Жануарлардың биосферадағы рөлі туралы биология таныстырылымы

Дайындаған:Алмат А.

Тобы:МБГ-19

Қабылдаған: Есқараев Н.

Шымкент 2020ж.

ШЫМКЕНТ 2017жыл

Тақырыбы: Жануарлар дүниесі. Жерде тіршіліктің даму тарихы.

Табиғатта жануарлар мен өсімдіктер бір – бірімен тығыз байланысты . Жануарлар өсімдіктермен қоректеніп қана қоймайды . Олар атмосфераны көмір қышқыл газбен байытады , топырақты қимен тыңайтады , өсімдіктерді тозаңдандырып , бір ауданнан екінші ауданға таралуына көмектеседі .

Жер бетінде және суда өмір сүретін жануарлар адам баласына тамақ , бағалы аң терілерін және тағы басқа шикізаттар береді . Жалпы көлемі 2754 мың шаршы километр жерді алып жатқан Қазақстан аумағының ормандары мен кең байтақ жазық даласында , өзен көлдерінде құнды тері , дәмді тамақ , дәрі-дәрмектік шикізат беретін жануарлардың көптеген түрлері тіршілік етеді . Қазақстан бағалы аң терісін дайындау жөнінен барлық республикалар ішінен екінші орын алады . Соңғы жылдар ішінде Қазақстанда 1 млн 350 мыңға жуық ақбөкен ауланып , одан 23-25 мың тонна ет , 35-40 тоннадай дәрі жасалатын мүйіз өндіріледі . Қазақстанда дәмді ет , құнды терісі үшін аңдардың 60-тан астам түрі ауланады . Олардың ең бастылары – ақ тиін , сусар , бұлғын , ондатр, суыр , түлкі , зорман , ақбөкен және т.б.

Қазақстанда аса құнды кейбір андары фермаларда өсіру ең етек алып келеді . Қазір күміс қара түлкі , көгілдір түлкі , су күзені , су камшаты қолда бағалы .

Табиғатта жануарлардың белгілі бір түрінің жойылып кетуі немесі екінші түрдің пайда болуы табиғи заңдылық . Адам осы жануарлардың көптеген түрлерінің жойылып кетуіне себепкер болған . Әсіресе , ірі жануарлар орман күкіртті газ бен кермийдің қос тотығының әсерінен өзгеріске ұшырағаны анықталған .

Міне , осы зерттеулердің көрсеткіштері қладғы ауаның , судың ластануының және әр түрлі шудың адам денсаулығына қалай әсер ететіндігін көрсетеді .

Ауылдық жердің экологиялық жағдайы қалалық жермен салыстырғанда едәуір жақсы , ауасы таза, орамны қасында , өзені сылдырап ағып жатыр , құстардың бақ тұрмысын улы ғалым Шоқан Уалиханов былайша сипаттаған еді : “Дала тұрғының басқаша көрініс , басқаша табиғат қорғайды , онда аңның да, құстың да арасында еркіндік бар. Жайқалған өзен , кең айдынды тұнық та, жарқын , үйрек , қаз , аққулар су бетінде әсем қалықтап жүзеді , қиқулап үн қосады , бірақ бәрі де орынды , жарасымды , бір – біріне тиіспейді . Ақ шағала көк күмбезіне еркінше сүңгіп шомылып жүр . Бозторғай аспан төріне қағады . Қиырсыз , шексіз теңіздей дала мың түрлі шөп жамылған . Нәзік , майда майысқақ гүлдер жасыл дастархандай жайылып…