Жапонияның 3 және 9 ғасырлардағы тарихы

Қазақстан Республикасының Ғылым жəне Жоғары білім Министрлігі Тарих-құқық факультеті

(Жоба)

Тақырыбы: III-IX ғасырлардағы Жапония

Қабылдаған: Жұмағұлов Б.

Дайындаған: Коспаев Б.Е. Касымов Д. Көшкін Ж.

Мамандығы: Тарих-қоғамтану 6В01610

Алматы,2024 ж

Жоба жоспары

Кіріспе

Жобаның өзектілігі, мақсаты мен міндеттері.

Жапониядағы алғашқы қауымдық құрылыс және оның ыдырауы

Алғашқы қауымдық құрылыс және оның ыдырау себептері.

Ямото тайпалар одағының құрылуы

Ямото одағының құрылуы және оның саяси маңызы.

Феодалдық мемлекеттің қалыптасуы

Феодализмнің пайда болуы, жер иелену жүйесі, самурайлардың рөлі.

Сога әулетінің билікті тартып алуы

Сога әулетінің көтерілуі, реформалары және билікке әсері.

Буддизмнің Жапонияға енуі және оның рөлі

Буддизмнің енуі және феодалдық қоғамдағы маңызы.

17 бап заңы және оның саяси ықпалы

Бап заңының мазмұны және саяси жүйеге ықпалы.

Қорытынды

Зерттеу нәтижелері мен болашақ зерттеу бағыттары.

Әдебиеттер тізімі

Қолданылған әдебиеттер.

Жұмыстың өзектілігі

III-IX ғасырлардағы Жапония тарихы елдің әлеуметтік, саяси және мәдени құрылымдарының түбегейлі өзгерген кезеңін сипаттайды. Бұл кезеңде алғашқы қауымдық құрылыс ыдырап, Ямото тайпалар одағы құрылып, феодалдық мемлекет пайда болды. Буддизмнің енуі мен 17 бап заңының қабылдануы Жапонияның саяси және мәдени дамуына үлкен ықпал етті. Бұл зерттеу Жапонияның қазіргі құрылымын түсіну үшін маңызды.

Жұмыстың мақсаты

Жұмыстың мақсаты — III-IX ғасырлардағы Жапонияның саяси және әлеуметтік дамуын зерттеу, Ямото тайпалар одағының құрылуын, феодалдық мемлекеттің пайда болуын, Сога әулетінің билікті тартып алуын және буддизмнің ықпалын талдау.

Жұмыстың міндеттері

Жапониядағы алғашқы қауымдық құрылыс пен оның ыдырауын зерттеу.

Ямото тайпалар одағының құрылуы мен саяси маңызын талдау.

Феодалдық мемлекеттің пайда болуы мен оның қоғамға әсерін анықтау.

Сога әулетінің билігін және оның саясаттағы рөлін зерттеу.

Буддизмнің Жапонияға енуін және оның феодалдық қоғамдағы орны мен ықпалын талдау.

17 бап заңының қабылдануын және оның Жапонияның саяси жүйесіне әсерін түсіндіру.

Жапониядағы алғашқы қауымдық құрылыс: Құрылуы мен ыдырауы

Жапониядағы алғашқы қауымдық құрылыс кезеңінің басталуы мен ыдырауы әртүрлі тарихи кезеңдерге бөлінеді. Бұл өзгерістер Жомон кезеңі (б.з.д. шамамен 14 000 - 300 жылдар) мен Яёи кезеңі (б.з.д. 300 - б.з. 300 жылдар) арасындағы уақытты қамтиды. Бұл кезеңдер Жапонияда алғашқы қауымдық құрылыс негіздерінің қалыптасуы мен оның кейінгі ыдырау процесін көрсетеді.

1. Алғашқы кезеңдер: Жомон кезеңі (б.з.д. 14 000 - 300 жылдар)

Жомон кезеңі Жапонияның алғашқы қауымдық құрылысқа бастау болған маңызды уақыт кезеңі болып саналады. Бұл кезеңде адамдар көбінесе аңшылық, балық аулау және өсімдік жинаумен айналысқан. Осы кезеңдегі кейбір ерекшеліктер:

Әлеуметтік құрылым: Жомон кезеңіндегі қоғам, жалпы алғанда, кішкентай, жартылай көшпелі топтардан тұрды. Бұл топтар әлі тең дәрежеде болған, жеке меншік ұғымы жоқ, және адамдар арасында әлеуметтік теңсіздіктер байқалмайтын еді.

Қоныстану: Жомон кезеңінде адамдар тұрақты немесе жартылай тұрақты қоныстар құрып, өз үйлерін жер астындағы қазылған шұңқырларда тұрғызды. Бұл кезең алғашқы қауымдық құрылысқа негіз болған ауылдық қауымдастықтардың қалыптасуына әкелді.

Материалдық мәдениет: Жомон кезеңінде адамдардың белгілі бір мәдениетке негізделген артефактілері қалдырылған. Бұған тән жапондық керамика әлемдегі ең ертедегі үлгілердің бірі болып табылады. Сонымен қатар тас құралдар, сүйек және мүйізден жасалған бұйымдар, өсімдіктер мен жануарлардың қалдықтары табылған, бұл олардың қоршаған ортаға жақын болғанын және бай экологиялық жағдайды көрсетеді.

Уақыт өте келе, қауымдар өсіп, әлеуметтік құрылым күрделене түсті. Бұған дәлел ретінде ортақ қорлар мен ырымдық орындардың құрылуы байқалады. Дегенмен, бұл қоғамдар әлеуметтік теңсіздік пен меншіктің бөлінуінсіз, қарапайым құрылымда болды.

2. Өту кезеңі: Яёи кезеңі (б.з.д. 300 - б.з. 300 жылдар)

Яёи кезеңі Жапониядағы алғашқы қауымдық құрылысқа үлкен өзгерістер әкелген уақыт болды. Бұл кезеңде егіншілік, металлургия және басқа да технологиялар қоғамның әлеуметтік және экономикалық құрылымына елеулі әсер етті.

Ауыл шаруашылығы революциясы: Жапонияға егіншілік дақылдарының, әсіресе күріш өсірудің енгізілуі ауыл шаруашылығын түбегейлі өзгертіп, қоғамның экономикалық негізін қалады. Күріш егу арқылы адамдар тұрақты азық-түлік қорларын жинап, қоныс аударуға мүмкіндік алды.

Әлеуметтік стратификация: Ауыл шаруашылығына негізделген экономика әлеуметтік құрылымды күрделендірді. Ресурстардың артықшылығы мен байлықтың жинақталуы әлеуметтік бөліністі күшейтті, бұл алғашқы қауымдық құрылыс жүйесінің ыдырауына әкелді. Жер мен байлықты бақылаушы топтар пайда болды, яғни әлеуметтік топтар мен таптар арасындағы айырмашылықтар тереңдеді.

Үлкен қоныстардың құрылуы: Адамдар күріш егістіктері мен ауыл шаруашылығына арналған күрделі суару жүйелерімен жабдықталған үлкен қоныстарды құрды. Бұл кезеңде кішкентай ауылдардан үлкен, орталықтандырылған және ұйымдасқан қоғамдарға өту байқалды.

Технология мен мәдениет алмасуы: Яёи кезеңінде Қытай мен Кореядан жаңа технологиялар, оның ішінде мыс пен темір құралдары, қарулар және Қытай стиліндегі жазу жүйесі Жапонияға енді. Бұл Жапонияның әлеуметтік құрылымының дамуына ықпал етті. Б.э.д. соңғы ғасырлар мен б.э. алғашқы ғасырларында егін шаруашылығында (күріш себудің таралуы), қолөнерде (қоланың енгізілуі), қоғамның өзінде (тайпа одақтарының пайда болуы) айтарлықтай өзгерістер болды. Суландырмалы күріш себу Солтүстік Кюсюда пайда болды жəне екі ғасырда Канто аңғарларына дейін таралды (б.э.д. ІІІ – ІІ ғ.ғ). Тасыған судың астында қалатын жерлер күріш өсіруге бейімделді, құрғақ учаскелер арпа, тұт ағашына, конопляға арналды. Егін шаруашылығының құралдары ағаштан, тастан, дəуірдің аяғында темірден жасалды. Тұрғындар мыс рудаларын өндіруді, қоланы балқытуды үйренді. Адамдар ірі егіншілік мекендерде тұрды (жер үйлердің саны 100-ге дейін жетті), шаруашылықтың бұрынғы танымал нысандарынан да қол үзіп кетпеді, тоқымашылық пен металл өндіруді дамытты.

3. Алғашқы саяси құрылымдардың қалыптасуы: Ямато конфедерациясы

Яёи кезеңінің соңында Ямато конфедерациясы, яғни бірнеше тайпалардың бірлесуі, қалыптаса бастады. Бұл кезең Жапониядағы алғашқы саяси бірліктердің құрылуымен байланысты.

Ямато тайпасының құрылуы

Ямато тайпасы Жапонияның тарихындағы маңызды саяси және мәдени кезеңдерден өтетін алғашқы тайпалық құрылымдардың бірі болып табылады. Ямато тайпасының көтерілуі мен күшеюі Жапониядағы алғашқы орталықтандырылған мемлекеттің қалыптасуына жол ашты. Бұл процесс 3-7 ғасырлар аралығында жүріп, тайпалық бірлестіктерден ұйымдасқан мемлекетке өту кезеңін сипаттайды.

1. Ямато тайпасының құрылуы

Ямато тайпасының пайда болуы Жапония тарихының маңызды кезеңі болып саналады. Ямато тайпасы бастапқыда Кинай аймағында (қазіргі Нара және Осака) орналасқан және әртүрлі шағын тайпаларды бірлестіріп, Жапониядағы алғашқы орталықтандырылған саяси құрылымдардың қалыптасуына себеп болды.

Шығу тегі: Ямато тайпасының нақты шығу тегі белгісіз болғанымен, тарихи деректер мен мифологиялық мәтіндер, атап айтқанда "Кодзики" мен "Нихон Шоки" (Жапон шежірелері), Ямато тайпасының шамамен 3-ші ғасырда пайда болғанын көрсетеді. Бұл жазбалар Ямато тайпасының басталуын мифтік және жартылай тарихи түрде баяндайды. Ямато тайпасы әулетінің шыққан жері ретінде Күн құдайы Амэтарэсу мен оның ұрпақтары саналады, бұл Жапониядағы билікке діни легитимділік берген.

Тайпалық бірігу: 3-5 ғасырларда Ямато тайпасы басқа тайпаларға үстемдік ете бастады. Олар өз ықпалын дипломатиялық жолмен, кейде некелік одақтар немесе әскери қақтығыстар арқылы орнатты. Кинай аймағының жемісті әрі стратегиялық орналасуы оларды қуатты етті.

Ямато патшаларының рөлі: Ерте кезеңдегі Ямато билеушілерін "Окими" (Ұлы патша) деп атаған және олар әртүрлі тайпаларға үстемдік жүргізді. 5-ші ғасырдың соңында Ямато патшалары өздерінің саяси ықпалын барлық Жапонияға таратты, бірақ бұл кезде олар әлі де басқа күшті аймақтық кландарға тәуелді болды.

Мәдени және технологиялық ықпал: Ямато тайпасы үшінші және төртінші ғасырларда Корей түбегі мен Қытаймен байланыс орнатып, Буддизмді, жазуды және металлургияны енгізді. Бұл олардың саяси және мәдени дамуына айтарлықтай ықпал етті.

Алғашқы қауымдық құрылыс ыдырауы

Ямато конфедерациясының күшеюі мен орталықтандырылған билік жүйесінің қалыптасуы алғашқы қауымдық құрылыс жүйесінің ыдырауына алып келді. Осы процесті бірнеше факторлар жеделдетті:

Жаңа басқару жүйесінің қалыптасуы: Ямато билігі нығайып, жаңа қоғам таптары мен басқару құрылымдары пайда болды. Бұл жаңа жүйелер алғашқы қауымдық құрылыс дәуіріндегі ортақ меншік пен әлеуметтік теңсіздікке қарсы тұрды.

Ямато кезеңіндегі феодалдық қатынастар Жапонияның ерте орта ғасырларындағы саяси және әлеуметтік құрылымның қалыптасуында маңызды орын алады. Ямато кезеңі (б.з. 250-710 жж.) Жапониядағы алғашқы орталықтандырылған билік құрылымдарының бастауын құрады, бірақ феодализмнің толық дамуы кейінірек, Камакура кезеңінде (12-16 ғғ.) жүзеге асты. Дегенмен, Ямато кезеңінде феодализмге ұқсас қатынастар пайда болды, олар кейінірек толық қалыптасатын феодалдық құрылымның негізі болды.

Ямато кезеңіндегі феодалдық қатынастардың негізгі ерекшеліктері:

1. Император мен орталық биліктің рөлі

Император Жапониядағы ең жоғары билік иесі болып саналды және оның билігі құдайдан берілген деп есептелді. Алайда, Ямато кезеңінде императордың билігі көбінесе символдық сипатта болды. Орталық билік Ямато әулетінің қолында болса да, көптеген жергілікті әулеттер мен клан басшыларының өздерінің күшті ықпалы болды.

Орталық үкіметтің әлсіздігіне қарамастан, император мен оның сарайы жергілікті билеушілерден (клан жетекшілерінен) әскери қолдау мен адалдықты талап етті.

2. Жергілікті әулеттердің және жергілікті билеушілердің рөлі

Ямато кезеңінде жергілікті кландар (мысалы, Сога, Накатомии, ) өздері бақылаған аймақтарда күшті ықпалға ие болды. Бұл кландар орталық билікке әскери көмек көрсету және жер үлестерін алу үшін императорға адалдық танытты.

Бұл жерде жерге билік ету және салық жинау сияқты феодалдық қатынастарға ұқсас элементтер пайда болды. Жергілікті әулеттер өздерінің аймақтарын басқару үшін белгілі бір әскери және саяси міндеттерді орындауға мәжбүр болды.

3. Әскери қызмет пен салық міндеттері

Ямато кезеңінде жергілікті билеушілер орталық билікке әскери көмек көрсету міндетін атқарды. Бұл міндет әскери қызмет көрсетуді талап ететін вссалдық қатынастар сияқты болып табылды.

Сондай-ақ, салық салу жүйесі де құрылды. Жергілікті әулеттер мен шаруалар орталық үкіметке белгілі бір өнімдер мен ресурстардан салық төлейтін болды. Бұл салықтар императордың билігін қолдау және орталықтандырылған мемлекеттік аппаратты қаржыландыру мақсатында жиналды.

4. Қытай үлгісіндегі басқару жүйесі

Ямато кезеңінде Қытайдың Тан әулетінің басқару жүйесі үлгі ретінде алынды. Қытайда қалыптасқан бюрократиялық басқару жүйесі мен әкімшілік құрылымдар Жапонияға енгізілді. Бұл Жапониядағы орталықтандырылған биліктің артуына және жаңа басқару жүйесінің қалыптасуына себеп болды.

Таика реформалары сияқты шаралар арқылы мемлекеттік басқару жүйесі қалыптастырылып, салық салу мен жерді басқару жүйесі ұйымдастырылды.

Ямато кезеңіндегі феодалдық қатынастардың ықпалы

Орталықтандырылған биліктің күшеюі: Ямато кезеңі Жапонияның орталықтандырылған билікке негізделген алғашқы кезеңі болды. Алайда, бұл билік күшті жергілікті кландардың қолында болатын, сондықтан нақты феодализм тек кейінірек қалыптасты.

Жер мен әскери қызметтің маңызды рөлі: Жергілікті билеушілердің жер иеліктері мен әскери міндеттері орталық билікпен тығыз байланысты болды. Бұл байланыс кейін феодалдық қатынастардың негізіне айналды.

Қытайдың саяси әсері: Ямато кезеңінде Жапониядағы саяси жүйенің дамуы Қытайдың үлгісіне негізделді. Бұл кейінгі феодалдық кезеңде де маңызды әсерін тигізді.

Сога әулетінің билікті қолға алуы, реформалары және ықпалы

Сога әулеті Жапонияның саяси тарихында аса маңызды рөл атқарды, әсіресе Асука кезеңі (538–710 жылдар) кезінде, бұл кезең Жапонияның мәдени және саяси өзгерістерге ұшыраған дәуірі болды. Сога әулетінің билікке келуі,…