Зат алмасу тақырыбындағы жаратылыстану презентациясы

Тақырыбы: Клеткадағы заттар мен энергия алмасуы.

Орындағандар: Б-15 топ студенттері

Бушбай Ұлжан

Забихуллина Баршагүл

Зат алмасу дегеніміз не?

Зат алмасу ( метаболизм) деп тірі ағзада өтетін барлық химиялық реакциялардың жиынын айтады. Зат алмасудың нәтижесінде ағзаға қажет заттар түзіледі және энергия бөлінеді. Ағза мен сыртқы орта арасында әрқашан зат және энергия алмасуы үздіксіз жүріп отырады.

Ассимиляция- жай заттардан күрделі қосылыстардың түзілуі .

Диссимиляция - күрделі заттар ыдырап энергия бөлінеді .

Зат алмасу

Зат алмасудың 4 кезеңі бар:

Қоректік заттардың ішек қарындағы гидролизі- қоректік заттардың ферменттік ыдырауы.

Гидролиз өнімдерінің қанға және лимфаға сіңуі.

Қоректік заттар мен оттегінің жасушаларға тасымалдануы- заттар мен энергияның жасуша ішілік алмасуы.

Заттар алмасуының соңғы өнімдерінің сыртқа шығарылуы.

Зат алмасудың реттелуі

Организмге қажетті энергия және құрылыс (пластикалық материалдар) тағам құрамымен күнделікті үздіксіз сырттан түсіп отыруы шарт. Негізгі 3 түрлі макронутриенттер: белоктар, майлар, көмірсулар организмде тотыққанда энергия бөледі. Ол организмнің әр түрлі қажеттілігіне жұмсалады.

Белок алмасуы

Белок- денеге қажет аса маңызды қоректік зат әрі жасуша негізін құратын құрылыс материалы.

Ферменттер белоктардан тұрады. Дененің негізгі функцияларының орындалуына қатысады: тыныс алу, асқорыту, сыртқа шығару, қорғаныс қызметі, гормондар .

Қозғалу қызметі (актин миозин)

Белок- қуат қоры. Тәуліктік нормасы: 90-100 г. Белок құрамында 20 амин қышқылы бар, олардың 12-сі адам денсінде түзіледі, ал 8-і сырттан келіп түседі (олар орны толмас амин қышқылдары: лейцин, изолейцин, аргинин, триптофан, лизин, трионин )

Көмірсу алмасуы

Көмірсу- энергия көзі, денеге диполисахарид- тер түрінде түседі, қанға моносахаридтер глюкоза түрінде сіңеді. Қанға сіңген глюкоза қақпа венасы арқылы бауырға жетеді, онда гликогенге айналып қор ретінде сақталады. Қандағы қант деңгейі төмендей бастаса, гликолиз арқылы глюкоза бауырдан босап шығады да, қанға өтеді.

Май алмасуы

Май нег ізгі энергия көзі. Тәулігіне 70-100 г май керек. Майдың ыдырау өнімдері (моноглицерид, май қышқылдары,) өттің қатысуымен мицелла түрінде, ішек эпителийіне өтеді (пиноцитоз жолымен) . Одан шыққан өт қышқылдары қанға сіңеді, эпителийге өткен моноглицеридтер мен май қышқылдардан адамға тән…