұлдызша арқылы бағалау

№9 тапсырма «Сәйкестігін тап» әдісі /орта деңгейдегі оқушыларға/

1-ші және 2-ші реттік зәрдің құрамында болатын заттарды сәйкестендіріңдер

1 Бірінші реттік зәрдің құрамында қандай заттар болады?Мөлшері қанша ?

2.Екінші реттік зәрдің құрамында қандай заттар болады? Мөлшері қанша?

а)нәруыз молекулалары

ә)несепнәр

б)несеп қышқылы

в)аминқышқылдары

г)глюкоза

д)витаминдер

е)су

ж)шамамен1,5л

з)шамамен 150л

Дескриптор:

-1-ші,2-ші реттік зәрдің құрамында қандай заттар болатынын анықтайды

- ұғымдарды сәйкестендіреді

«Басбармақ»арқылы бағалау

№10 тапсырма «Ойтолғау»әдісі /Қабілетті оқушыларға, жазылым дағдыларын қалыптастыру/

«Бүйрек-ағзамыздың басты биологиялық сүзгісі» тақырыбына ойтолғау жазыңдар

Дескриптор:

-Бөліп шығару және сүзу мүшелерінің маңызын түсінеді

-зәр шығару кезеңдерін сипапттайды

-ағзадағы бүйректің қызметіне,маңызына баға береді

«Екі жұлдыз,бір тілек» әдісі арқылы бағалау

Оқулық

Интербелсенді тақта

Оқулық,

Анықтамалықтар

Кесте

Сабақтың соңы

5 мин

Сабақ соңында оқушылар «Аргумент» әдісі арқылы бүгінгі сабақтағы өзінің іс-әрекеті туралы кері байланыс береді

Менің бүгінгі сабақтағы көңіл күйім................болды, себебі...................

Мен сабақта ......................жұмыс жасадым, себебі..............

Тақырып мен үшін.................болды, себебі

Мен мына --------------- тақырыпты жақсы түсіндім, мына ---------------- тақырыпты түсінбедім.

Саралау.

Сабақ мақсаты оқушылардың деңгейіне байланысты сараланып алынды.

Оқушыларға тапсырмалар деңгейіне қарап берілді

Қабілетті оқушылар, орта деңгейдегі және деңгейі төмен оқушыларға қолдау көрсетілді

Саралау тәсілдері :

1.Тапсырмалар

2.Дереккөздер

3.Диолог және қолдау көрсету

4. Бағалау

5..Жіктеу

Критериалды бағалау:

Оқу мақсатына сәйкес бағалау критерийлерін құрастыру

Бағалау критерийлері негізінде тапсырмалар алу

Тапсырмаларға байланысты дескриптер құрастыру

4.Қалыптастырушы бағалау түрлері:

Стикерлер,смайликтер,үш шапалақ,жұлдызша, ауызша мадақтау, теңге арқылы, екі жұлдыз,бір тілек,бас бармақ арқылы бағалау

Денсаулық сақтау, техника қауіпсіздігін сақтау.

Сыныптың санитарлық нормаға сай болуы, жарық, бөлмені желдету.

Интербелсенді тақтамен жұмыс жасаған кезде қауіпсіздік ережесін сақтау.

Сабақ бойынша рефлексия

Сабақ мақсаттары немесе оқу мақсаттары шынайы қолжетімді болдыма?

Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме?

Сабақ кезеңдерінде уақытты тиімді пайдаландым ба?

Сабақ жоспарымда ауытқу болды ма ?

1.Менің оқушыларым бүгін не үйренді? Бұған не әсер етті?

2.Сабақта қолданған әдістерім сәтті болды ма ?

3.Сабақта оқушылардың іс-әрекеттері мен жауаптарына қарай бейімдей алдым ба ?

4.Сабақта оқушыларымды ынталандыра алдым ба ?

5.Бағалауда қаншалықты шынайы болдым ?

6.Келешекте нені есепке алуым керек ?

Қорытынды баға

Ең табысты екі сәті қандай еді ?

Сабақтың қандай екі сәтін жақсарттым?

Осы сабақтың барысында мен сынып туралы немесе жекеленген оқушылардың жетістіктері – қиыншылықтары туралы нені анықтадам, келесі сабақтарда не нәрсеге назар аудару қажет?

Мектеп: №42 Е.Қашағанов атындағы орта мектеп