Жастарды ұлттық құндылықтармен тәрбиелеу туралы мақала

ЖАСТАРДЫ ҰЛТТЫҚ ҚҰНДЫЛЫҚТАР НЕГІЗІНДЕ ТӘРБИЕЛЕУ

Қырықбай Күләш Мұхатайқызы –тарих пәнінің оқытушысы

Атырау жоғары көпсалалы «Болашақ» колледжі

«Білім беру жүйесінің басты мақсаты – ұлттық және

адамзаттық мәдени құндылықтар негізінде жеке

тұлғаның қалыптасуына қажетті жағдай жасау»

ҚР «Білім беру» заңы

Қазақстан Республикасының «Білім беру» заңында Білім беру жүйесінің басты мақсаты ұлттық және адамзаттық мәдени құндылықтар негізінде жеке тұлғаның қалыптасуына қажетті жағдай жасау керектігі атап көрсетілген.[6] Бүгінгі таңда жас ұрпақты өз халқының тарихын,мәдениетін,салт-дәстүрін,тілін білетін адами қасиеттері мол тұлға етіп тәрбиелеу – өмір талабы.Ұрпақ тәрбиесі - ұлт болашағы, келешек қоғам тәрбиесі.Ұлттық тәрбие алған ұрпақ дені сау,білімді,ұлтжанды,сыпайы болып өседі.Олай болса, болашақ қоғам иелерін жан-жақты жетілген,ұлттық тәрбиені бойына сіңірген,ақыл парасаты мол етіп тәрбиелеу басты міндет.Арғы ата-бабамыз жас өренді елін,жерін сүюге үндеп,ұлттық салт-дәстүрмен сусындатуды мұрат тұтқан еді.Сол рухани үндеу бүгінгі күнге жеткізді.

Ғылыми педагогиканың негізін салушы Ы.Алтынсарин мұғалімнің қоғам алдында ролін қарапайым айта келіп,кезінде «...Салып жатқан үйдің жақсы болуы,оның іргесін берік және мықты қалануына байланысты болатыны сияқты,біздің қолға алып отыратын ісіміз де,қазақ мектептерінің бар келешегі көбінесе,істің қазіргі басталуына байланысты.Сондықтан да мен қазір жақсы оқытушыны дүниедегі заттың бәрінен де қымбат көремін»-деген пікірі мұғалімге қоятын талабы ретінде естілетін болғандықтан , қазіргі кезеңдегі оқытушының міндеті рухани бай,жан-жақты дамыған жеке тұлғаны қалыптастыру және ұлттық құндылықтар негізінде тәрбиелеу.

Ұлттық құндылықтар арқылы тәрбиелеу дегеніміз не? Ол халықтың ғасырлар бойы жинақтаған тәжірибесі мен ізгілік қасиеттерін жас ұрпақтың бойына сіңіру.Бүгінгі таңда жаһандану үрдісінде ұлттық тәрбие, ұлттық құндылық, ұлттық рухымызды сақтап қалу алдымызда тұрған міндет.Сол ұлттық құндылықтарды барлық адамзаттың өз ұрпағын тәрбиелеудегі ,білім берудегі басты ұстанымдарымен байланыстыра отырып,жол ашуымыз керек екені белгілі.Жас ұрпақты тәрбиелеуде ұлттық құндылықтардың маңызы зор.Себебі ғасырлар бойы тәрбиелік мәнін жоймай,салт-дәстүрмен астасып,рухани құндылықтар мен ізеттіліктің жоғарылығымен ұрпақтан –ұрпаққа келе жатқан ұлттық құндылықтар жас ұрпақтың адам болып қалыптасуында маңызы зор.

Қазақ ағартушысы М.Жұмабаев « ... Әрбір ұлттың баласы өз ұлтының арасында өз ұлты үшін қызмет қылатын болғандықтан,тәрбиеші баланы сол ұлт тәрбиесімен тәрбие қылуға міндетті» [4] дегендей, ол бірінші оқытушының тәжірибесіне байланысты болады.Алдымен бүгінгі ұрпақты халқымыздың баға жетпес байлығы салт-дәстүрлері негізінде тәрбиелеу және оларға ата-бабаларымыздың бай,озық дәстүрлерін бойына сіңіру қажет.

Қазақ халқының тарихымен біте қайнасып келе жатқан ұрпақ тәрбиелеудегі тәжірибелер ұлттық құндылықтарымызды қамтитын әдет-ғұрып,салт-дәстүрлер,әдеби,кәсіби және т.б.арқылы жетеді.Сондай-ақ ұрпақ тәрбиесіне халықтың рухани дамуына байланысты ұлттық тәлім мен тәрбие беретін өсиеттерді белгілі ақын-жыраулар,билер мен шешендер Қорқыт, Әл-Фараби,Қожа Ахмет Иассауи,Мұхаммед,Қазыбек,Төле,Әйтеке және т.б.ұлағатты сөздерінен көруге болады.Мысалы,Қазыбек би:«Атадан жақсы ұл туса, елінің туы болады.Атадан жаман ұл туса, көшінің соңы болады», – деген. Осындай аталы сөздер ғасырлар бойы халқымызды жігерлендіріп,қанына сіңген қасиетке айналған.Тарихи мәліметтерге көз жүгіртсек,жоңғар шапқыншылығы кезінде не болмаса бер жағындағы ұлт азаттық көтерілістерді алып қарайтын болсақ,ондағы батыр бабаларымыздың ешқайсысы бүгінгідей жүйелі патриотизмге тәрбиелеудің тезіне салынбаған.Бірақ олар елін,жерін, отанын қорғауда жанын аямаған. Осындай тарихи тәжірибелерден, сол кездегі отбасы тәрбиесіндегі отансүйгіштік сезімінің қалыптасуына отбасындағы тәрбиенің ықпалын елемей қоюға болады. Болашақ ұрпағымызды білімді, туған елін, жерін сүйетін өнегелі ұрпақ етіп өсіргіміз келсе, онда келешек ұрпақ тәрбиесіне,

Ұлттық құндылыққа өткен ата-бабаларымыздың елі мен жері үшін жасаған ерліктері бейнеленген тарихты білу, сан ғасырдан бері келе жатқан салт-дәстүрлер мен әдет-ғұрыптарды тиімді пайдалану, өнегелі ұлт қайраткерлерінің халқы үшін жасаған күресі ұмытылмас сезімдер жатады.Сондықтан да ұлағат көзі болып отырған ұлттық салт-дәстүрлерді,ұлттық атауларды,ұлттық ойындарды,ұлттық өсиеттерді үнемі пайдаланып отырған дұрыс деп есептеймін.Өйткені ,бүгінгі таңда белең алған жастар арасындағы келеңсіз жағдайлардан арыламыз десек,ұлттық тәрбиеге баулитын жоғарыда…