Жай бөлшектерді қосу тақырыбындағы баяндама

Жай бөлшектерді қосу.Бөлімдері бірдей бөлшектерді қосқанда олардың алымдарын қосып, алым етіп, ал сол бөлімнің өзін қалдыру керек.Мысалы: 1)

(формула)

Бөлімдері әр түрлі бөлшектерді қосу үшін:бөлшектерді ең кіші ортақ бөлімге келтіру керек;бөлімдері бірдей бөлшектерді қосу ережесі бойынша қосу амалын орындау керек.

Жай бөлшектерді азайту.Бөлімдері бірдей бөлшектерді азайтқанда азайғыштың алымынан азайтқыштың алымын азайтып, алым етіп жазып, ал сол бөлімнің өзін қалдыру керек.

Мысалы: 1) - =

(формула)

Жай бөлшектердің көбейтіндісі – алымы берілген бөлшектердің алымдарының көбейтіндісіне, ал бөлімі бөлімдерінің көбейтіндісіне тең бөлшек.

Мысалы: = (формула).

Натурал санды бөлшекке көбейткенде натурал сан бөлшектің алымына көбейтіліп, көбейтінді бөлшектің алымы болады да, бөлімі өзгеріссіз қалдыру керек.

Жай бөлшектерді бөлу

Жай бөлшекті жай бөлшекке бөлу үшін, бөлінгіш бөлшекті бөлгіш бөлшектің кері санына көбейту керек. ай бөлшекті жай бөлшекке бөлу үшін, бөлінгіш бөлшекті бөлгіш бөлшектің кері санына көбейту керек.

Егер көбейткіштер аралас сандар болса, оларды бұрыс бөлшекке айналдырып, содан кейін бөлшекті бөлшекке көбейту ережесін қолдану керек.

Бөлімдері бірдей жай бөлшектердің қайсысының алымы кіші болса, сол жай бөлшек кіші, қайсысы үлкен болса, сол жай бөлшек үлкен болады

Бөлімдері әртүрлі бөлшектерді салыстыру үшін, ортақ бөлімге келтіріп, бөлімдері бірдей бөлшектерді салыстыру ережесін қолданамыз.

Бақтағы 120 ағаштың шырша ағаштары. Бақта неше шырша ағашы бар?

Шешуі: 1) 120*1=120120/5=24

Көрмедегі 57 суреттің бояулы суреттер. Көрмеде неше бояулы сурет бар?

Шешуі: 57*1=57

Жауабы: 24 шырша ағашы мен 19 бояулы сурет бар

Есептер: 1) 5 алманы 6 бала тең бөліп алулары керек.Алмалардың ешқайсысын 6 үлеске бөлмей,қандай тәсілмен тең бөліп ала алады?

Шешу:

Жауап:

әр балаға бір алманың

2) 7 тақта кәмпитті 10 балаға тең бөліп беру керек. Тақта кәмпиттердің әрқайсысын 5-тен артық емес бөліктерге бөліп, балаларға қалайша тең бөліп беруге болады ?

Шешу:

Жауап:

әр балаға бір тақта кәмпиттің

Есеп: Саудегер ұзақ жолға шығар алдында өзінің балаларына мұра қалдырды. Ол өзінің байлығының жартысын үлкен үлына, үштен бірін кіші үліна, алтыдан бірін қызына қалдырды. Егер саудегер…