Жастар әдебиеті және Бақытжан Соқпақбаев шығармашылығы

"Жастар әдебиеті: Б.Соқпақбаев шығармашылығының ұрпақтарға әсері"

Қазалы көлік-техникалық жоғары колледжі

Жетекшісі: Әліпбаева Ф.

Б.Соқпақбаев – қазақ балалар әдебиетінің классигі, шығармашылығының терең мәні мен мазмұны әрбір оқырманға адамгершілік, мейірімділік және өмірдің шындықтарын ұғындыруға бағытталған. Жазушының туындылары, әсіресе жастарға арналған шығармалары, көпшілік оқырмандардың санасында терең із қалдырды. Оның шығармаларының басты ерекшелігі — ұрпақтар сабақтастығын, адамдық ізгілік құндылықтарын насихаттау арқылы жастарға тәрбие беріп, оларды өмірдің қиындықтары мен шындықтарын қабылдауға шақырады. Осы баяндаманың мақсаты — Б.Соқпақбаевтың шығармашылығының жастарға әсерін, оның тәрбиелік мәнін және қазақ әдебиетіндегі орнына терең тоқталу.

Б.Соқпақбаевтың шығармашылығының жастар әдебиетіне әсерін, оның қазақ әдебиетіндегі орны мен ұрпақтарға тигізген тәрбиелік ықпалын зерттеу. Жазушының балалар әдебиетінде және жалпы қазақ әдебиетіндегі көрнекті рөлі туралы ақпарат беру.

Баяндаманың міндеттері:

Б.Соқпақбаевтың өмірі мен шығармашылығына шолу жасау

Жазушының өмір жолы мен әдебиетке қосқан үлесін зерттеу.

Оның шығармаларындағы басты тақырыптарды талқылау [2].

Б.Соқпақбаевтың шығармашылығының жастарға әсерін қарастыру

Жазушының балалар мен жастарға арналған шығармаларының тәрбиелік мәні мен әсері.

"Шындығын алып шындықты", "Балалық шаққа саяхат", "Менің атым Қожа" сияқты шығармаларының жастардың рухани дамуына әсері [3]

Жазушының шығармаларының қоғамға ықпалы

Б.Соқпақбаевтың шығармаларындағы адамдық құндылықтар, достық, адалдық, өз-өзін тану мәселелері.

Б.Соқпақбаевтың шығармашылығын қазіргі жастар арасында насихаттау жолдары

Жазушының шығармаларын жаңа медиа және әдебиет мектептерінде оқу бағдарламаларына енгізу мүмкіндіктері.

Күтілетін нәтижелер

Б.Соқпақбаевтың шығармашылығының жастар әдебиетіне әсері мен оның тәрбиелік құндылығын толық түсіну.

Жазушының туындыларының қазақ әдебиетіндегі ерекше орнын нақтылай отырып, қазіргі жастарға оның шығармаларын тиімді насихаттау әдістері туралы ұсыныстар жасау.

Шығармашылық мұрасының қоғам мен мәдениет үшін маңыздылығын зерттеу және жастардың дүниетанымын қалыптастырудағы рөлін көрсету.

Б.Соқпақбаевтың өмірі мен шығармашылығы.

Бақытбек Соқпақбаев 1924 жылы Алматы облысында дүниеге келген. Ол өзінің жазушылық жолын балалар әдебиетінен бастады, алайда кейінірек ересектерге арналған шығармаларын да жазды. Б.Соқпақбаевтың шығармаларының басты ерекшелігі – оларда әрдайым шынайылық пен өмірдің қиыншылықтарын көрсете білуінде. Оның туындылары жас ұрпақтың психологиясын, олардың дүниетанымын кеңейтіп, шындықты қабылдауға үйретеді [1].

Жазушының шығармашылығында балалық шақтың романтикасы, адамның ішкі әлемі, оның табиғи ізгілігі мен адамгершілік қасиеттері маңызды орын алады. Сонымен қатар, Б.Соқпақбаевтың шығармаларына терең психологиялық талдау мен қоғамның әлеуметтік шындығы тән. "Менің атым Қожа", "Шындығын алып шындықты" сияқты шығармалары арқылы ол жастарды өздерімен және қоршаған ортамен күресуге, өмірдегі қиындықтар мен қайшылықтарды жеңуге шақырады [2].

Шығармашылығындағы басты тақырыптар мен мәселелер

Адамгершілік құндылықтары – Б.Соқпақбаевтың шығармаларында адамгершілік, достық, адалдық, бауырмалдық және кішіпейілділік сияқты адамзаттық құндылықтар үнемі басты назарда болады. Оған дәлел ретінде "Менің атым Қожа" повесін айтуға болады, мұнда басты кейіпкердің адамгершілік ізденісі суреттеледі [2].

Жастардың ішкі әлемі мен психологиясы – Жазушы өзінің шығармаларында жасөспірімдердің ішкі дүниесіне терең бойлап, олардың мінез-құлқы, ой-санасы, күрделі қарым-қатынастарын ашады. "Шындығын алып шындықты" шығармасында бұл мәселе кеңінен қарастырылады [3].

Өмірдің шындықтары мен қиындықтары – Б.Соқпақбаев шығармаларындағы басты тақырыптардың бірі – өмірдің ащы шындықтарын көрсету. Шығармалары жас ұрпақтың өмірдің қиын тұстарын қабылдауға үйретеді. Оның кейіпкерлері әртүрлі қиындықтарға тап болып, өздерін табуға ұмтылады.

Шығармашылығының жастарға әсері.

Б.Соқпақбаевтың шығармашылығында ең көп орын алатын тақырыптардың бірі – жасөспірімдердің өзіндік болмысы, олардың өзіне деген сенімі, қоғаммен қарым-қатынасы мен адамгершілік тұрғысынан қалыптасуы. Оның шығармалары жастарға тек көңіл көтеру ғана емес, терең ой салып, адамдық ізгілікті, өмірге деген дұрыс көзқарасты қалыптастыруға бағытталған.

"Менің атым Қожа" повесінде Қожа атты бала арқылы жазушы жасөспірімдердің өмірге деген көзқарастарын, өмірді қабылдау мен ұғынуды көрсетеді [3]. Бұл шығарманың басты идеясында жасөспірімнің өмір сүруге деген көзқарасы мен қоғамдағы орын тауып, өзіне сенімі артады.

Жетістіктері мен ұсыныстар. Б.Соқпақбаевтың шығармашылығы қазақ әдебиетінде ерекше орын алады. Оның шығармалары тек балалар әдебиетімен ғана шектелмей, жастар әдебиетінің дамуына да үлкен ықпал етті. Жазушының шығармаларын қазіргі заманға бейімдеп, жаңа медиа құралдарында насихаттау – бұл оның мұрасын жаңаша қырынан танытуға мүмкіндік береді. Әдебиет мектептерінде Б.Соқпақбаев шығармаларын міндетті оқу тізіміне енгізу, сондай-ақ шығармаларын театр қойылымдары мен кинофильмдерге негіздеу ұсынылады [4].

Қазақ тілі мен әдебиеті пәні бойынша Б.Соқпақбаев шығармашылығының жастарға әсері тақырыбына арналған ұсыныстар:

Б.Соқпақбаевтың шығармашылығының қазақ әдебиетінде және қазақ тілінің дамуына қосқан үлесін тереңірек зерттеу, оның шығармаларын оқыту барысында оқушыларға адамгершілік, рухани құндылықтарды сіңдіру…